Prokuratura zbada, czy zbudowana ponad 20 lat temu ponicka nekropolia jest legalnym miejscem pochówku.

Z prośbą o zbadanie statusu cmentarza wystąpiła pod koniec kwietnia do prokuratury nowotarska Inspekcja Sanitarna. Interwencja ma związek w wcześniejszym pismem, wystosowanym do sanepidu przez pełnomocnika sąsiadów nekropolii, którzy od lat zabiegają o jej likwidację. \"Z powyższego pisma wynika, że nie ma obecnie osoby lub podmiotu, który pełniłby formalnie funkcję zarządcy cmentarza w Ponicach (...) Rada miasta nie podjęła uchwały o założeniu cmentarza, a burmistrz nie pełni formalnie funkcji zarządcy cmentarza. Z informacji wynika także, że na cmentarzu ma miejsce proceder nielegalnych pochówków\" - można przeczytać w \"zawiadomieniu o podejrzeniu popełnienia przestępstwa\", podpisanym przez Jolantę Bakalarz, szefową nowotarskiego sanepidu. - \"W związku z powyższym zachodzi uzasadnione podejrzenie prowadzenia przez nieustalony podmiot nielegalnego cmentarza i dokonywania na nim nielegalnych pochówków. Państwowa Inspekcja Sanitarna nie posiada jakichkolwiek instrumentów prawnych oraz możliwości organizacyjnych i personalnych, aby we własnym zakresie dokonywać stosownych ustaleń.\"

- Faktycznie, interweniowałem w sanepidzie. Powodem była informacja, jaką otrzymałem z rabczańskiego urzędu. Pani burmistrz stwierdziła, że nie jest administratorem cmentarza, na którym ciągle odbywają się pochówki. Co więcej, potwierdziła, że nie wie, kto nadzór nad cmentarzem sprawuje. Tymczasem odpowiedzialność samorządu za miejsca pochowku została zapisana w ustawie - tłumaczy Wojciech Gąsiorowski, pełnomocnik małżeństwa domagającego się likwidacji nekropolii. - Wygraliśmy proces przed Europejskim Trybunałem Praw Człowieka, podczas którego dowiedliśmy, że postępowanie w sprawie cmentarza było prowadzone przewlekle i nieudolnie. Ale - jak widać - urzędnicy z tego rozstrzygnięcia żadnych wniosków nie wyciągnęli - nie kryje poirytowania.

Rabczańska burmistrz podtrzymuje zdanie, które zawarła w odpowiedzi udzielonej prawnikowi. - Generalnie jest tak, że jeśli jakieś pochówki faktycznie odbywają się na cmentarzu w Ponicach, to my (urząd miasta) nic o tym nie wiemy. Księdza proboszcza ponickiej parafii uczuliliśmy, żeby rodziny zmarłych informował, że legalnym miejscem pochówku jest cmentarz komunalny w Rabce - zaznacza Ewa Przybyło. Burmistrz przyznaje, że od kilku lat samorząd zabiega o uzyskanie pozwolenia na użytkowanie cmentarza. - Dopiero gdy Powiatowy Inspektorat Nadzoru Budowlanego wyda taką decyzję, rada miasta będzie mogła podjąć uchwałę o założeniu cmentarza. Pieczę nad nekropolią przejmą nasze zakłady komunalne. Jednak do czasu formalnego uregulowania sprawy faktycznie, pochówki w Ponicach, jeśli się odbywają - są nielegalne - potwierdza.

- Zajmujemy się tematem cmentarza na wniosek Inspekcji Sanitarnej. Nie podjęliśmy jeszcze decyzji o dalszych losach sprawy. Wygląda jednak na to, że proceder, o którym pisze inspektorat, nie jest przestępstwem, a raczej wykroczeniem. W związku z tym nie ma podstaw, by sprawą zajmowała się prokuratura - tłumaczy z kolei Zbigniew Gabryś, zastępca szefa Prokuratury Rejonowej w Nowym Targu.

*

Historia ponickiej nekropolii sięga końca lat 80. Budowę rozpoczął społeczny komitet, przy wsparciu urzędu miasta. Od samego początku cmentarz miał przeciwników - małżeństwo właścicieli pobliskiego pensjonatu. Małżonkowie utrzymują, że uciążliwe sąsiedztwo pozbawiło ich wpływów - turyści nie chcą wypoczywać w pensjonacie, którego okna wychodzą na groby. Za sprawą konsekwentnych protestów instytucje nadzorcze wielokrotnie wstrzymywały budowę cmentarza, uchylały kluczowe decyzje. Przez wiele lat inwestor nie mógł dokonać odbioru. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nakazał nawet rozbiórkę części \"infrastruktury\" cmentarza. Właściciele pensjonatu próbowali w sądzie przymusić burmistrza do likwidacji nekropolii i przeniesienia ponad setki pochowanych tam zwłok. Sąd odrzucił pozew, a Wojewódzki Nadzór Budowlany uchylił decyzję rozbiórkową. Sprawa wróciła do PINB z zaleceniem, by obiekt zalegalizować. Nadzór budowlany zezwolił wreszcie na użytkowanie cmentarza. Po kolejnych odwołaniach sprawa dotarła aż na wokandę Naczelnego Sądu Administracyjnego, a ten ostatecznie \"wyeliminował decyzję z obiegu prawnego\". Samorząd po raz kolejny wystąpił o pozwolenie na użytkowanie. Wniosek jest wciąż rozpatrywany.

W tzw. międzyczasie zirytowani wlokącą się ponad 20 lat procedurą właściciele pensjonatu poskarżyli się na opieszałość urzędników do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. Proces wygrali w październiku ubiegłego roku. Rząd zapłacił małżonkom 15 tys. euro odszkodowania.

Marek Kalinowski