Czy zło pochodzi od Boga? Czy Bóg ponosi odpowiedzialność za to, co stworzył? Czy nasze życie wpisane jest w jakiś plan?

To pytania, jakie Joanna Krupińska-Trzebiatowska stawia w swojej najnowszej książce. Autorka była w ubiegłym tygodniu gościem nowotarskiej Galerii MBWA „Jatki” w ramach spotkań „Mam wam coś do powiedzenia”. Rozmowę z nią poprowadziła Beata Zalot.

Joanna Krupińska-Trzebiatowska zadebiutowała najpierw jako poetka (1988 r.). Później zajęła się publicystyką, współtworząc „Hybrydę”. Rok 2005 przyniósł jej debiut prozatorski. W „Jatkach” promowała swoją czwartą powieść pod bardzo prokuratorskim tytułem „Donos”.

Książka – wzorem wcześniejszych powieści – jest wielowątkowa i wielopłaszczyznowa, o zawiłych meandrach współczesności. Punktem wyjścia jest wątek kryminalny – ktoś donosi o próbie nielegalnej aborcji. Jak się później okazuje, dziewczyna chce usunięcia ciąży, bo została zgwałcona przez satanistów i ma urodzić antychrysta. A zatem bohaterem jest tutaj zło.

– Zło się czai wszędzie, jest go wiele, manifestuje się codziennie – przekonywała pisarka podczas spotkania w Jatkach. – To są moje obserwacje z wieloletniej pracy w zawodzie prokuratora. Często w swojej praktyce słyszała pytania pokrzywdzonych: „Dlaczego właśnie ja stałam/stałem się ofiarą zła, gwałtu, przemocy?” Może Bóg nie jest wszechmocny, a może nawet nie wszechmiłosierny? Książka stawia jeszcze więcej pytań, ale nie odpowiada na nie. To są pytania, które zadajemy sobie każdego dnia, i to bez specjalnego przekonania, że otrzymamy odpowiedź. Bo niby skąd miałaby taka odpowiedź paść? – Zło trzeba izolować, nie resocjalizować – podkreślała pewnie była pani prokurator. – Niewiele znam przykładów udanej resocjalizacji.

Autorka utożsamia się z wizją Boga – „architekta wszechświata”, najwyższej istoty wspólnej dla wszystkich religii.

W książce widoczne są ślady pasji autorki. Jak sama podkreślała podczas spotkania w Jatkach, uwielbia podróże, jest wręcz od nich uzależniona. Za każdym razem jest to zetknięcie z inną kulturą, które pobudza do refleksji, odniesień do naszej rzeczywistości i historii ludzkości. W tym sensie m.in. bliskie są jej Kraj Saary i Koblencja w Niemczech. To także swoiste poszukiwanie synkretyzmu, rozumiane jako poszukiwanie Boga na różnych poziomach. Poszukiwanie poprzez praprzyczyny istnienia świata.

W swojej książce autorka powiela coraz częściej powtarzany w dzisiejszych czasach pogląd, że Jezus i Maria Magdalena byli małżeństwem, a ich potomkowie żyją do dzisiaj. Inne rozważania przedstawione w książce oparte są na rzeczywistości tu i teraz. – Nie wymyślam, nie fantazjuję. Staram się analizować to, czego sama doświadczyłam. Jako podmiot, ale też jako obserwator ludzkich perypetii, w których bezpośrednio nie uczestniczyłam – mówi. W tym sensie autorka nie utożsamia się z Katarzyną, główną bohaterką książki. Dla niej ważniejsza jest istota procesu tworzenia: – Każda książka, aby wywołać określony skutek, musi być osadzona na emocjach, powstawać w emocjach.

Jak podkreślała podczas spotkania Beata Zalot, „Donos” to książka misternie utkana z odniesień do historii, do różnych mitologii, filozofii i religii: – Możemy ją czytać jako kryminał, możemy skupić się na warstwie obyczajowej i potraktować ją jako wciągające czytadło. Jednocześnie „Donos” jest swoistym szyfrem, który możemy odczytać na różnych głębszych płaszczyznach, do czego gorąco namawiam.

Marek Tomalik