- O przeszłości trzeba rozmawiać, ale trzeba to robić z wielką odpowiedzialnością - przekonywała Stanisława Trebunia Staszel, redaktor naczelna Almanachu Nowotarskiego podczas promocji rocznika.

::attachment{"type":"gallery", "template":"thumb3", "item_id":"114180"}

W nowotarskim magistracie odbyła się w piątek 19 stycznia promocja XXVII Almanachu Nowotarskiego i spotkanie z jego twórcami. .

A w nowym roczniku ponad 20 interesujących artykułów, wyjątkowo bogaty kącik poezji i szczegółowa Kronika Nowotarska 2022 roku.

Piątkowe spotkanie uświetnił występ  panów z Polskiego Stowarzyszenia Flisaków Pienińskich na rzece Dunajec oraz zespołu Młode Podhale. Występ męskiego chóru flisaków, którzy pierwszy raz zaprezentowali się w Nowym Targu, był szczególnym zaskoczeniem. Okazuje się, że flisacy nie tylko świetnie znają Dunajec i czują się na nim jak ryba w wodzie, mają też talenty wokalne, a jak można się przekonać z artykułu Krzysztofa Miraja w najnowszym Almanachu, potrafią też przewidzieć pogodę obserwując niebo.

W dziale etnograficznym rocznika można też przeczytać interesujący artykuł Iwony Hodoroiwcz i Małgorzaty Wesołowskiej pt. "Drzewa i las w kulturze i wierzeniach Podhalan". Autorki piszą o drewnie w podhalańskim rzemiośle, o inspiracjach artystycznych, jakie niosą drzewa i las. O lesie jako źródle pokarmu i jako swoistej aptece. Najciekawsza jest końcówka artykułu dotycząca wierzeń związanych z drzewami i wykorzystaniu ich w dorocznej obrzędowości. I tak na przykład  jałowiec poświęcony w dzień Trzech Króli, miał chronić podhalańskie domostwa przed pożarami, służył też do okadzania bydła, co miało zapobiec rzuceniu na zwierzęta uroku. Poświęcone 3 lutego, czyli w dzień św. Błażeja jabłka - miały być lekarstwem na ból gardła, podobnie jak "kotki" z gałązek wierzby poświęconej w Niedzielę Palmowa. Ich wykorzystanie było zresztą o wiele bogatsze. Bazie wkładano do worków ze zbożem przeznaczonym na wiosnę do siania czy do ziemniaków przeznaczonych do sadzenia, co miało zapewnić dobre plony. Wbijano też takie "kotki" w ziemię.

Ciekawy - jak zwykle - jest dział historyczny Almanachu. Opowieść Halszki Fryźlewicz  o obrazie "Wielka Rodzina Marii" jest pretekstem do przypomnienia także historii kościółka św. Anny w Nowym Targu, w którym ten tajemniczy obraz się znajduje.

Ci, którzy kilka miesięcy temu nie dotarli na spotkanie z Antonim Nowakiem do Jatek, ciekawą analizę tego, jak Nowy Targ i mieszkańców widzieli cudzoziemcy, przeczytają w roczniku.

W dziale "Pamiętniki, wspomnienia, portrety" warto przeczytać artykuł o Jadwidze Apostoł Staniszewskiej, niezwykłej kobiecie, która była współzałożycielką Konfederacji Tatrzańskiej, organizacji podziemnej, będącej sprzeciwem Podhalan na Goralenvolk.

Przy okazji wspomnienia tej bohaterskiej postaci wywiązała się dyskusja na temat Goralenvolku i filmu "Biała odwaga", którego premiera zaplanowana jest w marcu. - O przeszłości trzeba rozmawiać, ale trzeba to robić z wielką odpowiedzialnością - powiedziała Stanisława Trebunia Staszel. Przyznała, że współpracowała z reżyserem filmu "Biała Odwaga", Marcinem Koszałką. - Kiedy jednak zobaczyłam, jak swobodnie traktuje historię i jak potrafi pewnymi faktami manipulować, postanowiłam z tej współpracy zrezygnować - wyznała.

...

Warto przypomnieć, że ukazujący się od ponad ćwierćwiecza rocznik, którego wydawcą jest Podhalańskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk w Nowym Targu, powstaje pro publico bono. Społecznie pracuje cała redakcja pod wodzą Stanisławy Trebuni Staszel. Także autorzy tekstów nie pobierają honorariów. Almanach Nowotarski - mimo nazwy - nie ogranicza się do tematyki związanej ze stolicą Podhala. Są tu teksty z Podhala, Orawy, Spisza, o bardzo różnorodnej tematyce, nie tylko historycznej czy etnograficznej. Wiele z tekstów zawiera historie i ciekawostki, nigdzie wcześniej nie publikowane.Osobą - instytucją, która zbiera od wszystkich artykuły, pilnuje terminów i scala pracę, jest od kilku lat Lucyna Czubernat.

Podczas piątkowego spotkania Antoni Nowak przypomniał, że w tym roku mija 50 lat od założenia Podhalańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk. Apelował, o przygotowanie z tej okazji numeru monograficznego.

Beata Zalot