Góralski taniec to ślad archaicznych obrzędów. Zaloty, specyficzna rozmowa dwojga, sposób wyrażenia siebie i świata.

::attachment{"type":"gallery", "template":"thumb3", "item_id":"91469"}

- W góralskim tańcu nie ma subtelnego trzymania się za ręce, objęcia w talii czy ciągłego kontaktu biodro obok biodra - bardzo plastycznie opowiadał podczas seminarium naukowego w Bukowinie Tatrzańskiej poświęconego tańcowi Bartłomiej Koszarek, dyrektor Domu Ludowego i zarazem etnolog. Przekonywał, że taniec góralski to rodzaj dialogu, mowy przemyślnie tworzonej przez ciało. Udowadniał, że taniec mówi językiem poezji, a nawet posługuje się podobnymi figurami stylistycznymi. - Gwizd, okrzyk, zawołanie czy ujkanie jest normą, jest czymś, co buduje nastrój i klimat tańca. Jest impulsem do zmian tempa, kierunku czy rodzaju tańca. Dawał przykłady środków artystycznych znanych z lekcji języka polskiego - onomatopei, apostrofów, oksymoronów, epitetów czy paradoksów. To np. komentarze dotyczące tancerzy: Eee...krew nie woda albo Taki je, jak ten kanarek, co konie dusi. Szczególnie bogate są epitety i porównania obserwatorów, którzy krytykują bądź chwalą parę: "Tońcy jak łołowiany ptosek, piórecko, kohut. Ruso sie jak ślimok, wół. Tońcy, jakby połknął śtyl od łopaty".   

Dziś góralski taniec przeniósł się na scenę, która - jak przekonuje Bartek Koszarek - uwypukla inne zachowania, wymusza inne elementy tańca, inne ustawienia tancerzy.  - Bukowiańska scena Góralskiego Karnawału jest dziś polaną, lasem, starą karczmą i barwnym weselem. Jest miejscem spotkań młodych - podkreśla Bartłomiej Koszarek. - Wszyscy tancerze, którzy ze swoimi zespołami przyjeżdżają do Bukowiny Tatrzańskiej, by zmierzyć się w konkursie, wierzą, że są potomkami sławetnych baców i zbójników: Matejów, Gadejów, Mocarnyk, Nowobilskik, Labizorów i Janosików. I ja w to wierzę także - zakończył swój referat dyrektor Domu Ludowego.

O hermeneutyce (interpretacji) tańca mówił dr hab. Stanisław Węglarz. Okazuje się, że taniec zajmował już starożytnych myślicieli. W II wieku n.e. Lukian przekonywał, że taniec pojawił się w tej samej chwili co wszechświat.

 
W XIX w. tańcem zajmowali się także polscy badacze. Karol Karpiński miał pisać w jednym z artykułów z 1829 r., że  "mieszkańcy ziemi piaszczysto-kamiennej i górzystej są weselsi od mieszkańców ziemi tłustej na równinach". Ci z nizin są bardziej leniwi, znudzeni i ociężali. Z gór - bardziej pracowici, weselsi i dziarscy. Podzielił nawet Polskę na kraj śpiewek wesołych i smutnych. Stwierdził, że przyśpiewki krakowiaków i górali są najbardziej żywiołowe, przy czym góralskie "zarywają już z węgierska".  Stanisław Witkiewicz porównywał tańce góralskie do "zalecanek ptaków, tokowania głuchaczy, kołowania gołębia koło gołębicy".

O tym, jak nauka o tańcu rozwijała się w XX w., opowiadała dr Dorota Majerczyk. Jako wieloletnia jurorka konkursów podczas Góralskiego Karnawału wiele może powiedzieć o zmianach zachodzących współcześnie w tańcach góralskich.

Prof. Tomasz Nowak podkreślał m.in. archaiczny charakter góralskich tańców. To motyw koła w tańcu zbójnickim czy taniec pary bez kontaktu. Archaiczny charakter ma też obracanie się w miejscu, czyli tzw. "zwyrtanie".

Więcej o seminarium "O góralskich tańcach, ich poetyce, i nie tylko", które odbyło się w ramach 50. Góralskiego Karnawału w Bukowinie Tatrzańskiej w papierowym wydaniu Tygodnika Podhalańskiego w najbliższy czwartek.