Kim byli kiedyś, kim są dzisiaj? Jak siebie widzą i oceniają? Czy mają poczucie przynależności? Co stanowi o ich tożsamości? To pytania, które stanowią oś książki "Podhalanie. Wokół tożsamości" Agnieszki Gąsienicy-Giewont i Stanisławy Trebuni-Staszel.

Tytuł jest rozszerzeniem wystawy, którą TPN przygotował w Kuźnicach. O idei jej powstania dyrektor Szymon Ziobrowski opowiada (podhalanie.tpn.pl): „W 2019 roku w San Francisco odwiedziłem muzeum sztuki nowoczesnej SFMoma, gdzie akurat wystawiano projekt Susanne Lacy „We are here”. Mimo że inny był cel tego działania artystycznego i inna formuła, to błysnęła mi wówczas myśl: te słowa „Jesteśmy tu” mogliby codzienne wypowiadać Podhalanie. Byliśmy, jesteśmy, będziemy. Żyjemy jednak w czasach bardzo dynamicznych zmian. Zacząłem więc zadawać sobie pytania. Kim byli górale kiedyś, ale przede wszystkim kim są dzisiaj, jak siebie widzą i oceniają, czy tworzą zwartą grupę, czy mają poczucie przynależności, czy miejsce, które jest chronione przez Tatrzański Park Narodowy, dalej stanowi o ich tożsamości. Tak zrodził się pomysł na wystawę. (…) W relacjach Tatrzańskiego Parku Narodowego i Podhalan były różne momenty. Park często kojarzony był z bolesnym procesem wywłaszczeń górali z hal i polan pasterskich, do którego doszło w latach 60. XX wieku, u podstaw tworzenia TPN. Miałem nadzieję, że wystawa będzie kolejnym krokiem w stronę wzajemnego szacunku, zrozumienia i akceptacji.”

Do projektu w pierwszej kolejności zaproszono dr Stanisławę Trebunię-Staszel, kierującą Instytutem Etnologii i Antropologii Kulturowej Uniwersytetu Jagiellońskiego, gdzie realizuje liczne prace badawcze związane z Podhalem. Ta zaproponowała z kolei dołączenie Agnieszki Gąsienicy-Giewont, równie żarliwej propagatorki kultury podhalańskiej, szefowej Muzeum Karola Szymanowskiego w Zakopanem. Do zespołu dołączyli z czasem Katarzyna Gąsienica-Józkowy, Bartłomiej Witkowski i Jacek Poremba.

Wystawę zbudowano wokół rozmów z mieszkańcami Podhala, osobami o różnych pasjach, temperamentach, zawodach i poglądach. Wokół zdjęć archiwalnych, bo istotne w tej narracji jest osadzenie w historii, i współczesnych wizerunków górali. W plenerze stanęła więc interesująca opowieść obrazem. Niemniej nie udało się w tej formie zawrzeć całego zebranego materiału. I tak zrodziła się myśl rozszerzenia ekspozycji o książkę. Szymon Ziobrowski wspomina: "Jednym z najtrudniejszych zadań w czasie pracy nad wystawą okazała się konieczność kondensowania treści z powodu ograniczeń ekspozycji. Zebrany materiał był tak bogaty i wartościowy, że uznaliśmy, iż zasługuje na publikację (...). Wzbogaciliśmy ją o fotoreportaż Bartka Solika, dołączony jako osobny zeszyt. Mamy nadzieję, że będzie ona dopełnieniem wystawy i stanie się przyczynkiem do refleksji nad przeszłością, teraźniejszością i przyszłością góralszczyzny."

Jak pisze o powstałej publikacji dr Maria Małanicz-Przybylska, jest ona warta polecenia wszystkim miłośnikom Podhala i jego kultury. Wg niej, to „lektura obowiązkowa dla badaczek i badaczy góralszczyzny jako interesujący narracyjny wielogłos, zbiór niezwykle ciekawych wypowiedzi i spostrzeżeń samych górali, jako cenny zbiór bibliograficzny, a także jako punkt odniesienia do dalszych badań dotyczących przemian góralskiej obyczajowości, religijności, a także stosunku do Tatr.”

Więcej o wystawie i publikacji na: podhalanie.tpn.pl

Dziś mamy dla was egzemplarz tej książki. Otrzyma go osoba, która jako pierwsza napisze do nas na adres: [email protected]. W treści prosimy podać imię, nazwisko, adres oraz odpowiedź na pytanie, gdzie stanęła wystawa „Podhalanie. Wokół tożsamości”? W tytule maila należy wpisać: Książka.

Jeśli nie uda wam się zdobyć tego egzemplarza – nic straconego. O książce pisać będziemy pisać w świątecznym wydaniu Tygodnika Podhalańskiego. Pojawią się też kolejne egzemplarze.

an

::attachment{"type":"image","item_id":"877535", "alt":"zdjęcie", "title":"", "longSide":"900"}

::attachment{"type":"image","item_id":"877538", "alt":"zdjęcie", "title":"", "longSide":"900"}