Krzysztof Waśkowski, były prorektor Podhalańskiej Państwowej Uczelni Zawodowej w Nowym Targu komentuje wypowiedzi Bianki Godlewskiej Dzioboń w rozmowie z Beatą Zalot.

::attachment{"type":"gallery", "template":"thumb3", "item_id":"92949"}

Wywiad Beaty Zalot z Bianką Godlewską-Dzioboń opublikowany w „Tygodniku Podhalańskim” (nr 10/2022) został opatrzony wymownym tytułem "To są pomówienia". Odniesienie tytułu do treści odpowiedzi, następnie zaś do rzeczywistości przywołuje myśl profesora Józefa Tischnera o trzech prawdach w góralskiej teorii poznania. Sam tytuł potwierdza natomiast, że dobrodziejstwem języka polskiego jest jego rozbudowana wieloznaczność.

 
    Ze zdumieniem przeczytałem słowa Bianki Godlewskiej-Dzioboń o powodach likwidacji Katedry Językoznawstwa i Badań Regionalnych Podhalańskiej Państwowej Uczelni Zawodowej w Nowym Targu, przede wszystkim zaś o rzekomym uzgodnieniu Anny Mlekodaj z odwołanym skutecznie z funkcji rektora PPUZ Robertem Włodarczykiem, na mocy którego Katedra Językoznawstwa i Badań Regionalnych miałaby składać się z 12 pracowników badawczo-dydaktycznych. Jako prorektor odpowiedzialny za sprawy nauki uczestniczyłem w rozmowach dotyczących utworzenia katedry. Nigdy z żadnej ze stron nie padła deklaracja i wymóg zatrudnienia w katedrze tuzina badaczy. Nie ma żadnych dowodów na takie ustalenia. Nie obligują do tego także wewnętrzne akty prawne uczelni. Paragraf 17, ustęp 4 Statutu Podhalańskiej Państwowej Uczelni Zawodowej w Nowym Targu zawiera warunek sine qua non powołania w PPUZ katedry: katedra może być utworzona, gdy zatrudniona w niej będzie co najmniej jedna osoba posiadająca co najmniej stopień naukowy doktora habilitowanego, w ramach dziedziny, o której mowa w ustępie 3.

 
A zatem Statut PPUZ określa wymóg minimalny, który w wypadku zlikwidowanej katedry był spełniony. Gdyby natomiast przyjąć cezurę 12 osób zrzeszonych w tego typu jednostce, pod znakiem zapytania stoi działalność innych katedr PPUZ, niespełniających tego wymogu. Co bowiem z Katedrą Kształtowania Przestrzeni Ziem Górskich? Co z Katedrą Ekonomii, w której według danych zamieszczonych na stronie internetowej PPUZ zrzeszono siedmioro pracowników, w tym literaturoznawcę? Jakie prace ich członków zostały zgłoszone do druku i afiliowane przy PPUZ? Jakie projekty badawcze realizują pracownicy wymienionych jednostek? Uzasadnienie likwidacji Katedry Językoznawstwa i Badań Regionalnych jest także zastanawiające w kontekście uwag o rozwoju Instytutu Nauk Humanistycznych i Turystyki. Jako jego pracownik i członek Rady Instytutu obecny na wszystkich posiedzeniach, nigdy nie byłem świadkiem i uczestnikiem rozmów na temat zmian organizacyjnych. Dyskusję o zmianach czy – jak chcą niektórzy – rozwoju powinni inicjować i prowadzić członkowie instytutu. Wszelkie projekty przekształceń powinny uwzględniać potencjał naukowy pracowników jednostki, ich doświadczenie, dokonania, zainteresowania i plany badawcze, a także potrzeby otoczenia społecznego uczelni. Tylko takie postępowanie pozwoli zapewnić konstytucyjną wolność badań naukowych (por. artykuł 73 Konstytucji RP) i ograniczyć lub zablokować niebezpieczne zjawisko centralnego oktrojowania „jedynie słusznych” zagadnień.

 
    Katedra Językoznawstwa i Badań Regionalnych faktycznie zaczęła funkcjonować od 1 października 2021 roku. Z tą datą zostali bowiem przesunięci do jej struktur wykładowcy pierwotnie przyporządkowani do Zakładu Glottodydaktyki, co potwierdzają podpisane obustronnie aneksy do umów o pracę. I właśnie ten punkt na osi czasu powinien być cezurą oceny działalności jednostki. Uwzględniając tak krótkie trwanie (od października do dnia likwidacji upłynęły zaledwie trzy miesiące), pracownicy katedry mogą wylegitymować się znacznymi osiągnięciami. Jest to na przykład współorganizacja jesienią 2021 roku wraz z Instytutem Nauk Technicznych PPUZ i krakowską Komisją Urbanistyki i Architektury PAN konferencji naukowej Tożsamości kulturowe regionów karpackich, podczas której wygłoszono około 40 referatów o szerokiej regionalnej tematyce. W związku z konferencją, jako członek katedry, ze współpracownikami przygotowałem projekt o dofinansowanie organizacji sympozjum. Skierowany do Ministerstwa Edukacji i Nauki wniosek uzyskał wysoką ocenę i został zakwalifikowany do finansowania, co potwierdzają informacje zawarte w platformie OSF służącej do przygotowywania grantów i wniosków. W 2021 roku samodzielnie napisałem cztery artykuły o tematyce językoznawczo-regionalnej, afiliowane przy PPUZ. Jeden z nich już został opublikowany, kolejny uzyskał pozytywne recenzje, następne dwa są w trakcie procedury wydawniczej. Publikację do druku zgłosili także Krzysztof Trochimiuk i Anna Mlekodaj, która dodatkowo przebywała od listopada 2021 r. do stycznia 2022 r. w Stanach Zjednoczonych Ameryki i prowadziła kwerendę naukową w archiwum polonijnego czasopisma „Orzeł Tatrzański”. Na skutek jej starań wydawca gazety zobligował się przesłać dokumentację periodyku do PPUZ, by mogła stać się materiałową podstawą badań m.in. nad społecznymi i kulturowymi zagadnieniami góralskiej emigracji i polsko-amerykańskiego bilingwizmu. Członek katedry – Bartosz Warzycki uzyskał w 2021 roku stopień doktora. Zespół natomiast podczas licznych dyskusji wypracował koncepcję czasopisma naukowego „Locus. Wektory Humanistyki”.

    Niezrozumiałe jest dla mnie stwierdzenie o zajmowaniu się badaczy Katedry Językoznawstwa i Badań Regionalnych wąskim obszarem językoznawstwa regionalnego, pomijając istotne walory szerszej kultury Podhala.  Sformułowana w ten sposób myśl jest albo nieuzasadnionym uproszczeniem, albo przejawem niezrozumienia ontologicznych podstaw lingwistyki jako dziedziny wiedzy. Nowoczesne językoznawstwo to obszar bardzo szeroki, zaś wyłączanie lingwistyki poza kategorię kultury to poważny błąd poznawczy. Powszechne przekonanie bowiem o języku jako podstawowym składniku kultury i środku kulturowej transmisji jest uznawane za jeden z podstawowych aksjomatów humanistyki. Zresztą prace członków katedry przeczą przytoczonemu sądowi. Ich badania zawsze są osadzone na szerokim tle kulturowym jako podstawowym kontekście warunkującym poprawność wyciąganych wniosków i stanowią wynik oddolnie przyjętego (nie zaś odgórnie narzuconego) rygoru metodologicznego, który narzuca typ prowadzonych studiów. Zachęcam do ich lektury.

    Skoro mowa o rygorach, przypomnę treść paragrafu 66, ustęp 2 Statutu PPUZ, mówiący że wybory uzupełniające [rektora – uzup. K.W.] winny odbyć się nie później niż w ciągu 30 dni od stwierdzenia konieczności ich przeprowadzenia. Abstrahując od faktu, że rektor PPUZ został wybrany 1 lutego 2022 roku – doprowadziła do tego Maria Zięba, p.o. rektora PPUZ – i czyniąc dalszy wywód ściśle teoretycznym, nasuwa się jednak następujące pytanie. Dlaczego Godlewska-Dzioboń, uznająca się za p.o. rektora, nie wywiązuje się ze swojego podstawowego i jedynego zobowiązani i nie stosuje się do przytoczonego zapisu? Dlaczego nie respektuje woli Ministerstwa Edukacji i Nauki o niewprowadzaniu zmian do struktury organizacyjnej uczelni, skutkujących ingerencją w skład Senatu i Kolegium Elektorów? Dlaczego nie wyznacza terminu wyborów? Dlaczego odpowiedzialność za tenże przenosi na Aleksandrę Kiełtykę? Nie można uznać za właściwe postępowanie podjętą przez Godlewską-Dzioboń próbę uzupełnienia składu komisji wyborczej. Wprawdzie w tej sprawie zostało wydane „zarządzenie”, lecz jest ono nieważne choćby z takiego powodu, że kandydaci do komisji wyborczej nie uzyskali obligatoryjnej opinii Senatu – w posiedzeniu zwołanym przez Godlewską-Dzioboń uczestniczyło czworo członków Senatu, a zatem nie było wymaganego kworum do podjęcia uchwały. Trudno ponadto uznać za wiążącą deklarację, że wybory rektora miałyby się odbyć z początkiem kwietnia. Niniejszy tekst powstaje 21 marca. Do tego dnia o potencjalnym kalendarzu wyborczym brak jakichkolwiek wzmianek.

Krzysztof Waśkowski