"Po południu, nie bacząc na deszcz, ruszyliśmy na południe, ale nie była to zbyt udana wycieczka, gdyż deszcz lał bez ustanku. Mgła spowijała nas niemal ze wszystkich stron i ledwie coś widzieliśmy na jard przed sobą" - tak Bernard Newman wspomina poszukiwanie Tatr w swojej książce "Rowerem przez II RP".

::attachment{"type":"gallery", "template":"thumb3", "item_id":"80459"}

I dalej: "Kiedy tamtego wieczoru robiłem notatki, uznałem jednak, że w Zakopanem są góry, ponieważ (1) były tam pocztówki ze zdjęciami gór, a fotograf gotów był złożyć mi oświadczenie pod przysięgą, że zostały one zrobione w pobliżu miasteczka, (2) wiarygodni świadkowie byli gotowi zeznać, również pod przysięgą, że własnym okiem widzieli góry, (3) ja sam wszedłem na jakąś górę i nawet wpadłem do górskiego potoku, tyle, że nie udało mi się zobaczyć wysoczyzn."

Kim był człowiek, który przebył Polskę na rowerze, by poczuć pod stopami majestat Tatr? Otóż Bernard Newman był brytyjskim podróżnikiem i pisarzem, a w czasie I wojny światowej żołnierzem. W okresie międzywojennym odwiedził ponad 60 krajów, które przemierzał zwykle właśnie na rowerze. Z tych podróży pisał znakomite, pełne brytyjskiego humoru reportaże. Z racji swojej wiedzy, doświadczeń wojennych i zamiłowania do podróżowania wielokrotnie oskarżany był o szpiegostwo na rzecz rządu Jego Królewskiej Mości. Do Polski pierwszy raz dotarł w 1934 roku i ta książka jest jego niezwykle ciekawym i barwnym opisem kraju, który w 1795 roku zniknął z map świata, by pojawić się na nowo dopiero w 1918.

Newman wyruszył z Gdańska, do którego przypłynął na pokładzie statku Lech. Jego bagaż mieścił się w wojskowym plecaku, pieniędzy miał ze 20 funtów. Władał akceptowalnym francuskim i prymitywnym niemieckim, pomijając oczywiście rodzimą angielszczyznę. Polskiego liznął w podróży dzięki uprzejmości architekta, który poświęcał kilka godzin dziennie na uczenie go podstaw języka, o czym z poczuciem humoru napisał: "Omal nie zemdlałem, gdy zostałem skonfrontowany z bliska z jego zawiłościami. Sześć przypadków w łacinie nie usatysfakcjonowało polszczyzny, więc ma ich siedem - a każdy z nich ma inną postać zarówno w liczbie pojedynczej, jak i w liczbie mnogiej. Stąd też nie wystarczy nauczyć się, jak po polsku brzmi słowo "dom" - ono ma czternaście różnych końcówek."

Nie tylko polszczyzna stanowiła dla podróżnika zawiłość. Polska też objawiła mu się jako kraj mocno egzotyczny, wielonarodowościowy, nieraz kulturowo szokujący. Zwiedził między innymi Warszawę, Kraków, Zakopane, Nowy Targ, Lwów i Wilno. Przejechał Kresy Wschodnie i Huculszczyznę. Wiele rzeczy go dziwiło, wiele zachwycało, a nawet bawiło, ale zawsze do spotykanych miejsc i ludzi podchodził z szacunkiem.

Jak podkreśla wydawca książki Newmana, jej historia jest równie ciekawa co treść. "Na długo została zapomniana i przez niemal 100 lat nikt jej w Polsce nie wydał. Jeden z naszych redaktorów odnalazł ją w archiwum i stwierdził, że chyba warto." Oczywiście, że warto. Wszak to unikatowe spojrzenie na Polskę, której już nie ma.    

Uwaga, książka!

Od wydawnictwa Znak Horyzont mamy dla Was 2 egzemplarze książki. Otrzymają je osoby, które jako pierwsze napiszą do nas na adres: [email protected]. W treści prosimy podać imię i nazwisko, a w tytule maila wpisać: Książka.

an