Reklama

2010-05-12 21:55:44

Zaczęło się od łyżnika

Ich kolekcja etnograficzna inspirowała Stanisława Witkiewicza. Pod koniec XIX stulecia Maria i Bronisław Dembowscy gromadzili sztukę ludową i przedmioty codziennego użytku, które znajdowali w góralskich chałupach.

Obok „Sienkiewiczówki” przy dzisiejszej ulicy Zamoyskiego, nad brzegiem Foluszowego Potoku stała willa Chata, okazały czteroizbowy dom góralski wybudowany w 1882 roku przez Wojciecha Roja, cieślę i przewodnika tatrzańskiego na gruncie odsprzedanym przez Tytusa Chałubińskiego. W Chacie osiedli Maria i Bronisław Dembowscy – kolekcjonerzy podhalańskiej sztuki ludowej. W 1886 roku przybyli z Warszawy pod Giewont na stałe, ze względu na stan zdrowia Marii. Wkrótce Dembowscy stali się czołowymi działaczami społecznymi. Gromadziła się u nich cała ówczesna zakopiańska elita. Po sąsiedzku mieszkał Tytus Chałubiński. Tutaj tworzył Henryk Sienkiewicz, często zachodził Stanisław Witkiewicz. Stałym bywalcem Chaty był Jan Krzeptowski Sabała.

Wkrótce po przyjeździe do Zakopanego Dembowscy udali się na wycieczkę na Furmanową, na stoki Gubałówki. W jednej z chałup Maria Dembowska zachwyciła się pięknie zdobionym łyżnikiem i dostała go w prezencie. Ten łyżnik zapoczątkował pasję kolekcjonerską Dembowskich i ich kolekcję sztuki ludowej. Stanisław Witkiewicz w szkicu „Po latach” (1906) odnotował: „Szczęśliwa ręka, która z mroku chałupy wyniosła na blask słońca i myśli pierwszy łyżnik, zanieciła iskierkę, z której, jak mówią górale, ospaliła się wielga watra, której promienie sięgają do najdalszych zakątków Polski”. A Jan Grzegorzewski, literat, etnograf, orientalista, który bywał u Dembowskich, pisał: „Dla Dembowskiego… każdy zabytek, każdy ułamek tej góralszczyzny miał wartość nieocenioną… rysunek od drzwi z motywem tatrzańskim, czerpak juhaski, lub haft kobiecy ważyły u niego tyle, a może więcej, niż wszystkie Schliemanowskie wykopaliska starej Hellady. Za (…) łyżnikiem, czapką starą harnasia gotów był wyczekiwać miesiącami, byle zdobyć do swoich zbiorów (…)”.

Z Chaty do muzeum

Maria i Bronisław Dembowscy przekazali kolekcję etnograficzną w darze Muzeum Tatrzańskiemu. Tworzyli ją w latach 1886-1893. – Kolekcja Dembowskich składa się z przedmiotów etnograficznych. Są też dzieła sztuki wysokiej – mówi Anna Kozak, kustosz działu etnograficznego w Muzeum Tatrzańskim w Zakopanem. – Wolą Dembowskich było, aby kolekcja znalazła się w muzeum, dlatego w naszej placówce jest ok. 350 eksponatów etnograficznych. Natomiast Maria Dembowska chciała, aby inne dzieła sztuki – głównie obrazy Witkiewicza – trafiły do Muzeum Narodowego w Krakowie – podkreśla. Wola Dembowskich nie była zapisana w formie testamentu, tylko słownie wyrażona przy osobach im najbliższych.

„Urodzinowymi prezentami dla Marii od Witkiewicza były specjalnie na tę okazję przez niego malowane obrazy. W większości były to olejne pejzaże tatrzańskie lub kresowe, które systematycznie powiększały galerię prac Witkiewicza w Chacie” – pisała Hanna Błaszczyk-Żurowska w artykule „Maria i Bronisław Dembowscy – gospodarze zakopiańskiej Chaty”. Sporo swoich obrazów Witkiewicz datował w prawym dolnym roku: 23 lipca… – w kolejne urodziny Marjalki, jak ją nazywał.

Od prawie roku część kolekcji Dembowskich znalazła swoje stałe miejsce w filii Muzeum Tatrzańskiego, w chałupie na Rojach, należącej niegdyś do góralskiej rodziny Gąsieniców Sobczaków, położonej nieopodal zabytkowej zabudowy ulicy Kościeliskiej. Ekspozycja nosi tytuł „Styl zakopiański – inspiracje” i pokazuje to, czym zachwycił się Stanisław Witkiewicz i później wykorzystał w tworzeniu stylu zakopiańskiego. „Myśmy znaleźli górala w pysznej, ozdobnej chacie, otoczonego artyzmem, który przezierał z każdego sprzętu, każdego szczegółu pospolitego użytku. Jego chałupa była skarbnicą kultury dawnej, przechowywanej przez ten lud, kultury, która wprawdzie żyła, ale nie rozwijała się wskutek nieruchomości warunków ludowego życia. Była też skazana na konanie, na zanik i zdawała się czekać ocalenia, wołać o ratunek. Uratowaliśmy. Chata góralska wydała z siebie typ wyższego budownictwa (…) – pisał w „Po latach” Stanisław Witkiewicz. Eksponaty z Chaty pożyczał Władysław Matlakowski. Fotografował je, a następnie zilustrował nimi swoją pracę „Zdobienie i sprzęt ludu polskiego na Podhalu”.

Kolekcja

Kolekcję złożoną z prawie 350 eksponatów tworzą obrazy na szkle, łyżniki, rzeźba ludowa, ceramika, góralskie odzienie i sprzęty pasterskie. – Kolekcja została zamknięta z datą śmierci Bronisława. Z jednym wyjątkiem – cuchy po Sabale, która trafiła do zbiorów w 1894 roku. Prawdopodobnie po odejściu legendarnego gawędziarza i muzykanta podarowała ją Wanda Lilpopowa – wyjaśnia Anna Kozak.

Wszystkie przedmioty z kolekcji były opatrywane metryczkami, które wykonywała Maria Dembowska. Odnotowywała na nich datę zakupu, od kogo pochodziły i ewentualnie kiedy i kto je wykonał. Wiele metryczek zachowało się do dziś. – Kolekcję tworzą przedmioty zakupione w większości w Zakopanem lub najbliższej okolicy. Dembowski miał zaprzyjaźnionych ludzi, którzy pomagali mu znajdować ciekawe przedmioty – tłumaczy pani Anna. – W naszym archiwum znajdują się listy, które o tym mówią – dodaje.

Sporą część kolekcji stanowi ceramika barwna, zdobiona – głównie pochodząca ze Słowacji. Górale nabywali ją na pobliskich targach, m.in. po południowej stronie Tatr, ponieważ w Trzcianie i Twardoszynie znajdowały się ośrodki garncarskie.

W zbiorze Dembowskich jest też dużo przedmiotów drewnianych, pięknie zdobionych snycerką. Tę część kolekcji dopełniają drewniane rzeźby ludowe. – W sprzęcie gospodarstwa domowego prym wiodą łyżniki, których jest najwięcej. Pierwszym przedmiotem kolekcji był właśnie łyżnik, któremu później Stanisław Witkiewicz przypisywał symboliczną rolę w narodzinach stylu zakopiańskiego. Sporo ciekawych informacji jest na temat tych łyżników, na przykład jeden pamięta czasy konfederackie, a inny został wykonany przez kogoś z rodziny zbójnika Matei – opowiada.

Dzięki metryczkom wiadomo, kto był twórcą drewnianych przedmiotów. Kilkakrotnie pojawia się nazwisko Klusia Hareńskiego, a także Wojciecha Kułacha Wawrzyńcoka z Gliczarowa, „lubownika baroku”, jak go nazywał Andrzej Skupień Florek. – Mamy wykonany przez niego stołek, łyżnik. Wszystko zdobione w stylu góralskiego baroku – wyjaśnia Anna Kozak.

W kolekcji bogato prezentowane jest odzienie góralskie. – Mamy elementy stroju raczej bogatych góralek – jedwabne spódnice i gorsety, chusty czepcowe, rańtuchy. To, co powoli wychodziło z mody i góralki się tego pozbywały – przekonuje.

Niegdyś drewniane listwy pod powałą wypełnione były obrazkami na szkle o tematyce religijnej, czasem zbójnickiej. – Dembowscy widzieli nad potokami potłuczone obrazki na szkle. Maria zbierała fragmenty zamalowanego szkła i niektóre składała w całość. Do dziś w obrazkach z ich kolekcji widać, że przeszły niejedno. Są mocno potłuczone. W sumie jest w ich zbiorze niewiele – twierdzi kustosz. Jeden z zachowanych obrazków o tematyce zbójnickiej pośrednio związany jest z Janem Krzeptowskim Sabałą. Pochodzi ze Słowacji. Na jego odwrocie zostały zanotowane nazwiska przedstawionych na nim zbójników. Pisała je Maria Dembowska pod dyktando Homera Tatr.

Już w czasach Dembowskich następowały znaczne przemiany kulturowe pod Tatrami i górale, z myślą o przyjmowaniu kuracjuszy i letników, zamieniali stare wyposażenie swych domów na nowocześniejsze. – Pozbywali się starych mebli, więc Dembowscy jeździli po przysiółkach i szukali starych, pięknych przedmiotów. Są wśród nich stołki, stoły, malowane skrzynie – wylicza Anna Kozak.

Spełnienie woli

W chałupie muzealnej na Rojach pokazywana jest znaczna część kolekcji Dembowskich, te najlepiej zachowane eksponaty. Okresowo, latem, będzie można obejrzeć strój góralski. – Dembowscy chcieli, aby ich kolekcja prezentowana była w góralskiej chałupie. Po prawie 80 latach ich wola została spełniona – mówi kustosz. – Po śmierci Marii kolekcja jeszcze jakiś czas znajdowała się w ich Chacie, a potem została przeniesiona do magazynów nowo wybudowanego budynku muzeum. Później część eksponatów znajdowała się w modelu chałupy, która stanowi ekspozycję na parterze w gmachu głównym – kończy Anna Kozak.

Jolanta Flach

Kup e-wydanie Tygodnika Podhalańskiego.

Komentarze Facebook
Dodaj komentarz
Wysłanie komentarza oznacza akceptację regulaminu komentowania na łamach 24tp.pl
Nie ma jeszcze komentarzy do tego artykułu.
  • PRACA | dam
    Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej w Lipnicy Wielkiej poszukuje do współpracy LEKARZA GINEKOLOGA chętnego do pracy w ramach kontraktu z NFZ. Dobre warunki finansowe, możliwość zakupu USG zgodnie z preferencjami lekarza. Kontakt: 601 409 624.
  • PRACA | dam
    Zatrudnię SZWACZKĘ do zakładu w Poroninie.tel. 602 393 185
    Tel.: 602
  • PRACA | dam
    Zatrudnię KRAWCOWE, KRAWCÓW, Nowy Targ. 501 67 25 98.
  • PRACA | dam
    Zatrudnię PRACOWNIKA BUDOWLANEGO. Tel. 601 50 87 36.
  • PRACA | dam
    Praca na sezon zimowy: OBSŁUGA wypożyczalni nart i SERWISANT / SPRZEDAWCA w sklepie sportowym, z możliwością przyuczenia. Białka / Bukowina Tatrzańska. 735 044 055 rhsport@rhsport.pl
    Tel.: 735
  • PRACA | dam
    Kucharz śniadaniowy- Restauracja w Białce Tatrzańskiej Poszukuję osoby na stanowisko kucharz śniadaniowy do restauracji hotelowej w Białce Tatrzańskiej. Praca na pełen etat, wysokie wynagrodzenie. Więcej informacji pod numerem. 518 259 536
    Tel.: 518
  • NIERUCHOMOŚCI | wynajem
    Do wynajęcia POKÓJ Z ANEKSEM KUCHENNYM I ŁAZIENKĄ, N. Targ. 787 466 608.
  • PRACA | dam
    Ogólnopolska spółka AMW Rewita przyjmie osoby do pracy w gastronomii w swoim ośrodku w Kościelisku. W chwili obecnej szukamy osób chętnych do pracy na następujące stanowiska: SZEF KUCHNI, ZASTĘPCA SZEFA KUCHNI, KUCHARZ. Oferujemy stałą współpracę, terminową wypłatę wynagrodzenia, a także zakwaterowanie. Szczegółowe informacje pod numerem telefonu 785 925 567. Prosimy o telefony od poniedziałku do piątku w godzinach 8-14.
  • PRACA | dam
    Ogólnopolska spółka AMW Rewita przyjmie OSOBY DO PRACY W RECEPCJI w swoim ośrodku w Kościelisku. Praca w trybie zmianowym w godzinach 7-19 i 19-7. Oferujemy stałą współpracę, terminową wypłatę wynagrodzenia, a także zakwaterowanie. Szczegółowe informacje pod numerem telefonu 601 953 385. Prosimy o telefony od poniedziałku do piątku w godzinach 8-15.
  • USŁUGI | budowlane
    KOMINKI, PARAPETY, SCHODY MARMUROWE, NAGROBKI, GROBOWCE. KRÓTKIE TERMINY. 601 958 378
  • PRACA | dam
    MAŁY DREWNIANY PENSJONAT w Zakopanem zatrudni na umowę o pracę PANIĄ DO SPRZĄTANIA I PRZYGOTOWYWANIA ŚNIADAŃ. Praca zazwyczaj od 7 do 15. Bez zakwaterowania. 608 353 045.
  • USŁUGI | budowlane
    HYDRAULIK + USŁUGI MINIKOPARKĄ. 516 796 321.
  • PRACA | dam
    Hotel "Foluszowy Potok" Zakopane, ul. Zamoyskiego 42 zatrudni: KUCHARZA/-kę, KELNERA/-KĘ. Zapewniamy stabilną,całoroczną pracę w restauracji hotelowej. Kontakt wyłącznie telefoniczny: 660 41 00 46
  • PRACA | dam
    Karczma w Kościelisku zatrudni POMOC KUCHENNĄ, PANIĄ DO ŚNIADAŃ - 608 301 105.
  • NIERUCHOMOŚCI | sprzedaż
    Sprzedam GOSPODARSTWO Z PLACAMI BUDOWLANYMI. 18 28 560 24.
  • PRACA | dam
    Piekarnia w Zakopanem zatrudni PIEKARZA. Pełen etat. Bardzo dobre warunki pracy. 604 102 804, 602 285 793.
  • PRACA | dam
    CUKIERNIA W ZAKOPANEM ZATRUDNI EKSPEDIENTKĘ. Bardzo dobre warunki pracy. 604 102 804, 602 285 793.
  • PRACA | dam
    STACJA NARCIARSKA POLANA SZYMOSZKOWA zatrudni na sezon zimowy: PIZZERIA. Informacje: 693 319 707
  • PRACA | dam
    STACJA NARCIARSKA SZYMOSZKOWA zatrudni na sezon zimowy: pracowników obsługi i kontroli bramek wejściowych, pracowników obsługi stoku i naśnieżania, obsługę parkingu. Więcej informacji pod nr tel.: 601 628 584
  • PRACA | dam
    STACJA NARCIARSKA SZYMOSZKOWA zatrudni na sezon zimowy do pracy w gastronomii: BARMANKI I BUFETOWE, POMOCE KUCHENNE,OSOBY NA ZMYWAK I DO ZBIERANIA NACZYŃ. Więcej informacji pod nr tel.: 693 319 707
    Tel.: 693 319 707
  • PRACA | dam
    Przyjmę BRYGADY LUB POJEDYNCZE OSOBY NA TYNKI I WYLEWKI MASZYNOWE. 503 532 680.
  • NIERUCHOMOŚCI | wynajem
    Pilnie!!! Szukam magazynu do wynajęcia o powierzchni 30-50 m2 i wysokości 3m w Zakopanem, Nowym Targu lub okolicach. Telefon Kontaktowy 660 510 186
  • USŁUGI | budowlane
    KAMIENIARSTWO, ELEWACJE, OGRODZENIA, POSADZKI, KOMINKI, PARAPETY, STOPNIE, BLATY, ŁUPANKA GRANITOWA I PIASKOWA. 18 265 06 58, 607 572 312.
  • NIERUCHOMOŚCI | kupno
    SKUPUJEMY NIERUCHOMOŚCI ZA GOTÓWKĘ, PODHALE; DOMY, DZIAŁKI MIESZKANIA . 600 404 554.
  • PRACA | dam
    Potrzebny młody PRACOWNIK NA ŻELBETY (możliwość przyuczenia). Praca dobrze płatna. 791 669 932.
  • USŁUGI | budowlane
    TYNKI MASZYNOWE tanio i solidnie, zacieranie mechaniczne, technika silosowa. Realizujemy małe i duże obiekty 18 26 550 39, 503 532 680.
  • USŁUGI | inne
    WYCINKA, PRZYCINKA DRZEW W TRUDNYCH WARUNKACH - 691 317 098.
  • USŁUGI | budowlane
    MALOWANIE DACHÓW I ELEWACJI. 602 882 325.
  • KUPNO
    Kupię STARE DESKI, BELKI KRZESANE, DRZEWO Z ROZBIÓREK I DRZEWO NA PNIU W LESIE oraz LAS. 695 941 783.
  • PRACA | dam
    ZATRUDNIĘ PRACOWNIKA DO ZAKŁADU KUŚNIERSKIEGO - GARBARSKIEGO NOWY TARG. PRACA CAŁY ROK. ZATRUDNIĘ KRAWCOWĄ - SZYCIE NA MIEJSCU LUB CHAŁUPNICZO. 601 789 299, 536 740 251.
  • PRACA | dam
    PRACA NIEMCY - dla fachowców z Polski i Ukrainy (MURARZY, TYNKARZY, OGÓLNOBUDOWLANYCH). 0049 176 601 54 957.
  • USŁUGI | budowlane
    WYKOŃCZENIA WNĘTRZ, MALOWANIE. 787 479 002.
  • USŁUGI | budowlane
    OCIEPLANIE DOMÓW. 787 479 002.
  • USŁUGI | inne
    BEZPŁATNA ZBIÓRKA ZŁOMU. 880 321 013.
  • USŁUGI | budowlane
    RYNNY - DEMONTAŻ, MONTAŻ, OKUCIA BALKONÓW BLACHĄ. 600 998 377.
  • NIERUCHOMOŚCI | kupno
    MIESZKANIE kupię. 791 236 577.
  • SPRZEDAŻ | różne
    Sprzedam GOBELIN - pejzaż zimowy - (145/80). TORBY JUHASKIE. CHODNIKI TKANE NA KROŚNIE. Tel. 793 887 893
  • SPRZEDAŻ | różne
    NOWE KILIMY RĘCZNIE TKANE (z owczej wełny). Wzór: jarzębina (60/80). Tel. 793 887 893
  • PRACA | dam
    ATRANS TRANSPORT. Poszukujemy KIEROWCY kategorii C+E, z doświadczeniem lub bez. Transport krajowy i międzynarodowy, głównie Rumunia. Jazda pojazdami wyłącznie EURO VI. Współpraca ze spedytorami będącymi dyplomantami jednej z najlepszych uczelni w Polsce. Więcej informacji pod numerem telefonu: 723 555 111.
  • ANTYKI
    ANTYKI - SKUP, SPRZEDAŻ - Zakopane, Kościuszki 3 (Granit, III p.). Tel. 601 464 133
  • USŁUGI | budowlane
    OGRODZENIA, www.hajdukowie.pl. 692 069 284.
2022-11-28 22:00 Strażacy z Bańskiej Niżnej nagrali wandala, który uszkodził ciągnik 2022-11-28 21:15 Jak ten czas leci. Termy Bukovina to już czternastolatek 2022-11-28 20:30 Koziołek Matołek ma już 90 lat, ciągle jest młody i szuka drogi do Pacanowa 2022-11-28 19:30 Pojawiła się konstrukacja bramy przed remontowanym dworcem w Zakopanem 2022-11-28 18:34 Młody zakopiańczyk pędził przez Olczę 131 km na godz. Wysoki mandat i 30 punktów karnych 8 2022-11-28 18:23 Pamiętnik z Pienin 2022-11-28 18:03 Zbawienne światła 2022-11-28 17:00 Zakopane najbardziej popularne na świąteczny wypoczynek 1 2022-11-28 16:51 Akcesoria do obuwia - pasta, krem czy tłuszcz do butów - co wybrać? 2022-11-28 16:13 Szykuje się jarmark bożonarodzeniowy pod Giewontem 1 2022-11-28 16:00 Już przyciągnęli właścicieli autobusów - teraz podnoszą stawki 2022-11-28 15:01 Pijany kierowca uciekał na widok radiowozu, zatrzymano go po pościgu 2 2022-11-28 14:37 Wystarczyły mikołajowe czapeczki i już trudno tego sklepu nie zauważyć 2022-11-28 13:59 Białe szczyty, błękit nieba i kłębiaste obłoki, czyli rzut oka na Tatry z Głodówki (WIDEO) 2 2022-11-28 12:59 Na nowych torach w Szaflarach trwają już próby obciążeniowe 2 2022-11-28 12:00 Żądają odwołania Jacka Kalaty z funkcji przewodniczącego komisji urbanistyki 8 2022-11-28 11:53 Zimowa pielęgnacja włosów - na co zwrócić uwagę? 2022-11-28 11:00 Agnieszka Epler, czyli Lady Kitchen 1 2022-11-28 10:00 Czy Białka wysycha? 6 2022-11-28 08:59 Słonecznie, mroźno, bez opadów, a na tatrzańskich szlakach bardzo ślisko 2022-11-28 08:00 Skąd nasz ród - uroczysty finał projektu Zespole Placówek Szkolno-Wychowawczo Opiekuńczych 1 2022-11-27 21:40 Romska orkiestra na Krupówkach zmieniła repertuar (WIDEO) 12 2022-11-27 20:51 Artyści z Włoch, Rumunii i Polski wystąpili na Ciągłówce w ramach Erasmusa 2022-11-27 19:59 Przywrócenie głównego dojazdu do uzdrowiska będzie trudniejsze niż się spodziewano 3 2022-11-27 19:16 Co pozostało po filmowacach nad Przełomem Białki? 8 2022-11-27 18:29 To nie budowa, zasadzę tam drzewka 6 2022-11-27 17:30 Opłata targowa idzie w górę! O ile więcej zapłacą handlowcy? 1 2022-11-27 16:45 Pamięci tych, co odeszli, zaduszki w starym kościółku na Pęksowym Brzyzku 2022-11-27 15:57 Czasem warto zajrzeć do Nowego Targu (WIDEO) 5 2022-11-27 15:38 Uważajcie w Rdzawce. Rozpoczęły się powroty z weekendu 2022-11-27 15:22 Zakończyły się poszukiwania 39-letniego mężczyzny w Białce Tatrzańskiej (AKTUALIZACJA) 2022-11-27 15:16 Zagrają dla Maksia w Siwym Dymie, pomóżmy uzbierać pieniądze, w Polsce go nie zoperują 2022-11-27 15:01 Ojciec i wujek przeszli na nogach całą Polskę. Finał akcji pomocy dla Zosi (ZDJĘCIA, WIDEO) 2022-11-27 13:59 Delektujcie się diagonalnym widokiem na Tatry. Wyostrz wzrok i już (WIDEO) 1 2022-11-27 12:59 Turyści wybrali dziś w Zakopanem Krupówki (WIDEO, ZDJĘCIA) 4 2022-11-27 12:21 Druhowie gasili pożar sadzy w kominie 2022-11-27 11:59 W kolejnych dniach trochę więcej słońca i nocny mróz 2022-11-27 10:51 Kubacki prowadził po pierwszej serii 2022-11-27 10:00 Wielu turystów przechodzi obok. Nie wiedzą, że zaczyna się tu piękny wąwóz (WIDEO) 4 2022-11-27 08:59 Podhale Nowy Targ ma 90 lat. Czy spełnią się sobotnie obietnice? 1 2022-11-27 08:00 Trzy tysiące małopolskich uczniów wzięło udział w Olimpiadzie ZUS 2022-11-26 21:15 Kiedy przejedziemy wschodnią obwodnicą Nowego Targu? (WIDEO) 2 2022-11-26 20:15 Finał poszukiwań. Maniuś się odnalazł wkrótce po publikacji! (AKTUALIZACJA) 1 2022-11-26 20:00 Czy aby podwyżka za śmieci nie za mała będzie? - zastanawia się radny 2022-11-26 19:00 Medyczne szkolenie ratowników TOPR 1 2022-11-26 18:00 Prawda nie istnieje albo jest jak sztuka przekonuje Arkadiusz Karapuda 1 2022-11-26 17:31 Numer VIN - poznajmy go dokładnie 2022-11-26 17:00 Powstaną dwie nowe galerie tam, gdzie stoją dwie niedokończone! (WIDEO) 3 2022-11-26 16:20 Szczęsny, Zieliński i Lewandowski. Oni dali nam zwycięstwo z Arabią Saudyjską 8 2022-11-26 16:00 Powstaje rondo na ul. Parkowej - czy zdążą skończyć na czas? 1
NAJPOPULARNIEJSZE ARTYKUŁY
NAJCZĘŚCIEJ KOMENTOWANE
OSTATNIE KOMENTARZE
2022-11-28 21:36 1. POlicja niech będzie wczesną nocą na czatach między Złotym Rogiem a rondem Sabały , zarobią na mandatach krocie , bo WIESNIAKI z okolicy testują nocą BMW ze szrotu !!!!!!!!!!!!!!!!!!!! 2022-11-28 21:31 2. Przy dzisiejszej inflacji co to jest 5k? Jakby auto zabierali to miałoby sens. Auta drożeją tak szybko, nawet używane, że dla państwa to inwestycja. Cena wywoławcza na licytacji przekroczy cenę rynkową w momencie przejmowania. Nawet paserzy nie mają takiego eldorado. 2022-11-28 21:25 3. Wielu kierowców jeszcze zapomina się, często na przejściach dla pieszych,wymuszając przejazd na przechodzących przez nie tak dzieciach jak i starszych osobach . 2022-11-28 21:17 4. Jak dla mnie zaburzenia psychiczne i obowiązkowe badanie u psychologa. Jeżeli nie potrafi odróżnić autostrady od zwykłej drogi krajowej, to ciężko mówić o sprawności umysłowej. 2022-11-28 20:51 5. wycofać środki przecież kacze złodzieje nie chcą Unii...!!!!! 2022-11-28 20:43 6. W Dzianisiy tys momy rondo ino jest połozona duzo miednica do gory dnem. 2022-11-28 20:15 7. Nie tylko w Ratułowie się robi. Droga na Beskid z każdym dniem pięknieje. Dziękowałam na zebraniu, to i tu napiszę, że jesteśmy wdzięczni za wypełnienie obietnicy wyborczej z 2018 r. ze spotkania. Wtedy ludzie rozpowiadali ze im kaktus urośnie na ręce jak ten chłopiec coś zrobi w gminie. A tu wójt stał się mężem stanu. 2022-11-28 20:05 8. Na zdjęciach są wagony z tłuczniem, a nie żaden specjalny pociąg testujący wytrzymałość i stabilność podkładów. Wypada jeszcze dodać, że projekt jest z Krajowego Programu Kolejowego i nie powstał by gdyby nie rząd Prawa i Sprawiedliwości. Wszyscy wiemy jak kolej wyglądała za PO-PSL, demobil i ruina. 2022-11-28 20:04 9. @robo Tego co go zatrzymali, to kierowcą bym nie nazwał, tylko potencjalnym mordercą. 2022-11-28 19:38 10. Tata mi godol dwascia roków temu że dać lopone ze C-360..!?
WARUNKI W GÓRACH
POGODA W WYBRANYCH MIASTACH REGIONU
Reklama
Polecamy

Bojcorka

Pożegnania

FILMY TP

Album TP