– Gdybym wiedział, że to ma być prywatne spotkanie, zamiast sali obrad w Urzędzie Miasta poleciłbym organizatorom którąś z restauracji w mieście – burmistrz Nowego Targu nie ukrywa zniesmaczenia ubiegłotygodniową konferencją naukową, zorganizowaną przez IPN i słowacką Akademię Nauk.

Przypomnijmy: spotkanie historyków miało być poświęcone napiętym stosunkom polsko-słowackim w okresie 1938-1948, ze szczególnym uwzględnieniem działalności „Ognia”. Na salę obrad nowotarskiego magistratu, gdzie odbywała się konferencja, nie został wpuszczony dziennikarz Tygodnika Podhalańskiego. „Klamkę pocałował” też szef Związku Słowaków w Polsce Ludomir Molitoris. Wypraszając intruzów z sali, ksiądz Józef Marecki z Papieskiej Akademii Teologicznej, a zarazem jeden ze specjalistów IPN, tłumaczył, że spotkanie ma charakter prywatny. Wejść na salę nie mogły nawet osoby zaproszone przez nowotarskiego burmistrza Marka Fryźlewicza. Ksiądz Marecki uzasadniał, że organizatorzy „wynajęli salę” od miasta, są więc jedynymi gospodarzami konferencji.

– Nikt od nas sali nie wynajmował. Skoro przedstawiciele IPN twierdzą inaczej, to zastanawiam się nawet, czy nie powinienem wystawić rachunku – komentuje burmistrz Marek Fryźlewicz. – Gdybym wiedział, że to ma być prywatne spotkanie, zamiast sali obrad w Urzędzie Miasta poleciłbym organizatorom którąś z restauracji w mieście – zaznacza.

Burmistrz nie kryje zniesmaczenia skandalem, który wybuchł wokół konferencji. Zapowiada interwencję w kierownictwie IPN. – Poprosimy o wyjaśnienia – przekonuje.

IPN kilka dni po konferencji wydał oficjalne oświadczenie w którym wyjaśnia, że seminarium miało charakter roboczy i zaproszeni na nie byli specjaliści od historii najnowszej obydwu krajów. Jego efektem będzie publikacja z poszerzonymi wersjami wygłoszonych referatów. Historia Ognia – jak przekonują organizatorzy – to tylko jeden z poruszanych tematów.

Organizatorzy przekonują, że to strona słowacka zaplanowała spotkanie jako zamknięte. „Z tego powodu przed rozpoczęciem obrad poproszono o opuszczenie sali osoby postronne, które nie zostały zaproszone na mocy wspólnych uzgodnień organizacyjnych” – podkreślają, nie wspominając nic o oficjalnym zaproszeniu, jakie dostał Ludomir Molitoris, sekretarz generalny Towarzystwa Słowaków w Polsce.

Ten z kolei w oficjalnym piśmie żąda przeprosin. „Składam zdecydowany protest przeciwko stosowaniu szowinistycznych praktyk niedopuszczania przez instytucję publiczną do nieskrępowanej dyskusji na tematy, które żywotnie dotyczą słowackiej mniejszości narodowej w Polsce – pisze Molitoris. – Potraktowano mnie w sposób wybitnie arogancki i ksenofobiczny, domagam się od IPN-uj publicznych przeprosin i podjęcia publicznej debaty na temat zasadności finansowania ze środków publicznych działań niezgodnych z prawdą historyczną, stanem dokumentów archiwalnych oraz  nieuzasadnionego lansowania i gloryfikowania postaci Józefa Kurasia „Ognia” z Waksmunda, odpowiedzialnego w latach 1945-47 za śmierć setek osób narodowości polskiej, słowackiej, żydowskiej i rusińskiej.

Mimo przeszkód, Ludomir Molitoris mógł wystąpić podczas konferencji historyków. Organizatorzy dali mu na to czas na jej zakończenie. Czekał na swoje pięć minut od godz. 9 rano do późnego wieczora. Na korytarzu.

Marek Kalinowski, Józef Figura