Muzeum i konie – wydawałoby się, że to malownicze połączenie dwóch elementów, współgrających ze sobą. Szczególnie w Łopusznej. Dwa lata temu w tym mechanizmie coś zaczęło zgrzytać.

::attachment{"type":"gallery", "template":"thumb3", "item_id":"1109"}

Staszek Buła hoduje konie od dziesięciu lat. Miejsce od stadninę wydzierżawił od Gospodarstwa Doświadczalnego Hodowli Odmian w Łopusznej. A że było to sąsiedztwo muzeum, dostał też starą owczarnię i oborę, stanowiące niegdyś część łopuszniańskiego dworu Tetmajerów. Obie nieruchomości w opłakanym stanie. Owczarnię wyremontował i trzyma tam konie. Drugi obiekt to strasząca ruina. Może uda się ją obudować za unijne środki. Staszek stara się o dotację.

Pomiędzy stadniną a muzeum – jak to na wsi – gnój. Ale nie tylko końskie odchody stały się zarzewiem sąsiedzkich konfliktów. – Wie pan, jak wygląda spacer po terenie muzeum? Gnój śmierdzi, jakieś ledwo sklecone ogrodzenie, a nad potokiem poobgryzane z kory drzewa. Jak to wygląda? Po prostu wstyd. Nikt nie potrafi zadbać o taki zabytek? – dopytuje się prosząca o anonimowość mieszkanka Nowego Targu.

Małgorzata Ronowicz, kustosz muzeum, przyznaje, że niekiedy sama się czerwieni, gdy goście zwiedzają teren dookoła dworu. Szczególnie, gdy pokazuje im najstarszy jego fragment – mur obronny z XVII wieku, dziś stojący na terenie stadniny, w sąsiedztwie gnojowiska. – To nie nasza wina, że czuć smród. Prośby, by zadaszyć gnojowisko, pozostały bez echa. Do tego dochodzi jeszcze problem koni, które bardzo często przedostają się przez prowizoryczne ogrodzenie na nasz teren – dodaje pani Małgorzata.

Kustosz prowadzi nas na tyły budynku. Nieskoszona działka od strony stadniny ogrodzona jest jedynie taśmami, fragmentami płotu. Tuż za nim znajduje się rozległe gnojowisko, a w głębi budynek stajni. Jeszcze gorzej teren wygląda od strony sąsiadującego z nim potoku. Tu stadnina odgrodzona jest gałęziami przybitymi gwoźdźmi do pni drzew. Te ostatnie często nie mają już kory, która zimą poogryzały konie. Zabytkowy mur też się sypie – według gospodyni muzeum to zasługa koni, zdaniem właściciela stadniny – efekt upadku drzewa, złamanego przez wichurę.

– Początkowo bardzo się cieszyłam, że będziemy mieli w sąsiedztwie stadninę, ale z czasem to sąsiedztwo zaczęło być kłopotliwe. Ja muszę dbać o muzeum, a nie jestem od tego, by ciągle przeganiać konie z naszego terenu – dodaje kustosz.
Od stycznia muzeum odmówiło stadninie dzierżawy dużej łąki pomiędzy dworem a główną drogą. To tu zwykle odbywały się zawody i imprezy plenerowe.

Stanisław Buła chętnie pokazuje nowo ogrodzony maneż – wysokie, białe ogrodzenie pozwala poczuć się jak w najlepszej stadninie. Mniej chętnie pokazuje zaplecze, szczególnie od strony muzeum. – Trzeba to poprawić, ale mogę to zrobić dopiero wtedy, jak muzeum odda mi mój płot, który postawiłem przed dworem. Mam go rozebrać, ale okazuje się, że jest owinięty drutem kolczastym! A drzewa? Zimą konie obgryzają korę – to naturalny sposób na odrobaczanie. A czy wierzba albo olcha to takie cenne gatunki? – pyta.

Właściciel stadniny podkreśla, że gnojowisko jest w miejscu, w którym było przez te lata, gdy gospodarzyła tam stacja doświadczalna. Do tego jest wybetonowane, więc nie ma zagrożenia dla środowiska. Podkreśla, że gdyby nie on, to budynki jego części posiadłości dworskich już dawno by się zawaliły. Na dowód pokazuje zdjęcia drewnianej owczarni, zamienionej później na stajnię. Rzeczywiście, dziurawy dach, ściany w opłakanym stanie, chyliły się ku upadkowi. Teraz wygląda znacznie lepiej. Z ruin ma się podnieść także stara, murowana obora. Buła wydzierżawił od gminy teren na 15 lat, by zainwestować w odbudowę. – Chcę to zrobić, bo na tym skorzysta i wieś, i gmina, podobnie jak na organizowanych przeze mnie imprezach. Niestety, w tym roku nie będzie konkursu w powożeniu. Dlaczego? Muzeum wymówiło mi dzierżawę terenu, gdzie te imprezy się odbywały. A na przygotowanie nowego toru jest za późno – wyjaśnia.

Rozmawiając o sąsiedzkich problemach, obydwoje zamiennie używają form oficjalnych, jak \"pani kustosz\" czy \"pan Buła\", by za chwilę przejść po prostu na \"Staszek\" czy Małgośka\". W końcu znają się od dziecka, a przez lata zgodnie sąsiadowali. Czy spór o płot, gnój i biegające konie na dobre pogrzebie dobrosąsiedzkie stosunki? Na razie obydwie strony deklarują chęć pogodzenia się. Kilka dni po rozmowie z dziennikarzem Stanisław Buła postawił solidny płot od strony muzeum. – Może można będzie współpracować – zastanawia się pani kustosz.

Pozostało jeszcze gnojowisko.

Józef Figura