Górale wyciągają dudki ze skarpet i budują na potęgę.

::attachment{"type":"gallery", "template":"thumb3", "item_id":"103918"}

- Mimo wysokich cen materiałów na Podhalu jest bardzo duży ruch w budownictwie - przekonuje Łukasz Gacek, inżynier budowlany. - Już dawno nie miałem tyle pracy - przyznaje. To tendencja odwrotna do tego, co dzieje się teraz w Polsce, gdzie jest zastój.

Do Zakopanego bym nie wrócił

Zakopiańczyk Andrzej Szczepaniak, zawodowy żołnierz, wykańcza dom w Zaskalu. Liczy, że na wiosnę wprowadzi się tu z żoną i kilkumiesięczną córką. Na razie wynajmuje mieszkanie w Nowym Targu. - Całe życie mieszkałem w Zakopanem, dlatego na początku szukaliśmy tam mieszkania. Prawie żadne nie było w zasięgu naszych możliwości finansowych - tłumaczy powody przeprowadzki w okolice Nowego Targu. Wymarzoną działkę znaleźli w Zaskalu. - W okolicach Zakopanego 1000-metrową działkę musiałbym zapłacić 400 tys. zł.  25 kilometrów dalej ceny są prawie czterokrotnie niższe - podkreśla. Za swoje 860 metrów kw. zapłacili 130 tys. zł. Dziś stoi już na niej dom. - Od drogi głównej oddziela nas las.  Mamy wystarczająco duży ogród - zachwala. Choć codziennie dojeżdża do pracy w Kościelisku, mówi, że nigdy już nie wróciłby do Zakopanego. - Tu życie jest spokojniejsze, nie ma turystów, żyje się zupełnie inaczej - przekonuje.

Nowy Targ w modzie

Budownictwo rodzinne ruszyło mocno w okolicach Nowego Targu. Bardzo modne stało się właśnie Zaskale, gdzie powstają całe osiedla mieszkaniowe. - Kupić teraz działkę w Zaskalu czy w Borze jest bardzo ciężko - potwierdza Katarzyna Gał-Zagórska, architekt z Zaskala. Ruch jest duży. Tylko koło swojego domu naliczyła 18 rozpoczętych budów.

Zaczyna się skupowanie działek przez deweloperów w Gronkowie. Inwestorzy szukają terenów przy ścieżce rowerowej. Klientami, którzy kupują domy w okolicach Nowego Targu, bardzo często są mieszkańcy Zakopanego, Kościeliska i Białki Tatrzańskiej. Na obrzeżach stolicy Podhala można kupić dom za 700-800 tys. zł, taki sam budynek w okolicach Zakopanego jest nawet dwukrotnie droższy. Buduje się też w samym Nowym Targu - na Niwie, osiedlu Nowe.

Coraz trudniej więc kupić tu działkę. Na Podhalu jest jednak dużo wąskich działek. Coraz częściej sąsiedzi się dogadują, komasują teren i dzielą na piękne, duże, prostokątne działki, które uzyskują dobrą cenę.

Domek koniecznie z banią

Najwięcej jednak powstaje domków pod wynajem. Ludzie poszli po rozum do głowy, przestali już budować na zgłoszenia, żeby uniknąć potem kar. To efekt kontroli nadzoru budowlanego. Domki pod wynajem wiążą się z innymi wymogami niż budowa domków rekreacyjnych dla własnego użytku. Wymagają zezwolenia bez względu na wielkość.

- Teraz jest już tyle domków na Podhalu, że ci, którzy chcą mieć gości, muszą się czymś wyróżniać. Jak nie mają superlokalizacji, to budują sauny, banie, a nawet minibaseny - opowiada Łukasz Gacek. Dodaje, że domków jest już tyle, że nawet w ferie niektóre stoją puste.

Inwestorów nie zniechęcają wysokie ceny materiałów. Podrożało bardzo drewno, styropian. W ciągu zeszłego roku biały bloczek (pustak z betonu komórkowego) skoczył z 11 zł na 17 zł. Jedynie ceny stali spadły. Przed pandemią tona kosztowała 3 tys. zł, w zeszłym roku cena sięgnęła aż do 8 tys. zł, teraz można ją kupić za 4-5 tys. zł.

Lekarz kupi działkę w Łapszach

Trzecią grupę inwestorów stanowią ludzie z Polski, którzy kupują działki i budują tu domy letniskowe dla siebie. To najczęściej lekarze, prawnicy, biznesmeni. Ci najczęściej wybierają miejsca nieco dalej od Zakopanego, ale z pięknymi widokami. Modne wśród takich klientów są Rzepiska, Brzegi, a ostatnio także Czarna Góra, Łapsze Niżne czy Wyżne.

- Pandemia i wojna spowodowały duży zastój w budownictwie, ludzie, którzy mieli pieniądze, jeżeli już, to inwestowali w kupno działek, ale z budowami się wstrzymywali - mówi Katarzyna Gał-Zagórska. Zupełnie stanęło budownictwo usługowe - restauracje, pensjonaty. Część osób zamawiała teraz projekt, ale wstrzymuje się się z samą inwestycją, czekając na unormowanie się cen materiałów  budowlanych.

- Nadal mam takich klientów, którzy zamawiają projekt, by poczekać z nim na lepsze czasy. Przygotowanie dokumentacji to pół roku - podkreśla architektka z Zaskala. Szczególnie że pandemia rozleniwiła urzędników. Najgorsza sytuacja jest w starostwie tatrzańskim, gdzie nieruszone tematy siedziały podczas pandemii miesiącami. Dochodzi do tego, że architekci nie chcą projektować domu, jeśli działka jest na terenie starostwa tatrzańskiego.

Młodych na dom nie stać

Bardzo zmieniło się budownictwo jednorodzinne. Teraz na budowę rzadko decydują się młode małżeństwa, ludzie unikają kredytów. Jeżeli już budują młodzi Podhalanie, to ci, którzy pracują za granicą. - Projektuję całe osiedla mieszkaniowe, ale inwestorami są osoby z zewnątrz, które potem będą sprzedawać te domy w stanie surowym - opowiada Katarzyna Gał-Zagórska.

Trochę liczb

Statystyki w starostwie nowotarskim potwierdzają boom budowlany w minionym roku. W 2019 r. starostwo dało 882 pozwolenia na budowę (1065 obiektów), w 2022 takich pozwoleń było już 1249 (1728 obiektów). Liczba pozwoleń na budowę domów jednorodzinnych w tych latach wzrosła z 622 na 918, domów wielorodzinnych - z 20 do 53. W 2019 wydano 14 zezwoleń na budynki zbiorowego zamieszkania (np. hotele, pensjonaty), w 2020 r. już 50.

Nowe trendy, nowe problemy

- Rynek nabywców się zmienia, za nim podążają deweloperzy - mówi Bartłomiej Garbacz, sekretarz w nowotarskim starostwie. - Mam na myśli zarówno tych dużych deweloperów, jak i właścicieli działek, którzy zwiększają wartość swojej nieruchomości przez zabudowę. Starają się tak budować, aby oferowany przez nich dom (bądź lokal w budynku dwulokalowym) był w cenie porównywalnej do ceny w budownictwie wielorodzinnym (blokach) - podkreśla. Dodatkowymi atutami są niewątpliwie: mały ogródek, pewna niezależność wynikająca z braku konieczności podporządkowania się pod wolę wspólnoty mieszkaniowej, własne miejsce postojowe, itp.

- Cieszy rosnąca świadomość osób budujących budynki rekreacyjne na wynajem, które to wymagają pozwolenia na budowę, ponieważ  inwestorzy nie popadają w konflikt z prawem budowlanym. Ale "bum budowlany"  - czy to ten deweloperski, który skupia się na kompleksach budynków jednorodzinnych, czy też ten obejmujący budynki rekreacyjne na wynajem - ma swoją mniej optymistyczną stronę: zazwyczaj atrakcyjne inwestycyjnie tereny są już częściowo zabudowane istniejącymi budynkami mieszkalnymi, które właściciele budowali własnym staraniem dla swoich rodzin - zauważa Bartłomiej Garbacz. Gdy wśród takiej zabudowy powstaje zabudowa rekreacyjna lub deweloperska, wówczas narastają konflikty społeczne, o różnym charakterze. Przykładowo są to problemy wynikające z faktu weekendowego zakłócania ciszy nocnej i spokoju przez osoby korzystające z "domków", bądź też braku wystarczającej infrastruktury technicznej dla obsługi dużych kompleksów deweloperskich (np. brak kanalizacji, co wymusza budowę zbiorników bezodpływowych). - W tym zakresie rolą samorządów gminnych jest takie stanowienie prawa miejscowego aby konflikty, o których mowa powyżej, minimalizować - przypomina sekretarz w starostwie nowotarskim.

Beata Zalot