Kultura i tradycja góralska

Zamknij

Wilija po staroświecku (WIDEO)

Jolanta Flach 18:23, 21.12.2024
Treść artykułu pod wideo ↓
8 Wilija po staroświecku (WIDEO)

Wigilia, w gwarze orawskiej to Wilija. Na Orawie Wigilia nazywana jest obiadem, a nie wieczerzą wigilijną.

::attachment{"type":"gallery", "template":"thumb3", "item_id":"125003"}

Pod Babią Górą do Bożego Narodzenia każdy się przygotowywał już wcześniej. Im bliżej świąt, tym więcej było roboty w domu. W Wigilię od samego rana wszyscy w rodzinie zabierali się za pracę. Tego dnia dzieci musiały być wyjątkowo grzeczne, bo zgodnie z tradycją, jaka Wigilia, taki cały rok. Wszyscy unikali kłótni i płaczu.
Emilia Kuliga z Lipnicy Wielkiej od rana krząta się przy piecu kuchennym. Przygotowuje wieczerzę wigilijną - jak mówi - po starodawnemu.

Po starodawnemu

- Dawniej na Orawie była bieda - wspomina Orawianka. - Warzę kapustę z grochem i grzybami po starodawnemu. Kapustę trzeba dobrze omaścić masłem z cebulką, bo inaczej nie będzie miała smaku. I to wystarczy. Tu jeszcze gotuję śliwki wędzone. Do nich dodaję goździki i cynamon. To taka śliwkowa zupa. A do tego zrobię hałuszki. Później wszystko wymieszam i poleję przysmażonym masełkiem. Kiedyś to było najlepsze jedzenie, zwłaszcza dla dzieci, bo jest słodkie. To też nasza dawna potrawa - opowiada pani Emilia.
W kolejnym garnku gotuje się rzepa, czyli ziemniaki. Będzie do kapusty. - Warzyliśmy dużo rzepy, bo była z naszego pola, bez sztucznych nawozów - tłumaczy pani Emilia. - Wszystkie produkty były swojskie. Baby kapustę sadziły. Liście ususzyły, żeby było na czym chleb upiec. Kobiety rzezańców, czyli makaronu narobiły. A do tego dodawały mak, orzechy i miód. W piecu chlebowym rosły i piekły się pańpuchy z marmoladą lub serem. Mama je robiła. Teraz mało kto piecze. W Boże Narodzenie, jak się przyszło z kościoła, to pierwsze na stole był pańpuch, a do tego kawa z mlekiem. Piekło się też zawijańce z serem czy marmoladą. Jak krowa się doiła, to był ser. A jak nie było mleka, to szło się do GS-u po kawał marmolady. Była tak twarda, że się ją kroiło nożem. Było biednie, ale było co jeść - przekonuje Orawianka. Dodaje, że gdy ktoś zabił świnię, połówkę rozniósł po sąsiadach, a drugą połowę zostawiał w domu. Wtedy nie było lodówek, więc trudno było przetrzymywać mięso. Jak było mięso, to Orawianie jedli dopiero w Boże Narodzenie.
Na Orawie na Wigilię gospodynie przygotowywały kompot z suszu. - Myśmy raczej tego nie pili. U nas ci starsi dostawali w pucharku wino robione z głogu. A dzieciska piły herbatę z głogu z dużą ilością cukru. Była czerwona, piękna - wspomina pani Emilia.

Podłaźnik u powały

Podczas opowieści o orawskich potrawach do babci przyszły wnuczki, aby przystroić podłaźniczkę. W każdym gospodarstwie musiały być dwie jedliczki - jedna do mieszkania, druga do stajni. Choinkę zastępował podłaźnik, który wieszało się u powały, czubkiem do dołu. Dzieci same wykonywały ozdoby, m.in. łańcuchy z kolorowego papieru lub słomy. Na choinkę lipniczanie wieszali też opłatki, pierniki o różnych kształtach, przygotowane w domu. Czasem choinkę ozdabiały prawdziwe świeczki. Pod Babią Górą na podłaźniczkach niemal obowiązkowo Orawianie zawieszali jabłka. Owoc zerwany w dniu św. Szczepana miał chronić od chorób.

Wigilijna wieczerza

Nadszedł czas wigilijnej kolacji, którą u pani Emilii tradycyjnie rozpoczynało się od modlitwy. Na stole musiało być sianko, opłatek i pieniądz. Wszyscy składali sobie życzenia. Później ojciec dzielił jabłkiem, bo Orawianie wierzyli, że chroni przed chorobą gardła. - Wigilia to była dla nas radość wielka. Po kolacji śpiewaliśmy kolędy. Mój tato opowiadał różne historie. Kiedyś to do samego rana słuchaliśmy jego rozprawek. Prezentów nie przygotowywaliśmy, bo była bieda. Prezentem było trochę cukierków, które wieszaliśmy na choince, ale szybko zjadaliśmy je - przypomina sobie gospodyni.

 
Emilia Kuliga opowiada, że tego dnia dla zwierząt kroili chleb, do każdego kawałka wkładali czosnek, sól i opłatek. Z takim poczęstunkiem szli do stajni.


Pod Babią Górą po wigilijnej kolacji dziew­­­częta na wydaniu chodziły obejmować płot przed domem. - Gdy chwyciły parzystą liczbę sztachet, to oznaczało, że w najbliższym roku wyjdą za mąż - przypomina dawny lipnicki zwyczaj pani Emilia.


Kawalerowie do panien szli na podłazy. Siedzieli tam prawie do północy, a potem wszyscy szli do kościoła na pasterkę.


Jolanta Flach



(Jolanta Flach)

Co sądzisz na ten temat?

podoba mi się 0
nie podoba mi się 0
śmieszne 0
szokujące 0
przykre 0
wkurzające 0
facebookFacebook
twitter
wykopWykop
komentarzeKomentarze

komentarze (8)

zbyrcokzbyrcok

0 0

Życząc spokojnej Wiliji Wszystkim bez wyjątku ... również tym Polakom co tu nie dostali rozgrzeszenia...
i udali się po rozgrzeszenie na ... Węgry czy inne egzotyczne i bardzo odległe odległe kraje...

aby usłyszeli kiedyś pukanie w konfesjonał w swojej Ojczyźnie ... którą tak bardzo ... umiłowali ...

i byli jej bardzo oddani i .... i ... i...

14:44, 24.12.2024
Wyświetl odpowiedzi:0
Odpowiedz

do zbyrcącegodo zbyrcącego

0 0

@zbyrcok, mimo wszystko nie wytrzymałeś, i musiałeś wye.. bać politykę i ideologię w te, jak się okazuje FAŁSZYWE życzenia. Więc ja, -podejrzewam że i każdy przyzwoity i prawdziwy Polak ich nie przyjmie, bo ja nie przyjmuję. Wsadź je sobie wiesz gdzie, skoro widzisz tylko Węgry i bardzo odległe egzotyczne kraje, a nie dostrzegasz bliższych Włoch, czy Norwegii. Widać , nie wszystkim tuSSk i lewak bodnar dali rozgrzeszenie -być może niezbyt czynny żal ci prawdziwi Polacy przed nimi odprawili- więc udali się, gdzie się udali. Tak czy siak, zasada jest taka, że spod każdej dyktatury, nawet tej "rozgrzeszającej" prawdziwi patrioci muszą ewakuować się spod reżimu, żeby z nim skutecznie walczyć. Żenujące dla "sPOwiedników" jest to, że to za ich "rządów" po raz pierwszy po '89 mamy politycznych azylantów. A ty jak chcesz usłyszeć pukanie w swojej ojczyźnie, to PUKNIJ się w swój durny łeb. I to są moje życzenia dla ciebie!

15:48, 24.12.2024
Wyświetl odpowiedzi:0
Odpowiedz

zbyrcokzbyrcok

0 0

@ do zbyrcącego Tobie Katoliku też życzyłem spokojnej Wiliji ... bez wyjątku ...

zapytam może tak trochę twoim językiem zebyś ze zrozumieniem tło pojął ło cło cie pytom ...

cy ty bejdoku byłeś juz dło spłowiedzi ... jak byłeś tło idż na pastyrke ...

a w konfesjonale tło seidzom inni nie błodnarowcy ... przypotrz się dobrze jak ześ jesce krzyżwy jes ...

18:23, 24.12.2024
Wyświetl odpowiedzi:0
Odpowiedz

do zbyrcącegodo zbyrcącego

0 0

"Tobie Katoliku też życzyłem spokojnej Wiliji ... bez wyjątku ... " ale FAŁSZYWIE, po lewacku i pe....u

A ja tobie szczerze, i prawdziwie... Tak po bożemu i po chrześcijańsku
cło... tło.... czego ześ się nażarł albo czego naćpał BEJDOKU???

Ps, nie głupio ci, że cię wszyscy olali i woleli przemilczeć, miast odpowiedzieć pięknym za nadobne?

23:47, 24.12.2024
Wyświetl odpowiedzi:0
Odpowiedz

zbyrcokzbyrcok

0 0

@ do zbyrcącego : ci Katolicy co byli na pasterce to jadem nie zionęli a twój wpis z godz 23,47 świadczy o tym że ...

ja każdym wpisem z podtekstem pozwalam zaraz rozszyfrować czytającym komentarze poziom jadu u komentującego...

ty może w sposób ale zapewne w mniej udolny od metropolity bo on długo się kształcił i robi to skuteczniej i ...

o wiele wiele większym zasięgu .... a efekty są widoczne w .... pustoszejących seminariach ,brak poznańskich ... słowików

ps. ja zacząłem o czymś co jest modne przed świętami czyli spowiedź ale ty z tych jesteś chyba co by cały czas innych by spowiadali .... może nadszedł czas żeby wreszcie raz a porządnie was wyspowiadać przed narodem Polskim ...

09:38, 25.12.2024
Wyświetl odpowiedzi:0
Odpowiedz

Katolik co był na paKatolik co był na pa

0 0

....zbyrcok....

ci Katolicy co byli na pasterce to jadem nie zionęli, jednak żaden z nich tutaj Ci.... nie....

metropolita co długo się kształcił i .... poznańskie ... słowiki... -poziom Twojego IQ jest wprost odwrotnie proporcjonalny do poziomu Twojego jadu


Prawdziwy Katolik się wyspowiadał i.... nie poleciał na forum wylewać swojego jadu na Bodnara czy Tuska tak, jak Ty na Romanowskiego, prawicowców i ogóle całą partię PiS

11:00, 25.12.2024
Wyświetl odpowiedzi:0
Odpowiedz

zbyrcokzbyrcok

0 0

do @Katolik co ... ... na pasterce
ja tu nie wymieniałem PIS to twój wpis zawiera PIS ... swój swojego zawsze .... wiadome wesprze...

Palikot co w/g mnie miał b.niskie morale delikatnie mówiąc nie uciekł nigdzie... czyli ma honor to mu trza przyznać
został do spowiedzi zatrzymany w kraju nie ukrywał się ... ( chyba 77mln ma na sumieniu )
ale jak 100 mln ktoś wątpliwie wydał to .... "honorowo uciekł" bo ... honoru mu brak ... w przeciwieństwie do Palikota.
Nie poczytaj mi tego jako wylewanie jadu na Palikota ... te 77 mln to fakty bo są oszukani na taką kwotę ...

ps . ten Gościu do PIS nie należy bo jego pryncypała kiedyś Kaczyński wywalił z PIS... i se jakąś tam "serewenną"
czy inną partyjkę założyli bo nazwę zmieniają co rok jak góral skarpetki .... ale w komitywie byli z PIS to fakt .

co tak nazwę swojego nicka zmieniasz jak ci nazwę tej partyjki... po formie wpisów da się wyczuć że to ta sama gęba...

11:19, 26.12.2024
Wyświetl odpowiedzi:0
Odpowiedz

zmieniacz nickazmieniacz nicka

0 0

@zbyrcok, gdzie Katolik napisał o Palikocie? Za innymi zadam pytanie, co Ty chopie ćpasz?

A o Polakach co tu nie dostali rozgrzeszenia...
i udali się po rozgrzeszenie na ... Węgry czy inne egzotyczne i bardzo odległe odległe kraje... ( w domyśle pisowcach ) to też w pierwszym komentarzu pisał Katolik.
Z kogo jeszcze, oprócz siebie, usiłujesz zrobić idiotę?
Chłopie, święta pomału się kończą, Ty tez powoli kończ tą libacje i zacznij trzeźwieć. Do spowiedzi byłeś Tusk Cię wyspowiadał, przed Bodnarem wyznałeś czynny żal i w ramach pokuty nakazano Ci naplucie na Polaków co tu nie dostali rozgrzeszenia...
i udali się po rozgrzeszenie na ... Węgry czy inne egzotyczne i bardzo odległe odległe kraje...

Ty zaś udałeś się na Pasterkę odprawioną przez przenajświętszego Trzaskowskiego biegającego pod górę

15:11, 26.12.2024
Wyświetl odpowiedzi:0
Odpowiedz


Dodaj komentarz

🙂🤣😐🙄😮🙁😥😭
😠😡🤠👍👎❤️🔥💩 Zamknij

Użytkowniku, pamiętaj, że w Internecie nie jesteś anonimowy. Ponosisz odpowiedzialność za treści zamieszczane na portalu 24tp.pl. Dodanie opinii jest równoznaczne z akceptacją Regulaminu portalu. Jeśli zauważyłeś, że któraś opinia łamie prawo lub dobry obyczaj - powiadom nas [email protected] lub użyj przycisku Zgłoś komentarz

OGŁOSZENIA PROMOWANE

  • budowlane

    22.12.2025

    OGRODZENIA, www.hajdukowie.pl. 692 069 284.

  • ogloszenie

    29.05.2026

    Austria! Praca dla MURARZY, CIEŚLI, STOLARZY, SPAW...

  • budowy

    02.06.2026

    BUDOWY DOMÓW OD PODSTAW, STANY SUROWE OTWARTE, DAC...

  • praca

    02.06.2026

    Przyjmę MURARZY. Praca Polska, Niemcy. 608729122....

  • ogloszenie

    27.05.2026

    Poszukujemy osoby na stanowisko SPRZEDAWCA / DORAD...

  • ogloszenie

    19.05.2026

    KANTOR ZATRUDNI KASJERA WALUTOWEGO. CV proszę prze...

  • biznes

    02.06.2026

    Wydzierżawię działkę w Ludźmierzu przy trasie Nowy...

  • domy

    02.06.2026

    Sprzedam DOMY po 100 m2 - Klikuszowa, koło Centrum...

  • 01.06.2026

    ZLECĘ WYKONANIE PRAC WYKOŃCZENIOWYCH: SUCHE TYNKI,...

  • 01.06.2026

    ZATRUDNIĘ DO KARCZMY i PENSJONATU W KOŚCIELISKU. 6...

  • 01.06.2026

    DO WYNAJĘCIA MIESZKANIE 38m2 i 55m2 w CENTRUM NOWE...

  • ...

    01.06.2026

    DO WYNAJĘCIA LOKAL HANDLOWO - USŁUGOWO - BIUROWY o...

  • SZCZ

    01.06.2026

    SZCZENIAKI BORDER COLLIE RASOWE. 791 669 932.

  • ...

    29.05.2026

    RESTAURACJA CZERWONE KORALE Zakopane, ul. Zamoyski...

  • 26.05.2026

    RESTAURACJA W ZAKOPANEM ZATRUDNI KELNERA/-KĘ, POMO...

  • 26.05.2026

    PRACA W RESTAURACJI W ZAKOPANEM: KELNER/-KA - DLA ...

  • 26.05.2026

    PRACA W RESTAURACJI W ZAKOPANEM DLA UCZNIÓW, STUDE...

  • 25.05.2026

    URZĄD GMINY KOŚCIELISKO zatrudni INSPEKTORA ds. po...

  • ...

    25.05.2026

    ZATRUDNIMY W KARCZMIE oraz W BARZE MLECZNYM: KUCHA...

  • ...

    22.05.2026

    RESTAURACJA REGIONALNA w Zakopanem zatrudni KUCHAR...

  • budynek

    12.05.2026

    Sprzedam lub wynajmę BUDYNEK HANDLOWO-USŁUGOWY 500...

  • ...

    28.04.2026

    WYCINKA, PRZYCINKA DRZEW W TRUDNYCH WARUNKACH - 69...

  • pożyczki

    23.04.2026

    PROVIDENT. 571 240 909.

  • usługi

    17.04.2026

    OCIEPLANIE DOMÓW na materiałach wysokiej jakości. ...

  • ...

    07.04.2026

    Sprzedam GOBELIN - pejzaż zimowy - (145/80). TORBY...

  • ...

    07.04.2026

    NOWE KILIMY RĘCZNIE TKANE (z owczej wełny). Wzór: ...


POLECAMY

0%