Reklama

2017-08-04 13:35:06

Reklama

Mszana Dolna, Nowy Jork

Życiowe piętno Mosesa Afetrgura

Reklama

Kiedy 15 lipca 2014 roku, po długiej i samotnej modlitwie na miejscu kaźni swoich rodaków, a pośród nich i najbliższych, wolnym krokiem podążał do czekającego niedaleko samochodu, co chwilę przystawał, by jeszcze raz oglądnąć się i popatrzeć na to miejsce.

19 sierpnia 1942 roku w Mszanie Dolnej Niemcy w bestialski sposób zamordowali 881 Żydów. Dorosłych zabijali strzałem w tył głowy, zaś dzieci wrzucali żywe do dołu, na stosy leżących w  morzu krwi ciał ich matek i ojców uznając, że nie warto marnować amunicji. Czy w lipcu 2014 Moses Aftergut przeczuwał, że jest na tym miejscu po raz ostatni, że kolejne spotkanie będzie już po „tamtej stronie”, w świecie gdzie nie ma cierpienia i nienawiści? 

Odpowiedzi na te pytania nie będzie, podobnie jak kolejnych spotkań z jedynym ocalałym z masakry na Pańskim w 1942 roku, Mosesem Aftergutem który zmarł jesienią 2016 roku w swoim domu, w Nowym Jorku i zgodnie ze swoją ostatnią wolą został pochowany w ziemi przodków. Ta smutna wiadomość dotarła do Mszany Dolnej dopiero teraz, a przekazał ją przyjaciel Mosesa Afterguta, Piotr Krupiński.

Moses Aftergut urodził się w Przemyślu w roku 1926. Wraz z rodzicami i rodzeństwem przyjechał w sierpniu 1942 roku na wakacje do Dobrej.  Kilkanaście dni później stał już w mszańskich olszynach, na dzisiejszym placu targowym razem z setkami innych Żydów dowiezionych w to miejsce z okolicznych miejscowości. Tamtego dnia, podobnie jak dziś, prażyło słońce, a bezchmurne niebo zdawało się nie wieścić niczego złego. A jednak tamtego sierpniowego dnia wydarzyła się najstraszniejsza tragedia II wojny światowej w Mszanie Dolnej – niemieccy żołdacy z zimną krwią zamordowali 881 ludzi tylko dlatego, że byli Żydami. 
 
Moses Aftergut miał wtedy ledwo 15 lat – przez cały dzień, do późnego wieczora, patrzył  jak umierali jego rodzice, trójka rodzeństwa, kuzynostwo z Dobrej, ciocia i wój i rzesza innych, których nie znał z imienia. Ocalał, bo gestapowcy uznali, że może się jeszcze przydać i z innymi młodzieńcami miał zostać skierowany na roboty do Niemiec. Kiedy już zmierzchało, Moses stojący w drugim szeregu, wykorzystał chwilę nieuwagi pijanych żołdaków w mundurach SS, ukrył się w wysokiej trawie, a później turlając się w dół, znalazł schronienie w zaroślach. Pod osłoną nocy dotarł do młyna p. Szynalika na Zarabiu – tam znalazł schronienie i bezpiecznie przeczekał straszne dni. 

Choć wiedział, że nie ma już matki i ojca, a młodsze siostry konały w niewyobrażalnych męczarniach, cieszył się, że ma jeszcze brata, który nie pojechał wtedy z nimi na wakacje do Dobrej, ale do Krakowa, do rodziny. Nie wiedział wtedy, że i on został przez Niemców zamordowany. Zatrzymany na jednej z ulic Płaszowa przez patrol, był bez szans – Niemcy kazali młodemu Żydowi wykopać grób, by chwilę po tym dokonać publicznej egzekucji.
 
Moses Aftergut pozostał na świecie sam. Po wojnie wyjechał do USA i zamieszkał w Nowym Jorku. Kilka lat później poproszono go, by zeznawał na procesie Hamanna – gestapowca z Nowego Sącza dowodzącego masakrą na Pańskim w 1942 roku. Choć ten zaprzeczał, by kiedykolwiek tam był, został rozpoznany przez Mosesa Afterguta po charakterystycznym seplenieniu. Po krótkim procesie Hamann został stracony. Moses Aftergut wrócił do Nowego Jorku i przez długie 66 lat mierzył się ze straszliwą przeszłością. Budził się w nocy, słysząc szczęk przeładowywanej broni, a zimny pot oblewał ciało. Wiedział, że musi kiedyś wrócić do Mszany Dolnej, że musi stanąć nad zbiorową mogiłą w której spoczywają najbliżsi, że jest im to winny.

3 września 2008 roku w samo południe, pierwszy raz po 66 latach stanął na ziemi skrywającej szczątki matki i ojca, sióstr i setek niewinnych ofiar ludzkiej nienawiści. Pochylony i cały drżący. Po zoranej zmarszczkami twarzy płynęły łzy. Modlitwa w samotności trwała długo, a potem długa ciągnęła się opowieść jedynego ocalałego świadka tamtej zbrodni. Powracał jeszcze w to miejsce dwa razy – w 2013 i 2014 roku. Mówił wtedy, że tu „ładuje akumulatory” na kolejne lata i nie przestaje dziękować Bogu, że pozwolił mu tu powrócić, że dał odwagę i siły.

15 lipca 2014 roku po skończonej modlitwie nad mogiłą, zatrzymał się nagle przy polu dojrzewającej pszenicy – wziął w dłonie złote kłosy i przytulił do twarzy, a potem z szacunkiem ucałował. Czy wiecie, powiedział, że one rosną na polu przez które moja matka i ojciec, moje siostry i wszyscy pozostali, szli po śmierć?
To było ostatnie spotkanie Mosesa Afterguta z Polską -  z Mszaną Dolną, Przemyślem, Płaszowem i Dobrą. Mosesa Afterguta już nie ma, ale pozostaje pamięć o człowieku niezwykłym, o człowieku u którego na twarzy wypisane było niewyobrażalne cierpienie, ale z ust którego nigdy nie usłyszałem słów chęci zemsty, nienawiści czy pogardy. Mówił zawsze, że tylko Bóg sprawiedliwie te straszne zbrodnie oceni.

Za trzy tygodnie kolejna, 75-ta już rocznica tamtego dnia. Moses Aftergut jest już ze swoimi najbliższymi – mogą się wreszcie sobą nacieszyć i „dokończyć” przerwane wakacje z 1942 roku, a my winniśmy pamięć o tamtej zbrodni i jedynym świadku tego bestialstwa przechowywać i szerzyć i nie zapominać o miejscu spoczynku ofiar tej masakry.

Tadeusz Filipiak
          

Reklama
Komentarze Facebook
Dodaj komentarz
Wysłanie komentarza oznacza akceptację regulaminu komentowania na łamach 24tp.pl
miejscowy turysta 2017-08-04 18:05:32
Nie znałem tej historii. Brawo dla redakcji za artykuł.

Wojna to rzecz straszna...
kleniu 2017-08-04 15:58:08
@ePiSkopat; ...żebyś człowieku/?/ nie żałował swojej obojętności wobec takich tragedii.
ePiSkopat 2017-08-04 14:56:18
A kogo to...nie mamy własnych problemów?
  • NIERUCHOMOŚCI | wynajem
    Szukam do wynajecia lokalu w Zakopanym na Krupówkach od 40m do 150 m2 wejscie prosto z ulicy, parter .Ogolnopolska firma z branzy spozywczej. Wynajem na długi okres
    Tel.: 660797241
    E-mail: marekg@b12.pl
  • NIERUCHOMOŚCI | kupno
    Kupie działke budowlana w Zakopanym i Białce Tatrzańskiej
    Tel.: 660797241
    E-mail: marekg@b12.pl
  • NIERUCHOMOŚCI | wynajem
    POSZUKUJĘ MAŁEGO MIESZKANIA LUB DOMKU NA PODHALU, chętnie w rozliczeniu opieka nad domem lub prace ogrodowe.
    Tel.: 501 714 728.
  • USŁUGI | budowlane
    Kompleksowe remonty budowlane, flizowanie malowanie, adaptacja poddaszy
    Tel.: 690254318
  • SPRZEDAŻ | budowlane
    PŁYTY drogowe betonowe. Sprzedaż / wynajem.
    Tel.: 605061314
  • SPRZEDAŻ | różne
    ZIEMIA ogrodowa przesiewana, sprzedaż/transport.
    Tel.: 605061314
  • MOTORYZACJA | inne
    Delikatny płyn antybakteryjny do mycia dłoni wzbogacony o ekstrakt z aloesu i witaminy A,E i F Skutecznie czyści dłonie bez użycia wody .Bardzo wydajny szybko się wchłania i nie pozostawia lepkiej warstwy.Niska cena przy większej ilości możliwość negocjacji Cen Zapraszam do zakupu
    Tel.: 605992477
    E-mail: luczkowskitrans@gmail.com
  • USŁUGI | inne
    PROFESJONALNA WYCINKA - PRZYCINKA DRZEW W TRUDNYCH WARUNKACH. 691317098
  • PRACA | dam
    NORWEGIA - BUDOWLAŃCY. Firma Norweska zatrudni w Oslo, TYNKARZY, STOLARZY, MALARZY, MONTERÓW RUSZTOWAŃ, BLACHARZY ORAZ MŁODYCH DO PRZYUCZENIA W ZAWODZIE - TYNKARZ. Języki obce NIE wymagane - w firmie pracują tylko pracownicy z Podhala. Praca całoroczna. Zjazdy do kraju (samolot) wg. własnego uznania ~ co 1-3 tygodni. Zarobki od 15 do 25 Euro/godz. Zapewniamy mieszkanie. Zapraszamy! Tel. 667 602 602
  • KUPNO
    Kupię GÓRALSKI KREDENS I INNE MEBLE ZROBIONE Z DREWNA LIMBY - 601 39 34 06
  • NIERUCHOMOŚCI | sprzedaż
    DZIAŁKI - 3 HA - koło Białki Tatrzańskiej. 18 28 564 54.
  • PRACA | dam
    Szukamy pracowników na stanowisko kelnera/kelnerki do restauracji w Zakopanem 512351742
  • PRACA | dam
    Szukamy pracowników na stanowisko pomocy kuchennej do restauracji w Zakopanem 512351742
  • PRACA | dam
    Szukamy pracownika na stanowisko kucharza do restauracji w Zakopanem 512351742
  • PRACA | dam
    STUDIO PAZNOKCI W NOWYM TARGU zatrudni na etat -
    Tel.: 696 01 22 00
  • PRACA | dam
    PENSJONAT 10-POKOJOWY W PORONINIE ZATRUDNI z zakwaterowaniem (sprzątanie, przygotowanie śniadań), tel. 691888444
2020-04-10 12:01 Bójka w centrum Zakopanego. Jeden z mężczyzn uderza kijem (ZDJĘCIA) 2020-04-10 12:00 Uwaga, konkurs! Coś lekkiego do poczytania 2020-04-10 11:15 Nie pozwolili na wywiezienie z Polski środków ochrony osobistej 2020-04-10 10:32 Kolejki także przed cukierniami 3 2020-04-10 10:28 Kolejne dwie osoby wyzdrowiały w Małopolsce. Mniej nowych przypadków 2020-04-10 09:45 Proboszcz ukarany grzywną. Odprawił mszę dla 60 osób 7 2020-04-10 08:59 Podatki i śmierć. Listonosze muszą dostarczyć kilka tysięcy wezwań podatkowych 12 2020-04-10 08:01 Dziesiąta rocznica katastrofy smoleńskiej 2020-04-10 00:00 Druga część tarczy antykryzysowej dla firm. Pobierz ściągawkę przygotowaną przez AUDITPLUS 2020-04-09 21:00 Wielkanocna Kosołecka w czasie pandemii 2020-04-09 20:15 Żmija na kwarantannie 1 2020-04-09 19:30 Dramat handlowców - nowotarski jarmark zupełnie pusty 1 2020-04-09 19:00 Dziś zakopiańscy policjanci zawrócili 10 aut z turystami (WIDEO) 17 2020-04-09 18:00 Wójt z apelem do mieszkańców 2 2020-04-09 17:26 Zapraszamy do wspólnego przeżywania Triduum Paschalnego. Trwa transmisja. (WIDEO) 2020-04-09 17:15 Mali dziennikarze piszą 2020-04-09 16:30 Hodowcy piszą do ministra 5 2020-04-09 16:28 Najpiękniejszy przystanek świata (WIDEO) 1 2020-04-09 15:45 Wanta to miejsce kwarantanny, nie izolacji 3 2020-04-09 15:25 Wirtualny konkurs palm 2020-04-09 15:00 Darmowe maseczki dla mieszkańców 4 2020-04-09 14:26 Na Litwince w Czarnej Górze przeglądamy nowy numer Tygodnika (WIDEEO) 2020-04-09 14:23 Z koronawirusa robią pisanki 1 2020-04-09 14:15 Drukowanie masek ochronnych nabiera tempa 1 2020-04-09 13:45 Od przyszłego czwartku obowiązek zasłaniania twarzy. My namawiamy do tego od dziś 8 2020-04-09 13:30 Duże wsparcie dla Kuchni Brata Alberta. Potrzebujący mogą odbierać produkty 2020-04-09 13:15 Zgubiłam klucze - pomóżcie 3 2020-04-09 12:15 OrgaNova kwarantanna 2020-04-09 11:55 Uwaga - wszyscy nosimy maseczki, nawet na zewnątrz! 17 2020-04-09 11:30 Apteka za żelazną kurtyną 3 2020-04-09 10:45 Dziś szczyt przedświątecznych zakupów? Kolejka przed Lidlem w Zakopanem 4 2020-04-09 10:00 Pozdrowienia znad Rzeki Perłowej dla Podhala i Zakopanego (WIDEO) 2020-04-09 09:16 Porzucony autobus w Zakopanem 6 2020-04-09 08:30 Nie wypalaj traw 4 2020-04-09 07:00 Świąteczne wydanie Tygodnika Podhalańskiego 2020-04-08 21:59 Apel o pomoc dla Kuchni Brata Alberta w Zakopanem (WIDEO) 7 2020-04-08 21:38 Rabczański szpital apeluje o wsparcie 4 2020-04-08 20:53 Policjanci kontrolują auta wjeżdżające do powiatu tatrzańskiego (WIDEO) 10 2020-04-08 19:47 Pięknie udekorowała ogród w Zakopanem 5 2020-04-08 19:02 Przedświąteczne kolejki przed sklepami 6 2020-04-08 18:42 18 nowych zakażeń w Małopolsce. Bez nowych przypadków na Podhalu 3 2020-04-08 18:35 Kurs: Pieniny (WIDEO) 2020-04-08 18:30 Pusty targ pod Gubałówką. Każdy zamknięty stragan to przynajmniej jedno miejsce pracy (ZDJĘCIA) 2 2020-04-08 18:02 Cmentarze również pod nadzorem policji! (WIDEO) 10 2020-04-08 17:32 Nie pij, działaj w grupie 1 2020-04-08 17:02 Dziś nasz autobus wyruszy wyjątkowo o godz. 19! 2020-04-08 16:42 Śmierć podczas prac leśnych 2020-04-08 16:29 A książki poczytaj sobie w sieci 2020-04-08 15:50 Wspinamy się na Gubałówkę (WIDEO) 1 2020-04-08 15:21 Triduum Paschalne on-line. W niedzielę msza z Wiktorówek
NAJPOPULARNIEJSZE ARTYKUŁY
NAJCZĘŚCIEJ KOMENTOWANE
OSTATNIE KOMENTARZE
2020-04-10 12:07 1. Do siekiera motyka.... wesołych świąt dla Ciebie i dużo dużo rozumu na nadchodzące święta bo tego brakuje ci najbardziej... 2020-04-10 12:05 2. W Skrzypnem też nałożono mandat na księdza, niech Sromowce nie są takie osamotnione :) 2020-04-10 12:05 3. A tak z innej beczki. Pewno im kasy brakło. Bo kredyty trzeba spłacać. Na co poszły te miliony. Czyżby gmina traciła płynność finansową. A premier ciągle obiecuje nowe ulgi. Tylko kretyni pomyślcie o tym, że większość tych podatków przychodzi do starszych osób, które przelewu przez internet nie zrobią. A kasa w urzędzie zamknięta. No i zakaz przemieszczania. Zapłacenie podatku nie jest konieczne życiowo. 2020-04-10 12:02 4. Gmina Szaflary odłożyła wszystkie opłaty do Czrwca-MOZNA 2020-04-10 11:57 5. Czy możemy jechać do domu na święta? ''Nie ma wytycznych. Wszystko zależy od policjanta''. Czyli widzimisię. za onet 2020-04-10 11:51 6. Może podacie Państwo jeszcze jaka jest cena skupu. Cena 50 zł/kg przy cenie skupu sięgającej max 10 zl/kg. Hodowaliśmy owce i 20 -30 lat temu cena nie różniła się od ceny z zeszłego roku. A sam skup był wręcz urągający godności rolnika. Czekanie w kolejkach po kilka dni i ,, wielka łaską jaśnie państwa ,, ze związku ze jagnię kupią. Śmiechu warte cały Związek i ich troska o dobro rolnika. Odblokujcie możliwość uboju a nie będzie żadnego problemu ze zbytem. Niestety ale realia rolnictwa są takie że nie można ubić wychowanego zwierzęcia nawet na własny użytek. O jakich kanałach dystrybucji my tu mówimy. Pośrednik na 40 zł na kilogramie jagnięciny. 2020-04-10 11:36 7. I to jest nalepszy dowód na to, że ogłoszona przez lewaków (WHO) pandemia jest zwykłą ściemą. Z domu nie wolno wychodzić, a do urzędów zapłacić podatki trzeba iść. Takich głupot będzie coraz więcej. 2020-04-10 11:30 8. Antyklerykalizm ma się coraz lepiej. Ileż to spraw można załatwić przy pomocy marksistowskiej (WHO) ściemy o rzekomej pandemii w sezonie grypy. Ludzie już zrozumieli, że te wszystkie szczpionki przeciwko grypie to zwykłe oszustwo, no to wymyślili i ukoronowali jakiegoś wirusa, o ktrym nikt nic nie wie. Lewacki ONZ też w "trosce" o zdrowie żąda wykonywania ludobójstwa na nienarodzonych dzieciach. Kościół Pana Jezusa zawsze był prześladowany, teraz jest jeden z wielu etapów. I niech nikt nawet nie wysila się, by mi wmówić że rządowi chodzi o zdrowie ludzi. Jeżelli w autobusie (mała kubatura) może przebywać jednocześnie 35 osób, a w kościele o wiele większej kubaturze tylko 5 osób, to w takim rozumowaniu nie ma nawet śladu logiki. A swoją drogą, to ciekawe kiedy ludzie zrozumieją, że wszystkie grzywny nakładane na Kościół Katolicki obciążają parafian. 2020-04-10 11:27 9. europa...,niechaj WHO opublikuje statystyki zgonów z powodu grypy, ze wszystkich państw za rok 2019 i porównaj do 2020, to ci szczena opadnie jak się dajecie otumanić, manipulować, Nie zaprzeczam że niema wirusa, wirus jest i on jest wokół nas, jest we mnie i w tobie tylko że on wybiera ludzi chorych, osłabionych, starych, i tacy niestety odchodzą na łono Abrahama (przecież nikt nie jest nieśmiertelny). Za rok będziemy mieli nowy wirus i co nowego wymyślą?jakie procedury jaki cyrk? Tu nie chodzi o wirus, wirus jest takim wahadełkiem żeby odwrócić uwagę od naprawdę ważnych spraw, jeżeli nie wiesz jakie sprawy to zapytaj, to będzie cdn. abc, cenię sobie wolnych ludzi takich jak ty, żyjacych zasadą "miej Ziemię sobie poddaną". Wszystkim życzę miłego dnia. 2020-04-10 11:19 10. Urzad miasta robi listonoszom trening przetrwania przed wyborami.... PiS i aż PiS
2020-03-29 23:21 1. Tego co teraz przeżywamy, Witkacy nie był w stanie nawet w swoich wizjach sobie wyobrazić. 2020-03-22 11:49 2. Takie pustki to były w 1981r zaraz po ogłoszeniu stanu wojennego 2020-03-21 18:06 3. I tak do świąt, istna bryndza dla straganiarzy i właścicieli kwater... A może i przez święta wszyscy będą siedzieć na 4 literach lub jajkach niepoświęconych w chałupach. Co wtedy? Nie wytrzymamy ? A może do wyborów? Może nie przetrwamy pandemii, wszystko możliwe. Przyroda zrobi z nami porządek. Kto to przewidzi. Cieszmy się jeszcze życiem . Dobrze , że 2 mld poszło na TVP, to i świętowanie w Kościołach nam TVP zastąpi. Internet zakupy, na tace przestaniecie dawać... I na co będziecie narzekać? Tylko na tego małego koronawirusa. A ja olewam jego i chodzę na działkę. Rewela, roboty w kit, powietrze, wiosna się budzi, sama radość. I Wam to samo radzę. 2020-03-20 15:30 4. Myślę, że sporo osób może teraz zapragnąć te puste Krupówki zobaczyć. 2020-03-19 18:27 5. Straganiarze widać niewzruszeni 2020-03-18 22:45 6. tylko i wyłącznie to nas może uratować...siedzieć w domu 2020-03-17 13:27 7. Kpina. Ale w końcu całą tą chińszczyznę na tych kramikach trzeba opchnąć... Szkoda gadać. 2020-03-15 17:33 8. Bardzo dobrze że ludzie siedzą w domu. 2020-03-15 12:07 9. Te śmierdzące sery powinno się zutylizować bo inaczej zamrożą i póżniej sprzedadzą....Podejrzewam że już były odmrażane !!! Jak można to kupować?!?! 2020-03-14 16:17 10. Biatlon nie duatlon
WARUNKI W GÓRACH
POGODA W WYBRANYCH MIASTACH REGIONU
Reklama
Polecamy

Bojcorka

Album TP

Pożegnania

FILMY TP