Mężczyźni są przystojniejsi, ale kobiety mało atrakcyjne. Tylko dlaczego wyrzucają śmieci na rynek?

::attachment{"type":"gallery", "template":"thumb3", "item_id":"108230"}

Tak mniej więcej opisał Nowy Targ James Bryce, Brytyjczyk, który w 1878 r. odwiedził Podhale. Nie wystawił też dobrej oceny karczmie w mieście prowadzonej przez Żyda. Był tu ze Stephen Leslie (ojciec pisarki Wirginii Woolf). Razem wyszli  m. in. na Łomnicę i Gerlach.

O tym jak stolicę Podhala opisywali cudzoziemcy opowiadał w Jatkach w czwartkowy wieczór Antoni Nowak, pasjonat historii miasta w ramach cyklu "Mam Wam coś do opowiedzenia". Świetnym uzupełnieniem były ilustracje - panoramy Doliny Nowotarskiej z Tatrami w tle, często mocno fantazyjne, rysunki, fotografie i mapy. Prelegent wziął pod lupę okres od końca XVIII w. po okupację niemiecką.

Jak ubierali się nowotarżanie w połowie XIX w., wiemy dzięki rysunkowi "Mieszczan w strojach świątecznych" wykonanych przez R. Alta (1842 r.). - Mieli stroje odrębne,  nie nosili się jak górale z podhalańskich wiosek - podkreśla Antoni Nowak.

Interesujące opisy pozostawił po swojej wizycie Francuz - Gustave Le Bon (1841-1939) - lekarz. socjolog, antropolog, podróżnik. Jak pisze na Podhalu mieszkało wtedy 40 tys. 400 mieszkańców w 42 wioskach. W tym 800 Żydów - głównie w Nowym Targu i Czarnym Dunajcu. Wyliczył, że na jeden kilometr kwadratowy było  76 mieszkańców, więcej niż w ówczesnej Francji (gdzie było 69 mieszkańców na 1 km kwadr.). Górale oddawali się rozbojom, był to zawód wielce ceniony w Tatrach, co nie było w sprzeczności z tym, że "opryszkowie tatrzańscy" byli bardzo pobożni.

Po wizycie Johana Reinharda Bünkera w 1906 r. mamy dokumentację architektury miasta - opisywał domy szczytowe w Nowym Targu, robił rysunki domów podmiejskich, wnętrz.  Trudno powiedzieć, na ile prawdziwy jest opis akcji ratunkowej w Tatrach Jarosława Haška, autora "Przygód dobrego wojaka Szwejka", który także odwiedził Nowy Targ. Jego dowcipny szkic znalazł się w wydanej w 2015 r. książce "O Podhalu, Galicji i Piłsudskim".

W 1914 pd 12 września aż do 7 listopada przebywał w Nowym Targu arcyksiąże Leopold Salwator, który stacjonował w salonce na dworcu kolejowym. Razem z nim przyjechał rysownik L. Koch, który portretował nie tylko arcyksięcia i Austriaków obecnych w stolicy Podhala, a także Podhalan - m.in. Włodzimierza Tetmajera, Andrzeja Chramca. Pozostały po nim także scenki rodzajowe wykonane w mieście.

Bernard Newman, brytyjski pisarz i podróżnik dotarł na Podhale rowerem w 1934 r. tuż po powodzi. Opisał obraz zniszczeń - wszystkie mosty pomiędzy Zakopanem a Nowym Targiem woda zabrała, wioski zaznaczone w mapach zniknęły z powierzchni, nie było w nich śladów jakiejkolwiek bytności, wszędzie ścieliły się kamienie i śmieci.

Rowerem dotarła także w 1939 r. młoda Amerykanka Dorothy Hosmer, którą zachwycił nowotarski jarmark. Jej zdjęcia ukazały się w National Gheographic.  Oprócz fotografii pozostawiła dziennik, w którym znajdują się opisy przyrody, krajobrazów a także mieszkańców m. in. Nowego Targu.