Mimo wyraźnych różnic między regionami udało się ująć kwintesencję kultury góralskiej bazującej na wspólnej historii, języku, muzyce, obrzędowości oraz poczuciu tożsamości.

- Schyłek 2025 roku przyniósł znakomite wieści! 17 listopada decyzją Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego kultura góralska polskich Karpat została wpisana na Krajową listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego. Uzyskała tym samym status ochronny - podkreślają inicjatorzy wpisania kultury góralskiej na Krajową listę. 

Wpis zainicjował Narodowy Instytut Dziedzictwa, a koordynowany był przez Małopolskie Centrum Kultury "Sokół" z Nowego Sącza, Związek Podhalan w Polsce im. Świętego Jana Pawła II oraz Regionalny Ośrodek Kultury w Bielsku-Białej. W tworzenie wniosku żywo zaangażowane były przedstawicielki Zagórzan: Klaudia Gawronek (depozytariuszka), Magdalena Polańska, Agnieszka Józefiak-Lewandowska oraz Dorota Kościelniak i Monika Kościelniak. Podczas konsultacji regionalnych na bazie kwestionariuszy i badań terenowych zebrane zostały informacje aktualne dla regionu zagórzańskiego, włączone finalnie we wniosek ogólny. 

Prace nad wpisem prowadzone były w ramach regularnych spotkań przedstawicieli Górali Polskich, a więc Górali Zagórzańskich, Śląskich, Żywieckich, Babiogórskich, Orawskich, Podhalańskich, Gorczańskich, Kliszczackich, Spiskich, Pienińskich, Łącko-Kamienickich oraz Nadpopradzkich. Wspólnie wypracowali oni wniosek obejmujący współczesne przejawy tradycji góralskiej kultywowanej każdego dnia.

- Mimo wyraźnych różnic między regionami udało się ująć kwintesencję kultury góralskiej bazującej na wspólnej historii, języku, muzyce, obrzędowości oraz poczuciu tożsamości. 

Kultura góralska to żywe dziedzictwo niematerialne przekazywane z pokolenia na pokolenie. Jej obecność na liście nakłada na państwo obowiązek inwentaryzacji wszelkich form tradycji Górali Polskich zgodnie z zaleceniami Konwencji UNESCO. Dzięki temu podjęte zostaną systemowe działania dążące do ochrony, dokumentacji i podtrzymywania kultury góralskiej. Niech się dzieje! - podsumowuje Klaudia Gawronek.

opr. rav