Dzisiaj 21. rocznica ataku na WTC w Nowym Jorku. Pochodząca z Zakopanego Maria Karpiel Świątek pracowała w Centrum Konferencyjnym World Trade Institute. Jej biuro mieściło się na 55 piętrze wieżowca WTC, w który 11 września uderzył samolot. Dokładnie miesiąc po tragedii - specjalnie dla "Tygodnika Podhalańskiego" - powróciła wspomnieniami do tamtego dnia.W miejscu fundamentów budynków World Trade Center w Nowym Jorku powstały dwa potężne wodospady.Wpadająca w otchłań woda robi niezwykle silne wrażenie. Tak Amerykanie uczcili pamięć prawe 3 tysięcy ofiar zamachu. Obejrzyj nasz krótki film.

- To był piękny pogodny dzień. Zaczęłam właśnie pracę. Sprawdzałam wiadomości na telefonie i e-maile, kiedy coś huknęło. Cała wieża zaczęła chodzić - zaczyna opowieść. - Trzymałam się mocno biurka, bo wszystko się chwiało, a komputery jeździły. Kolega powiedział, że to trzęsienie ziemi. Pomyślałam, że to koniec. Stalibyśmy nieruchomo dłużej, gdyby nie kolega z innego pokoju, który zaczął krzyczeć, byśmy uciekali. Wyskoczyłam w stronę schodów, wiedziałam, jak zachowywać się w takich sytuacjach, bo wiele razy uczestniczyłam w treningach przeciwpożarowych. Ludzie zaczęli mnie spychać. Wybuchła panika. Dopiero jakieś dwa piętra niżej uspokoili się, bo wspólnie doszliśmy do wniosku, że panikując na pewno wszyscy zginiemy - opowiada.

Szli wolno, co chwilę musieli się zatrzymywać, bo dochodzili ludzie z niższych pięter. Około 45 piętra do jednego z mężczyzn zadzwoniła żona. Dowiedzieli się, że w budynek uderzył samolot. Pomyśleli jednak, że pilot musiał zasłabnąć. Nie przyszło im do głowy, że to mogłaby być akcja terrorystów. - Ludzie byli zdyscyplinowani, spokojni, podawali sobie ręce, niektórzy opowiadali o swoich rodzinach. Na wysokości 35 piętra musieliśmy utworzyć tylko jeden rząd, bo z góry zaczęli znosić rannych. Widok poparzonych był straszny. Skóra tych ludzi była popielata, spalona jak popiół. Chwilę później na górę wbiegali strażacy - opowiada. - Nieśli sprzęt ratowniczy i po dwie butle gazowe. Byli bardzo zmęczeni. Mówili nam, żebyśmy się nie bali, że na dole nie ma ognia ani gazu. Brakowało nam powietrza. Kiedy schodziłam, miałam przed oczyma swoje dzieci i myślałam, że muszę dla nich przeżyć.

Kilka osób zatrzymało się na 27 piętrze, gdzie były maszyny z wodą. Rozbili je i zaczęli podawać butelki z płynem. - Wzięłam cztery. Wlewaliśmy tę wodę strażakom prosto do ust - byli strasznie zmęczeni. Nigdy nie zapomnę ich twarzy. Widziałam na mundurach polskie nazwiska. Ludzie ich żegnali, płakali nad nimi. Na górę szli również wysokiej rangi szefowie. Potem pojawiła się policja. Jeden ze strażaków powiedział nam, że zaatakowany został drugi wieżowiec. Nikt z nich nie wrócił już z góry - dodaje pani Maria.

- Kiedy byłam na 18 piętrze, uwierzyłam, że przeżyję. Na wysokości 6-7 piętra zaczęła się lać po schodach woda. Byłam cała mokra. Z tego wszystkiego zamiast na parter zeszłam piętro niżej i musiałam wracać - opowiada. Maria Karpiel Świątek wyszła z budynku po ok. 45 minutach. - Na dole byli wojskowi i policjanci, właściciele pilnowali swoich sklepów, bo bali się złodziei. Nikt nie myślał, że za chwilę spadnie budynek - twierdzi góralka z Zakopanego. - Na zewnątrz zobaczyłam inny świat: szary. Nie było słońca, nieba, tylko popiół, który sypał się jak śnieg. Ludzi było mało. Nie mogłam oddychać. Szłam wolno. Dopiero po chwili obejrzałam się i zobaczyłam wieżowce w płomieniach. Płomienne bomby spadały na dół, kapał metal. Widziałam ludzi wiszących na zewnątrz budynków i kawałki ciał na ziemi, przysypane popiołem. Pomyślałam, że nie powinnam tu stać. Szłam w stronę Broadwayu jak słoń. Prosiłam o telefon, bo chciałam zadzwonić do domu. Zatrzymałam się koło budki telefonicznej, kiedy huknęło. Runął pierwszy budynek. Zadudniło, wszystko się trzęsło. Ludzie zaczęli uciekać. Tratowali się. Pamiętam tylko ten dźwięk i smród, setki telefonów zgubionych na ulicach, torebki, pieniądze, kawałki szkła. Kobiety ściągały buty i biegły na bosaka. Jakaś kobieta nie mogła wyciągnąć dziecka z wózka. Goniła nas chmura pyłu. Byliśmy jak pionki. Myślałam tylko, żeby się nie przewrócić, bo wiedziałam, że wtedy mnie stratują. Kiedy dobiegłam do uniwersytetu, oglądnęłam się pierwszy raz i zobaczyłam, że nie ma jednego wieżowca. To było okropne. Budynek, w którym pracowałam, jeszcze stał - skrócony o piętra z góry, które siadły z przepalenia - dodaje.

Szła w stronę Brooklynu, na moście były tysiące osób: - Wszyscy wyglądali jak skazańcy. Byli brudni, mokrzy i rozhisteryzowani. Wtedy znowu usłyszałam huk. Runął drugi z bliźniaczych wieżowców. Budynek, w którym pracowałam - pani Maria przerywa na chwilę relację. - Byłam dumna z mojej pracy, z miejsca, w którym pracowałam. Miałam fajnych kolegów. Kiedy się obróciłam i zobaczyłam, że mojego wieżowca już nie ma, pomyślałam, że razem z tym budynkiem runęły moje marzenia - przyznaje.W końcu dotarła do znajomych na Brooklynie, gdzie mogła się umyć, zadzwonić do rodziny. Mówi, że cały czas była mocna, nie histeryzowała. Dopiero za parę dni dotarło do niej to, co się stało. Powróciły makabryczne obrazy, zaczęły się bezsenne noce.

- Tego dnia moja znajoma nie zdążyła wyjechać na górę. Kiedy samolot uderzył, czekała w wieżowcu na windę. Windy spadły, otworzyły się, a ze środka buchnął ogień. Ci, którzy byli najbliżej, zostali poparzeni. Zaczęła uciekać, ale mówiła, że nie mogła wyjść z budynku, bo na zewnątrz padał deszcz ludzkich ciał. Potem nie mogła przejść, bo dwie ulice dalej - wszędzie - były ludzkie kawałki. Na jej oczach wbił się w budynek drugi samolot. Ten widok powraca ciągle w snach. Opowiadała, że ludzie byli tak przerażeni, że kiedy potem przelatywały następne samoloty, padali na ziemię - opowiada. Z jej firmy ocaleli wszyscy, ale wielu znajomych - widywała ich w drodze do pracy - zginęło. Policjantka, którą codziennie mijała, 40 Anglików, którym ich firma miała zorganizować konferencję, ale wybrali inną ofertę i tego dnia byli na górze wieżowca. Nawet w parku w Bayonne, w pobliżu swojego domu zauważyła klepsydrę ze zdjęciem kobiety, z którą często biegała. Ciągle dowiaduje się o znajomych, którzy zginęli w World Trade Center. Trzy dni po tragedii pracownicy instytutu, w tym także pani Maria, spotkali się. - Przyszedł też psycholog, którego wyprosiliśmy. Każdy z nas opowiadał o swoich przeżyciach i to nam bardzo pomagało. Niektórzy nie mogli swobodnie o tym rozmawiać w domu, między sobą rozumieliśmy się bardzo dobrze, mamy podobne doświadczenia - tłumaczy.

Powracające obrazy z tamtego dnia nie są jedyną zmorą Marii Karpiel Świątek. Wraz z zawaleniem się budynku przestała istnieć jej firma. Pozostała bez pracy. O miejsce gdzie indziej trudno, bo z powodu powstałych po ataku trudności ekonomicznych wielu pracodawców redukuje etaty. - Nasze kierownictwo płaciło nam tylko przez miesiąc. Teraz jesteśmy zdani tylko na siebie. Wielu jest na bezrobociu. Znajomi starają się znaleźć mi jakieś zatrudnienie, ale wiem, że mogę liczyć tylko na jakąś zwykłą pracę biurową i zarobek około 25 procent niższy - mówi. Trzy dni temu Maria Karpiel Świątek była na dolnym Manhattanie. - To już nie to miasto. Nie widać chodzących szybko biznesmenów, pięknie pachnących kobiet na szpilkach. Wszyscy są przygnębieni, smutni. Boją się, patrzą nieufnie jeden na drugiego. Ta tragedia zbliżyła mnie do tego miasta jeszcze bardziej, mam jeszcze większe poczucie więzi z Nowym Jorkiem. Ale nawet jeśli odbudowaliby te wieżowce, nie chciałabym w nich pracować - dodaje.

Beata Zalot, Nowy Jork

Tygodnik Podhalański 43/2001