Mówią o nim podhalański Paganini. Czerpie garściami z podhalańskiej kultury oraz tradycji i tworzy piękną muzykę. Andrzej Jarząbek, lider zespołu FiśBanda, opowiada nam o świętach, zespole i jego najnowszej płycie pt. "Jak te góry kocham Cię".

::attachment{"type":"gallery", "template":"thumb3", "item_id":"136549"}

- Jak spędza Pan święta - w rodzinnym gronie, z muzyką?

- U mnie ze świętami jest tak, jak chyba u wszystkich na Podhalu. Każde święta staramy się spędzić z rodziną. Dzięki naszej góralskiej kulturze możemy śpiewać piękne podhalańskie kolędy i pastorałki, które są niezwykle bogate. Stąd też pomysł sprzed roku, aby pod moim nazwiskiem nagrać kolędy i pastorałki góralskie. Nie wciągnąłem do tego FiśBandy, która swoją twórczość opiera na Łuku Karpat. Święta z rodziną, kolędowaniem na wesoło i obowiązkowo na pasterce – myślę, że będą piękne. Przy obecnym tempie życia święta są naprawdę wspaniałym okresem i pozwalają znaleźć trochę czasu dla siebie i bliskich, czego brakuje na co dzień.

- Od czego zaczęła się Pana przygoda z muzyką?

- Jako dziecko, w wieku 8 czy 9 lat, zostałem wysłany do szkoły muzycznej, ale prawdziwa przygoda z muzyką zaczęła się od spotkań ze Stanisławem Trebunią-Tutką, czyli najstarszym bratem Władysława Trebuni. Potrzebny był po prostu chłopak do grania w karczmie. Te spotkania z muzyką, ze Stanisławem, pokazały, jak jesteśmy bogatym kulturowo i muzycznie regionem. Dzięki niemu zrozumiałem, że można grać to, co ma się w sercu, w DNA, ale być też otwartym na inne regiony i inną muzykę. Na Podhalu każdy niby grał tę samą nutę, ale od razu było wiadomo, z której wsi jest prymista, bo tę nutę odmieniali, improwizowali. Nikt nie bał się łączyć przeróżnych rodzajów muzyki, czego najwspanialszym przykładem jest projekt Namysłowski i górale, gdzie Jan Karpiel Bułecka zagrał góralską nutę, a Zbigniew Namysłowski przetworzył ją na jazzowe brzmienie. Miałem przyjemność brać udział w tym muzycznym projekcie razem z grupą "Siwy Dym". Graliśmy wtedy m.in. w Berlinie.

- Często powtarza Pan, że prawdziwej muzyki nauczył się grając w karczmach z innymi góralskimi muzykami?

- W czasie tego grania w karczmach bardzo duży nacisk kładłem na to, aby grać poprawnie góralską nutę. W miarę jak umiejętności były coraz większe, dzięki spotkaniom w knajpach czy integracyjnym, mogłem wymieniać się z innymi muzykami spostrzeżeniami. To słychać też na naszej nowej płycie „Jak te góry kocham Cię”, gdzie repertuar jest bardzo obszerny. Największym problemem był właśnie dobór materiału. Chcieliśmy przedstawić utwory, którymi wymienialiśmy się z innymi muzykami. Takim przykładem jest chociażby muzyka musicalowa i utwór „Tango to Evora”. Utwór pierwszy raz słyszałem u muzyków greckich, którzy uważali, że to ich nuta. Często z muzyki ludowej inspiracje czerpali znani kompozytorzy. Czasem muzyka ludowa zapożycza z innych gatunków i to jest niezwykle ciekawe. Najważniejsze, aby nie bać się konfrontować z innymi muzycznymi klimatami.

- Kiedy zaczęła się historia zespołu Fiś Banda?

- Pod nazwą Fiś Banda gramy od 2018 roku, ale na przykład z Robertem Czechem mam przyjemność grać prawie 20 lat. Znamy się od najmłodszych lat, spędzamy wolny czas, rozmawiamy o muzyce. To buduje brzmienie grupy. Zespoły wywodzące się z muzyki ludowej są spontaniczne - można powiedzieć, że gramy kolorami. Mamy podobne podejście, nie trzeba wiele myśleć ani kombinować, to wypływa z naszych serc.

- Wasza pierwsza płyta pt. „Posłuchajcie kamardzi” ukazała się jeszcze przed pandemią.

- Tak, pierwsza płyta była efektem spotkań z moją babcią i starszymi ludźmi. Te rozmowy wciągały nas trochę w klimat niepewności, a jak wydaliśmy płytę, to zaraz przyszła pandemia, później kolejna bieda w postaci wojny za naszą wschodnią granicą i płyta zaczęła nabierać innego wyrazu. Na owej płycie wszyscy znajdą, myślę, więcej frajdy i energii.

- Na najnowszej płycie „Jak te góry kocham Cię” staracie się łączyć klimaty karpackie z bałkańskimi?

- Dużo wnosi do naszej muzyki Przemek Sokół, lider grupy Sokół Orkiestra. My skupiamy się na rytmach i barwach karpackich, bo to jest nam bliskie, a Przemek na trąbce wprowadza wspaniały klimat Bałkanów. Przemek siedzi w tej muzyce od lat, jest zresztą laureatem konkursu międzynarodowego w Buczy. Dzięki niemu te Karpaty zahaczają o Bałkany. Efektem tej współpracy na nowej płycie jest utwór „Ajde Jano”, w którym mamy dialog instrumentu drewnianego z dętym. Trudno było podejść do tego wykonania, bo to utwór grany przez wielu znanych artystów. My podeszliśmy do niego inaczej - zrobiła się z tego ballada z dialogiem muzycznym. Wydaje mi się, że to właśnie połączenie Karpat z Bałkanami. Tak jest też z utworem tytułowym z nowej płyty, który jest karpacki, ale dostał dzięki Przemkowi bałkańskiego kopa. Ta płyta to taki wiatr pchający nas do przodu i myślę, że wszyscy tak to właśnie odbiorą.

- Chyba najważniejszym spoiwem łączącym Waszą muzykę są góry?

- Góry są dla nas bardzo ważne. Już pierwszy utwór pt. „Turnie moje” wprowadza nas w górski klimat. Zresztą skomponowałem go 20 lat temu, gdy robiłem kurs przewodnicki. W górach cenię spokój - pokazują, jakie są wielkie i jak się nie zmieniają, a my przy nich jesteśmy malutcy. To kontynuacja mojego dotychczasowego muzycznego myślenia, ale też zamykanie pewnej ścieżki, aby próbować nowych rzeczy. Mam bardzo wielki sentyment do tego utworu. Nowa płyta ma więcej niż pierwsza autorskich kompozycji. Gramy muzykę pop (popularną muzykę folkową Karpat), ale nie boimy się jej konfrontować z muzyką elektroniczną.

- Teksty na płytę napisał Mikołaj Jaroszyk?

- Tak, te teksty, napisane przez naszego przyjaciela i menadżera zespołu z Poznania, Mikołaja Jaroszyka, są dla nas bardzo ważne. Powstały w oparciu o godziny naszych rozmów i posiadów. On przełożył to na papier. W stu procentach się z nimi utożsamiamy – to połączenie naszego sposobu myślenia i bycia. Na przykład tekst do utworu „Twoje zdrowie”, gdzie poruszamy temat upływającego szybko czasu i braku czasu na spotkania. Z kolei tekst do piosenki „Duszo ma” proponuje zatrzymanie się i zastanowienie nad tym, czy robimy dokładnie to, co nam dusza podpowiada. Czy czasem jej nie wyprzedzamy i nie zatraciliśmy. Zachęcamy wszystkich, aby przemyśleli to, co się dzieje, i wyszli z tymi naszymi górami oraz muzyką w świat. Nie każdy ma czas, aby w te góry przyjechać, więc my wysyłamy im taką muzykę. Mamy sygnały, że wiele osób przy naszej muzyce odpoczywa, ładuje akumulatory - i to jest chyba najważniejsze, aby muzyka dawała frajdę i dobrą energię. Chcemy, aby muzyka Karpat nie była tylko dla koneserów, ale trafiała do dużego grona ludzi, szczególnie młodych. Miałem okazję grać taką muzykę w wielu miastach europejskich ze szczecińską grupą Dikanda. Tam w Europie też jest wielkie zapotrzebowanie na tego typu muzykę.

- Prawdziwą muzyczną duszę pokazujecie na koncertach?

- Koncerty to dla nas niezwykle inspirujące spotkania z publicznością. Graliśmy niedawno w Radiu Kraków i w Radiu Opole. Na przyszły rok mamy wiele pomysłów. Na koncertach pokazujemy naszą muzyczną duszę. Jesteśmy grupą, która właśnie na koncertach brzmi najlepiej. Chociażby taki utwór jak „Skrzypek na dachu” nadaje się do tego nadzwyczajnie. Zresztą często te utwory nagrywane są w studiu za pierwszym razem, a to nie jest takie proste. To później słychać - że coś jest grane na żywo, z odpowiednią energią.

Rozmawiał Paweł Pełka