Profesor Józef Mroszczak - ojciec współczesnego designu

Zgromadzonych, w tym licznie obecną rodzinę, powitał Leszek Pustówka, dyrektor Miejskiego Centrum Kultury, przypominając postać słynnego nowotarżanina. - Józef Mroszczak był wybitnym grafikiem, współtwórcą Polskiej Szkoły Plakatu, architektem wnętrz. Urodził się w 1910 roku w Nowym Targu, studiował w Państwowej Szkole Sztuk Zdobniczych i Przemysłu Artystycznego w Krakowie, a potem Kunstgewerbeschule w Wiedniu. Dyplom otrzymał na Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie. Przed II wojną wykładał w Wolnej Szkole Malarstwa i Rysunku w Katowicach, którą współorganizował - przypomniał Leszek Pustówka. Dodał, że okupację spędził w Nowym Targu, gdzie uczył reklamy i rysunku w Szkole Handlowej, a po wojnie wyjechał najpierw do Katowic, a potem do Warszawy, gdzie przez lata był dziekanem wydziału grafiki i otrzymał tytuł profesora zwyczajnego. Wykładał też w Belgii, Holandii i we Włoszech, był inicjatorem pierwszego na świecie muzeum plakatu w Wilanowie i twórcą Międzynarodowego Biennale Plakatu w Warszawie, współzałożycielem pisma branżowego Projekt, odznaczony Złotym Krzyżem Zasługi.  

- W 2025 r. przypada 50. rocznica śmierci najwybitniejszego artysty pochodzącego z Nowego Targu - prof. Józefa Mroszczaka. W uznaniu zasług miasto Nowy Targ, Miejskie Centrum Kultury i Muzeum Drukarstwa w Nowym Targu organizuje Międzynarodowe Biennale typografii im prof. Józef Mroszczaka. Nowotarskie święto typografii nie mogło obrać innego autora - przekonuje Wiktoria Kowalczyk-Szlaga, kuratorka wystawy. Wyjaśnia, że konkurs jest skierowany do studentów szkół artystycznych, młodych artystów, grafików, projektantów, którzy posługują się literą drukowaną i tworzą formy typograficzne tj.: akcydensy, książki artystyczne, projektują i dygitalizują projekty, kroje pism i fontów. Podkreśla, że Biennale ma zaprezentować wykonane tradycyjną metodą połączenie ze współczesnym postrzeganiem typografii. - Mam nadzieję, że przez to święto uda nam się zestawić powiązania, pokazać nowe treści i źródła inspiracji - przekonuje Wiktoria Kowalczyk-Szlaga, wyjaśniając, że wystawa zatytułowana „Prof. Mroszczak. Życie i twórczość w trzech rozdziałach” jest inauguracją tego Triennale i wstępem do obchodów rocznicowych.

Znane jest już jury Triennale. Są w nim: dr hab. Mateusz Machalski, prorektor ds. promocji ASP w Warszawie, dr hab. Peter Jaworik, profesor ASP w Krakowie, adiunkt z wydziału form przemysłowych dr Magdalena Koziak- Podsiadło z Uniwersytetu Komisji Edukacji Narodowej z katedry wydziału o mediach. O oprawę graficzną, plakat i stworzenie znaku Triennale zadbał dr Tomasz Sadowski.

W ramach Triennale przewidziane są wystawy, wykłady i warsztaty. Patronat nad nim objęły Akademia Sztuk Pięknych w Warszawie i Stowarzyszenie Twórców Grafiki Użytkowej w Warszawie. W jego ramach pierwszy wykład odbędzie się już w listopadzie, wówczas twórczość profesora Józefa Mroszczaka zaprezentuje dr Ryszard Grabski.

- Myślę, że ojciec byłby bardzo wzruszony, że jego rodzinne miasto uhonorowało go w ten sposób. Czuł się nowotarżaninem, to było dla niego bardzo ważne. Był dumny ze swych góralskich korzeni i podkreślał to na każdym kroku - mówi Marcin Mroszczak, syn Józefa Mroszczaka, również artysta grafik. Dodał, że kilkanaście lat temu zaprojektował i wydał album o swym ojcu, w którym Andrzej Wajda napisał motto: „Żeby napisać coś prawdziwego o Józefie Mroszczaku trzeba by pióra ostrego, jak kryształ, albo naiwności dziecka. Brak słów, żeby wyrazić jego dobroć, entuzjazm, przychylność dla innych. Wszystkie te szczodrości rozdawał wokół siebie. Jego talent został w plakatach, jego wola w ukochanym dziele Biennale Polskich Plakatów a jego przyjaciele pozostali sami, ale z nadzieją, że rzeczy piękne są dobre i trwałe”. Syn słynnego artysty podziękował kurator wystawy za niezwykłość ekspozycji. - Zobaczyłem tu coś, czego nie było na żadnej innej wystawie mego ojca, to coś, to rodzaj prywatności, intymności.

Zastępca burmistrza dr Krzysztof Trochimiuk podkreślił, że gdy przyjechał przed dwiema dekadami do stolicy Podhala, to od tego czasu widzi niezwykłą płodność tego miasta. - Nowy Targ to miejsce, gdzie biorąc rzecz statystycznie, mamy urodzaj artystów, muzyków i sportowców. Jest coś niezwykłego w tej ziemi - przekonuje.

Kurator wystawy podziękowała władzom miasta za pomysł ufundowania tablicy pamiątkowej poświęconej profesorowi i umieszczenia jej na domu rodzinnym na Placu Słowackiego, a także Leszkowi Pustówce i Annie Dziubas za udostępnienie fotografii z wystawy artystów z 1932 roku oraz Antoniemu Nowakowi za udostępnienie maszynopisu listu dr Hanny Rajskiej-Grzesiak z 1980 roku, kiedy zorganizowano pierwszą w Nowym Targu wystawę plakatu Mroszczaka w ramach V Jarmarku Podhalańskiego.  

Wystawę można podziwiać do 28 lutego 2025 roku, a warto, bo jest doskonale przygotowana, pełna ciekawych faktów, zdjęć, wspomnień i plakatów, wykonanych przez jednego z najbardziej utalentowanych artystów zajmujących się plakatem. A mógł nim nie zostać, bo rodzina - jak sam mówił podczas jednego z wywiadów - widziała w nim prawnika. To dlatego najpierw rozpoczął studia w Krakowie na Wydziale Prawa. Po roku jednak zdecydował, że woli studiować w Szkole Przemysłu Artystycznego. Po czterech latach nauki pojechał do Wiednia. Tam studiował w dwóch uczelniach: Kunstgewerbe Schule, Graphische Lehr-und Versuchsanstnlt, co trwało kolejne 3 lata. Przełomem w jego działalności artystycznej było utworzenie z inicjatywy Józefa Jaremy Wolnej Szkoły Malarstwa i Rysunku w Katowicach, w pewnym sensie opozycyjnej do Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie. W szkole Jaremy malarstwo wykładał Rzepiński, grafikę artystyczną - Jan Rubczak, ceramikę - Edward Matuszczak, architekturę - Tadeusz Michejda, a grafikę użytkową - Józef Mroszczak. Był to czas, gdy robił plakaty m.in. dla fabryki włókien w Sosnowcu, czy turystyczne dla Śląska. Najpoważniejszym dla niego samego był ten na temat geologicznej historii Śląska, wykonany dla Muzeum Śląskiego, które w czasie wojny zniszczyli Niemcy. W czasie okupacji wrócił do Nowego Targu i jak sam mówił, podjął pracę z prof. Bukowskim i prof. Ks. Detloffem z Uniwersytetu Poznańskiego w jedynej dopuszczonej przez Niemców  szkole - Liceum Handlowym. Po wojnie wrócił do Katowic, reaktywował wraz z Stanisławem Marcinowem śląski ZPAP.  Potem Józef Mroszczak związał się z Warszawą i tamtejszą Akademią Sztuk Pięknych. Pierwszą poważniejszą jego wystawą była „Ziemie odzyskane” z 1948 roku. Artysta wykładał m. in. w Volkwangschule w Essen, w Ulm, w Linzu, Dusseldorfie, w Sankt Gallen w Szwajcarii i w Munster.