Twórczość Władysława Orkana była przez władze PRL-u traktowana instrumentalnie, pora, by do tego pisarza wrócić, odczytać go na nowo, dokonać solidnego wyboru jego utworów prze Bibliotekę Narodową i nowocześnie je opracować – apelował dr Grzegorz Nieć podczas konferencji naukowej, która w ubiegłym tygodniu odbywała się w Krakowie i Koninkach.

W tym roku przypada 135. rocznica urodzin i 80. śmierci pisarza i publicysty. Z tej okazji odbyła się trzydniowa konferencja pt. „Wokół Władysława Orkana: aspekty literackie, kulturowe i medialne”. 33 naukowców z 11 ośrodków naukowych z różnych stron Polski dyskutowało na temat gorczańskiego twórcy. – Orkan się nie zestarzał, nie można go zamknąć w lamusie literatury. Pytanie, jak to zrobić, żeby była to literatura żywa w obiegu czytelniczym – zastanawiał się prof. Bolesław Faron, znawca twórczości „dumaca z Gorców” (Małopolska Wyższa Szkoła Zawodowa im. J. Dietla w Krakowie). Przekonywał, że szczególnie powieść „W Roztokach” powinna być na nowo odczytana. – Powieść została ulokowana w pięknym gorczańskim krajobrazie, który na szczęście – mimo upływu czasu – nie uległ dewastacji. Jak usłyszeliśmy podczas konferencji – dla pracowników Gorczańskiego Parku Narodowego powieści Orkana (szczególnie „Drzewiej”) to rodzaj swoistego przewodnika – przekonywał prof. Faron. Jego zdaniem najbardziej aktualna jest publicystyka Orkana, szczególnie „Listy ze wsi”. – Widać w nich przenikliwość Orkana, umiejętność prognozowania, że wspomnę choćby o sprawach relacji pomiędzy chłopstwem a partiami politycznymi – podkreślał profesor.

Zdaniem dr Grzegorza Niecia (Małopolska Wyższa Szkoła Zawodowa im. J. Dietla w Krakowie) krzywdę Orkanowi wyrządzili krytycy PRL-owscy, jego twórczość „pasowała” bowiem do głoszonej wtedy ideologii, choć nie w całości był dla komuny wygodnym pisarzem. Kłopotliwe było jego uczestnictwo w Legionach czy fakt, że w swojej twórczości nie wskazywał rewolucyjnego sposobu rozwiązania problemów, jak chcieliby ideowcy PRL-owscy.

Dr Michał Rogoż (Uniwersytet Pedagogiczny im. KEN w Krakowie) mówił o twórczości Władysława Orkana na polskim rynku wydawniczym w latach 1896-2009. Zainteresowanie jego literaturą zaczęło się jeszcze za życia pisarza, choć największe było ok. 20 lat po jego śmierci. Od końca lat 60. ub. wieku obserwuje się regres. Prelegent zauważa jednak pozytywne zjawiska – np. propagowanie twórczości Orkana na Podhalu w ostatnim 10-leciu.

Organizatorami konferencji była Małopolska Wyższa Szkoła Zawodowa im. Józefa Dietla w Krakowie oraz krakowskie Wydawnictwo Pedagogiczne. Patronat nad impreza objął Tygodnik Podhalański.

Beata Zalot