Byli góralscy kolędnicy, łemkowskie pastorałki i mnóstwo świątecznego jadła. Wszystko przy okazji pokazu "Kolędnicze Skarby Górali w Zawoi".

::attachment{"type":"gallery", "template":"thumb3", "item_id":"114217"}

Nie tylko Bukowina Tatrzańska może się chwalić góralskim karnawałem i przeglądem grup kolędniczych. Zawoja kolejny raz pokazuje, że górale to nie tylko Podhale, a bogatą kulturę gór tworzyły także inne grupy: Babiogórców, Orawian, Górali Nadpopradzkich, Górali Białych czy Łemków.

Skarby Górali

Stąd powstał projekt pod nazwą „Skarby Górali spoza Podhala”, któremu patronuje też Tygodnik Podhalański. To chęć zwrócenia uwagi na mniej znaną, małopolską góralszczyznę. O ile kultura mieszkających pod Tatrami górali jest świetnie rozpoznawalna, to tego samego nie da się powiedzieć o pozostałych grupach. Dlatego lider projektu krakowska Fundacja Mapa Pasji razem z pięcioma ośrodkami kultury z południa Małopolski - zaplanował działania mające przybliżyć góralską różnorodność szerszemu gronu.

Jednym z elementów dużego projektu był kolędniczy przegląd, który odbył się w sobotę w Babiogórskim Centrum Kultury.

Na szczęście, na zdrowie

Na scenie pojawili się Górale Łąccy z Łącka, Grupa kolędnicza z zespołu Dolina Popradu z szopką Edwarda Gruceli z Piwnicznej, zespoły Juzyna i Cieślica z Zawoi, Małolipnicanie z Lipnicy Wielkiej oraz kolędniczki z Krynicy-Zdroju z łemkowskimi kolędami we współczesnym wykonaniu.

Na scenie nie zabrakło więc kolorowych postaci mędrców, Heroda, diabłów czy sprytnego Żyda. Cieślica przedstawiła kolędowanie z rajem pokazując scenę kuszenia Adama w Edenie. Całe jasełka zaprezentowali górale popradzcy z oryginalną, drewnianą szopką, gdzie niczym w teatrzyku pojawiały się drewniane postacie animowane przez ukrytych aktorów.

Były wspólne śpiewy, kolędy i aplauz publiczności. Ta mogła nie tylko napawać oczy i uszy folklorem, ale także żołądki góralskimi smakołykami. 

Proziaki od Szczereżanek

Co takiego znajdowało się na wigilijnym stole Górali Białych? - Tradycją na wigilijnym stole jest kapusta z grochem, pierożki z suszoną śliwką, bo przecież Łącko to kraj sadów. Były kapuśniaczki, kompot ze suszu i proziaki - placuszki sodowe ze smalcem i ogórkiem. Oczywiście nie zabrakło ciast z jabłecznikiem, sernikiem i makowcem w roli głównej. Do popicia kompot z suszu - przedstawia Elżbieta Sopata, koło gospodyń wiejskich Szczereżanki.

Na stole gaździn z Lipnicy Wielkiej kusi zupa śliwkowa, na słodko z haluszkami. - Gotujemy suszone śliwki, do tego trochę masła, soli można dodać trochę cytryny i na koniec lane kluski czyli hałuszki - zdradza prosty przepis Anna Węgrzyn z lipnickiego Koła Gospodyń Wiejskich.

KGW Babiogórzanki w Zawoi wystawiły kołacz zawojski i moskole, zupę grzybową, ale i chlebek rwany z czosnkiem niedźwiedzim. - Są ryby z jarzynami, babeczki z łososiem czy sałatka z papryką - zachęcają widzów Barbara Marek i Wanda Bucka.

Ruskie pierogi i groch omielany

KGW i Stowarzyszenie na rzecz Muszynki kusi pierogami ruskimi, to pamiątka po Łemkach, dawnych mieszkańców wioski wysiedlonych niemal zupełnie po wojnie w ramach akcji Wisła. - Jest też chleb swojski, pasztet i rydze, z których słyną lasy w Muszynce - wlicza Anna Ciastoń, 

Gospodynie ze Stowarzyszenia Młodów - Głębokie gmina Piwniczna-Zdrój przygotowały z kolei bigos zapustny zapiekany w piekarniku, fasolę Jaś ze śliwką czy groch omielany z grzybami. Są placki pasterskie w wersji mięsnej i postnej, które zabierało się ze sobą do torby idąc na wypas. Pojawiły się też dwie nalewki. Gaździny przywiozły nawet własną wodę mineralną ze źródła Kinga w parku w Głębokiem, którym stowarzyszenie się opiekuje. Tam realizuje różne projekty jak ostatnio odnowienie starego, zaniedbanego muru, który służy jako siedzisko. Wydały też książkę “Nadpopradzkie jadło”, śpiewnik. Kontynuują tradycję koła z lat 70-tych.

Tradycja nie ginie

Przegląd zakończyło więc spotkanie przy stole, gdzie górale mogli podzielić się smakołykami, ale i opowieściami o dawnych tradycjach. Jak się okazuje - te udaje się z powodzeniem kultywować nie tylko na skalnym Podhalu.

fig