Czy z Nowego Targu znikną bezcenne dokumenty? Jak się dowiadujemy, tutejsze Archiwum Państwowe wkrótce ma wyprowadzić się z Podhala.

Sprawa bulwersuje nie tylko mieszkańców Nowego Targu. Przez minione dziesięć lat archiwum korzystało bezpłatnie z blisko 200 metrów powierzchni dawnego żłobka na os. Bór. Pomieszczenia te już są za ciasne, do tego miasto, proponując kolejną umowę najmu, tym razem naliczyło czynsz. Choć zdaniem burmistrza – symboliczny, bo 5 zł za metr kwadratowy, to jednak okazuje się, że zbyt wysoki dla państwowej instytucji. – Dziś Ustawa o finansach publicznych nie pozwala nam wynajmować za darmo nieruchomości także państwowym instytucjom. Skoro skończyła się stara umowa, to musieliśmy podpisać nową, już odpłatną – wyjaśnia Marek Fryźlewicz.

W końcu urząd zaproponował jeszcze mniejszy czynsz – zaledwie złotówkę za metr, mimo to archiwum przygotowuje się już do przenosin.

Jednak to nie jedyna propozycja. Burmistrz już wcześniej chciał udostępnić dla zbiorów piętro pomieszczeń urzędu miasta, odzyskanych po przenosinach urzędu skarbowego. Tu jednak, jak się okazało, stropy mogły być za słabe, by utrzymać tony dokumentów. Kolejna proponowana lokalizacja to dawne pomieszczenia ksiąg wieczystych przy ul. Harcerskiej. Tu stropy są w porządku, ale cały budynek wymagałby adaptacji. Wreszcie burmistrz chciał za darmo oddać kamienicę przy ul. Długiej 67, jednak i tu konieczny byłby generalny remont lub wyburzenie. W efekcie budynek w przetargu kupiła pracownia architektoniczna. – W końcu znaleźliśmy lokalizację najlepszą z możliwych – w powstającym budynku dydaktycznym Podhalańskiej Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej jest do zagospodarowania kilkaset metrów powierzchni – dodaje Fryźlewicz. – To miejsce rozwojowe – nie tylko jako magazyn, ale też można by wygospodarować powierzchnię wystawienniczą. Na miejscu są studenci, historycy – mogliby korzystać ze zbiorów. Trudno wyobrazić sobie lepsze miejsce.

Jednak najprawdopodobniej dyrekcja krakowskiego AP widzi już nowotarskie zbiory w wyremontowanym pałacu w Spytkowicach koło Zatora, gdzie znaczna część zaadaptowanych pomieszczeń jest niewykorzystana. – To byłaby olbrzymia strata. Tu są dokumenty miejskie datowane od XIV wieku i pracownicy wiedzą, co gdzie jest. A po przeprowadzce to się wszystko zgubi pośród innych papierów, zanim zrobią kopie – dodaje burmistrz.

Marek Fryźlewicz przypomina jeszcze postać rajcy miejskiego Ignacego Moczydłowskiego, który na początku minionego stulecia stanowczo zaprotestował przeciw podobnym zakusom ówczesnych władz i archiwalia pozostały w Nowym Targu. Czy uda się podobny manewr i dziś? Póki co z miasta wychodzą kolejne pisma do władz archiwum, parlamentarzystów, wojewody. Wygląda na to, że bezskuteczne.

Magdalena Marosz, dyrektor Archiwum Państwowego w Krakowie, nie znalazła czasu na rozmowę z dziennikarzem Tygodnika Podhalańskiego. Mimo wielu prób nie udało się skontaktować z nią, gdyż najpierw miała naradę z pracownikami, a potem wcześniej wyszła z biura.

fig.