Kotelnica, górka między Olszówką i Porębą Wielką w Gorcach - królestwo Władka Kowala. Poddani monarchy: koń i trzydzieści owiec. Ustrój królestwa: demokracja absolutna. Demokracja, bo król i poddani śpią w jednej izbie. Absolutna - bo prycza monarchy jest wyżej.

Kowalu, Kowalu... Za małymi drzwiami walącej się owczarni słychać gramolenie. Upływają sekundy. Ktoś manipuluje przy klamce. Jeszcze chwila. Światu ukazuje się Kowal - szczupły staruszek, biała broda, szlachetna twarz mędrca.

Przystaje na progu. Mruży oczy. Mierzy przybyszów od stóp do głowy. Zawsze tak robi. Różni tu przecież wychodzą i chcą się rozmówić z Kowalem: myśliwi, rodzina i uprzykrzone wyrostki, co to tłuką po dachu kamieniami, klną, na czym świat stoi i straszą owce.

- Jaki dzisiaj dzień mamy? - zawsze tak rozpoczyna rozmowę. Pyta z grzeczności, żeby jakoś zagaić. Kowal nie ma kalendarza - to fakt. Ale po co mu wiedzieć, czy dziś poniedziałek, czy środa.

Ważne, że giną śniegi, ludzie sadzą ziemniaki, pękają pąki porzeczek, że idzie wiosna. Która to już w życiu Kowala? Osiemdziesiąta druga.

Nie zawsze Kowal żył sam na swojej górze, w jednej izbie z koniem, owcami. Kiedyś, choć to ledwie pamięta, był małym Władkiem - dzieckiem Wiktorii i Jana.

Mieszkał w prawdziwym domu w Olszówce, niedaleko żelaznej kolei. Przed wojną jeździł na jarmark do Rabki i nosił ciupagę (piękną, taką z mosiężnym ostrzem i wyżłobioną na nim szarotką).

Ojciec Jan robił, co mógł, by zapewnić dobrobyt rodzinie. A nie było łatwo żyć w gorczańskiej wiosce na początku ubiegłego stulecia. Jan szukał chleba aż w Ameryce. Tyrał jak wół - w kopalni i fabryce cementu. Stracił zdrowie i umarł młodo.

Ledwie zdążył zamienić dolary na kawał pola na Kotelnicy. Władek chwali za to ojca za każdym razem, gdy wychodzi przed chałupę.

Ogląda Gorce, Beskidy, Babią Górę. Grunty Kowala to nie takie zwykłe pole. Sto lat temu należały do porębskiego dworu. Właśnie wtedy ojciec - Kowal z portfelem nabitym zieloną walutą zjeżdżał do Olszówki.

Dobrze trafił. W Rosji trwała rewolucja 1905 roku. Dziedzic z Poręby - człowiek światły, umiał wyciągać wnioski z historii. Przeczuwał, że kiedyś i w Galicji nadejdzie czas reformatorów, którzy rozparcelują wielkie majątki. Po co czekać, aż wezmą. Lepiej sprzedać samemu. Tym bardziej że trafia się kupiec, co płaci dolarami.

Gdy przyszli Niemcy, Władek musiał uciekać do lasu. Chcieli go brać na roboty do Rajchu. Później przyszli komuniści i też się czepiali. Posłali Kowala do wojska, do samej Warszawy.

Nie zagrzał długo miejsca w stolicy. Gdy przyszła wiosna poprosił o przepustkę. Tłumaczył dowódcy, że brat sam sobie w polu nie radzi. Pułkownik uwierzył. Dał dwa tygodnie urlopu. Kowala już nie zobaczył.

Tak całkiem Władek więzów z armią nie zerwał. Znalazł sobie formację bliżej domu - u "Ognia". Wrócił z lasu, jak ogłosili amnestię.

Od razu też wziął się za budowę. Raz dwa wystawił na Kotelnicy stajenkę. Niewielką, w sam raz żeby trzydziestkę owiec przechować przez lato.

Spodobało się Władkowi życie na górze. Do wsi coraz rzadziej zaglądał. Spróbował przezimować na Kotelnicy raz, później drugi. I tak na swym wzniesieniu osiadł na stałe.

Ma tutaj prąd (linie dociągnęli jakieś dwadzieścia lat temu), niedługo będzie wodociąg. Nie ma żony i dzieci. Nie było czasu na uganianie się za babami. Ciągle tylko robota.

Władek nie miał nawet kiedy nauczyć się tańczyć. A bez tego o babę niezmiernie trudno. Czy żałuje? Nie bardzo. Kawalerskie życie ma swoje zalety.

- Cała młodość mi tu minęła i tu pewnie przyjdzie umrzeć - przewiduje staruszek, rozglądając się po swej Kotelnicy. Pan Władek ustalał sprawy pogrzebu. Miejscowi z Olszówki obiecali, że "gdy przyjdzie czas", honorowo poniosą Kowala na dół.

- Jak narobisz samogonki, to będziemy głośno śpiewali - żartowali. Władysław się nie obraził (samogonki narobił). On też lubi żartować. Nawet ze spraw ostatecznych.

Uśmiech nie znika z jego twarzy także, gdy klnie głośno na wałęsające się psy, które próbują się dobrać do owiec. Nie traci humoru, gdy ogląda w gazecie zdjęcia Urbana.

Zasępia się tylko, gdy podciąga nogawki watowanych spodni i patrzy na opuchnięte nogi. A pomyśleć, że kiedyś mógł boso biegać po śniegu. Dzisiaj schorowane kulasy można już tylko smarować maściami.

Zdrowie nietęgie, ale o przeprowadzce w doliny Kowal nie chce słyszeć. On miałby się gdzie podziać. Ale kto przyjmie konia, trzydzieści owiec? Poza tym Władek chwali sobie mieszkanie w samotni.

Od życia się już wiele nie spodziewa. Dorabiać się nie musi. A choćby chciał, to na owcach interesu nie zrobi. Kiedyś można było żyć z samej wełny. Za dwa worki przędzy kupił dobrego konia na targu w Limanowej.

Dzisiaj wełnę pan Władek pali albo okręca nią rury, żeby w zimie nie zamarzały. Zresztą, kto by teraz myślał o zbytkach. Na świecie ważne rzeczy się dzieją. Czyta gazety od deski do deski: Fakt, Super Express, Politykę.

A im więcej czyta, tym bardziej sobie ceni życie tutaj, na górze. Z dala od zbrodni, złodziejstw, kłamstw, afery Rywina.

Foto | MK | Pan Władek, Kotelnica, dom i jego mieszkańcy