Podhale banderiami stoi

Pierwszy Międzynarodowy Przegląd Banderii odbędzie się we wrześniu tego roku w Ludźmierzu podczas Zjazdu Karpackiego (27-29 IX).

Trwa praca nad regulaminem, który zostanie ogłoszony w połowie lipca. Wiadomo już, że zawodnicy startujący w trójkach będą rywalizować w trzech konkurencjach. Podczas pierwszej 5-osobowa komisja dokona oceny wizualnej - ubiorów jeźdźców, rzędów końskich i koni. Następnie odbędzie się próba ujeżdżenia. Zawodnicy będą mieli do wykonania program zawierający określone chody i figury.

Na koniec odbędzie się próba jazdy terenowej, podczas której rywalizujących będą czekać cztery zadania - slalom, "kieliszek szampana" (zadaniem będzie zabranie ze stojaków kieliszka z szampanem i wypicie), "straszny dwór", czyli przejazd przez drewnianą konstrukcję z fruwającymi wstążkami, a na koniec "wilczy dół", zadanie, które sprawdzi dokładność podczas przejazdu przez rowy.

Wszystkie konkurencje będą rozgrywane na hipodromie Podhalańskiego Stowarzyszenia Jeździeckiego Pro-Nati w Ludźmierzu przy ul. Podhalańskiej.

Przegląd otwarty dla wszystkich

- Przegląd jest otwarty dla wszystkich. Zapraszamy nie tylko regionalnych koniarzy, ale także grupy mundurowe, rekonstrukcyjne, kluby jeździeckie - zachęca do udziału dr Maciej Baraniak z Instytutu Dziedzictwa Niematerialnego Ludów Karpackich w Ludźmierzu, zapalony hodowca koni, sędzia Polskiego Związku Jeździeckiego i prezes Podhalańskiego Stowarzyszenia Jeździeckiego Pro-Nati.

Hodowcy koni będą mogli wystartować także w Konkursie Regionalnych Zaprzęgów Konnych. Tu pojawią się załogi w jedno- i parokonnych bryczkach. Zobaczymy tradycyjne zaprzęgi, uczestników także będą obowiązywać stroje regionalne. I tu będą trzy konkurencje. Podczas pierwszej będzie oceniany wygląd pojazdu, konia i uprzęży. Drugi konkurs sprawdzi zręczność, trzecie zadanie to jazda terenowa z czterema próbami.

Wszyscy koniarze wezmą udział na koniec w honorowym przejeździe przez Ludźmierz wraz z muzykami, uczestniczącymi w  Zjeździe Karpackim, zaplanowanym na 27-29 września.

Czy organizacja przeglądu banderii, to odpowiedź na niedawną medialną nagonkę na podhalańskich koniarzy, którzy wożą turystów do Morskiego Oka? Dr Maciej Baraniak stanowczo zaprzecza: - To, co się działo wokół tematu Morskiego Oka, to sztucznie nadmuchana dyskusja. Od wielu lat jestem organizatorem różnych imprez z udziałem koni, zawodów, a także banderii, które na Podhalu mają piękną tradycję.

Banderia - podhalańska tradycja

Banderia, czyli konny oddział eskorty honorowej, biorący udział w niektórych uroczystościach, pojawiała się na Podhalu już w XIX w. Pierwsza banderia górali witała dra Tytusa Chałubińskiego w Zakopanem. Jedna z największych, złożona z 130 górali na koniach witała w 1898 r. ks. kard. Jana Puzynę, metropolitę krakowskiego, podczas jego przyjazdu do Zakopanego z okazji konsekracji kościoła Świętej Rodziny.

Po odzyskaniu niepodległości przez Polskę w 1918 r. banderie góralskie uświetniały wiele uroczystości patriotycznych i religijnych. Tak było do II wojny światowej. Za komuny banderie pojawiały się tylko podczas uroczystości parafialnych, ale milicja nękała organizatorów, a uczestników karała mandatami.

Renesans banderii nastąpił na początku lat 90. ubiegłego wieku. Duże zasługi miał w tym Marcin Zubek, miłośnik koni i zarazem działacz Związku Podhalan, który jako pierwszy zaczął organizować honorowe konne eskorty przy Sanktuarium Matki Bożej Fatimskiej na Krzeptówkach.

Jedna z większych banderii pojawiła się Nowym Targu w 2018 r. Ponad 100 górali na koniach uczestniczyło w obchodach 40. rocznicy pierwszej pielgrzymki Jana Pawła II na Podhalu. Banderię zorganizowało Podhalańskie Stowarzyszenie Jeździeckie Pro-Nati.

Dziś są na Podhalu trzy ośrodki organizujące banderie: Zakopane, Bukowina Tatrzańska i Ludźmierz. - Na Podhalu jest grubo ponad tysiąc koni, gdy pojawia się hasło "banderia", jest wśród hodowców "poruszeństwo". Prywatni właściciele koni, kluby sportowe, stadniny chcą się pokazać. Informacje krążą pocztą pantoflową. Na Podhalu mamy mocne tradycje koniarskie, nie ma takiego drugiego miejsca w Polsce - podkreśla dr Maciej Baraniak.

W naszym kraju jest jeszcze dużo koni w Wielkopolsce i organizowane są tam banderie, ale nie na taką skalę jak pod Tatrami. W Europie dużo koniarzy, kultywujących dawne tradycje, jest na Węgrzech. Tam też są organizowane banderie. Podobnie jest w okolicach Alp w Niemczech i w Szwecji. Miejmy nadzieję, że reprezentanci tych krajów pojawią się na wrześniowym przeglądzie w Ludźmierzu.  

Beata Zalot

1

2