„Jarmuta - złota góra w sercu Małych Pienin” - to tytuł połączonego z prezentacją multimedialną wykładu Anny Wawrzczak z Muzeum Pienińskiego w Szczawnicy, na który w piątek, 26 lutego, zaprasza nowotarski oddział Polskiego Towarzystwa Historycznego wraz z Towarzystwem Bursy Gimnazjalnej im. Jana Bednarskiego.

To pierwsza po dwumiesięcznej przerwie prelekcja, w ramach stałego cyklu „Wieczorne spotkania w bursie gimnazjalnej z historią, tradycją i kulturą w tle”, której obecna, ósma już edycja, wpisuje się w obchody 670-lecia lokacji Nowego Targu.

- Jarmuta jest jedną z najbardziej niezwykłych gór w Pieninach. Oprócz ciekawej budowy geologicznej (andezyty - skały pochodzenia wulkanicznego) również kryją się w jej wnętrzu dwie (a źródła mówią również o trzech) sztolnie, z których wydobywano m. in. złoto oraz srebro. Prawdopodobnie są to  najlepiej zachowane zabytki sztuki górniczej w polskiej części Karpat.

Kopalnie w Jarmucie powstały na początku XVIII wieku i łączą się z osobą Księcia Pawła Karola Sanguszki. Wsie nad doliną Ruskiego Potoku tj. Grajcarka, wniosła w posagu jego żona Marianna Lubomirska. Sanguszko zlecił ekspertyzę terenu i skał fachowcom z Węgier, którzy stwierdzili występowanie „wartościowego kruszcu białego”. Miała się tam znajdować ruda zawierająca miedź ze srebrem, a także niewielkie ilości złota.

W 1732 r. na terenie Szlachtowej powstało przedsiębiorstwo górniczo-hutnicze, zatrudniające kilkanaście osób, m.in. górników z Saksonii i Węgier. Oprócz samych kopalń nad potokiem znajdowała się również huta, szmelcarnia i płuczkarnia, a także magazyny na rudę.

Kilka lat później przeprowadzono pierwszy, nie do końca prawidłowy wytop, który niestety nie przyniósł oczekiwanych rezultatów czego skutkiem było całkowite wstrzymanie prac. Działalność wydobywcza została zakończona, a pozostałością po niej są istniejące do dziś podziemne korytarze - pisze w zaproszeniu na spotkanie Robert Kowalski, prezes nowotarskiego PTH.

Prelegentka, dr Anna Wawrzczak, jest archeologiem, absolwentką Uniwersytetu Jagiellońskiego i pracownikiem Muzeum Pienińskiego w Szczawnicy. Uczestniczyła w ratowniczych badaniach archeologicznych w okolicy Krakowa na terenach przeznaczonych pod budowę autostrady A4, brała udział w licznych wykopaliskach w województwie świętokrzyskim. Odtwórczyni życia przed wiekami podczas licznych festynów archeologicznych m.in. na Dymarkach Świętokrzyskich w Nowej Słupi oraz na Żelaznych Korzeniach w Starachowicach. Prywatnie lubi turystykę górską, a hobbystycznie - archeologię eksperymentalną i fotografię.

Początek spotkania w budynku bursy gimnazjalnej, przy ul. Nadwodniej 5 - o godzinie 18.

pd