Kim był Cwi Hirsz Sztiller? Prawdopodobnie członkiem zamożnej rodziny, a może uczonym w piśmie - o czym świadczyłaby korona na nagrobnej macewie.

::attachment{"type":"gallery", "template":"thumb3", "item_id":"79602"}

Tyle o nim wiemy, ile udało się odczytać z granitowego kamienia. Zmarł w 1903 roku. Tablicę odkrył Julian Buroń, różdżkarz, a po godzinach także członek Podhalańskiej Grupy Eksploracyjnej. 

- Szukam wody. Tak się złożyło, że zobaczyłem ten kamień. Leżał napisem w ziemi, więc nie wiadomo było co to jest. Dopiero jak odwróciłem ukazały się hebrajskie litery. Już wiedziałem, że to nie jest zwykły granit - opowiada pokazując znalezisko.

Magdalena Gałdyn, właścicielka rodzinnego domu, nie miała pojęcia, co może kryć się pod kupą kamieni, która leżała za domem odkąd sama pamięta. 

- Tata był kamieniarzem. Teraz sprzątamy wokół domu i pan Julian dopiero odkrył, co my tu mamy. To on zorganizował całą akcję, by ustalić co oznaczają te napisy. Bardzo nam wszystkim zależy, by to trafiło na właściwie miejsce - przekonuje gospodyni.

Macewa z grobu Cwi Hirsza Sztillera jest w niemal doskonałym stanie. I już trafiła na nowotarski cmentarz dzięki staraniom podhalańskich eksploratorów z Adamem Berychem na czele oraz Dariuszem Popielą, z którym współpracowali przy odnowie czarnodunajeckiego cmentarza.

Dariusz Popiela jest autorem projektu Ludzie nie Liczby, dzięki któremu udało się odnowić kilka żydowskich cmentarzy. W tym roku planował prace na nowotarskiej nekropolii, a odnalezienie macewy Sztillera okazuje się doskonałym wstępem do rozpoczynających się wkrótce działań.

- Tego się nie spodziewałem. Będziemy apelować, prosić, by ludzie odkrywali i zawiadamiali nas jeśli natrafią na podobne pozostałości nowotarskiego cmentarza - nie skrywa emocji pakując wraz z eksploratorami kamienne tablice na przyczepkę. 

Powoli ruszają z nowotarskim projektem. Pierwszą akcję porządkową planują na maj. W ciągu najbliższych 2 tygodni mają się tu odbyć badania Komisji Rabinicznej, które są kluczowe dla dalszych prac. Dopiero po nich można będzie zacząć planować, gdzie stanie nowy pomnik, poszukiwać gdzie były masowe groby, które - wydaje się - są tu trzy. To powinno potwierdzić badanie za pomoca georadaru, który określi dokładnie gdzie i jak duże są jamy grobowe.

Więcej w najbliższym, papierowym wydaniu TP