Radzi Krzysztof Trebunia Tutka.

Jak zwyczaj każe, we Wilijom z samego rana najlepiej od razu pojechać do lasu. Przede wszystkim -  aby nie przeszkadzać babom w przygotowaniach do wieczerzy. A jakby przy okazji udało się co ściąć nie na swoim - to na pewno przyniesie szczęście na cały przyszły rok. Szczęście zagwarantuje w tym dniu również wizyta mężczyzny (może być i mały chłopiec, byle płeć była jednoznaczna), najlepiej trzeźwego. Nie daj Boże, gdy jako pierwsza zjawi się kobieta - wtedy na dom spadną wszystkie możliwe plagi! Taką najlepiej od razu odegnać z miotłą, krzykiem i innymi ogólnosąsiedzkimi środkami rażenia.

Dzieci muszą być grzeczne, bo jakby w ten dzień zasłużyły na klapsa, to już tak przez cały rok...

Wedle  tradycji do wieczerzy trzeba by zasiąść z pierwszą gwiazdką. Ale co tu zrobić, jak trafi się pochmurny dzień? W Zakopanem mamy łatwiej: jak już wszystko przygotowane, zawsze można wypatrzyć światełko na Kasprowym albo na Gubałówce.

O sianko pod obrus już coraz trudniej, bo oscypki to wszyscy by jedli, a gazdować i sianka grabić mało komu się chce. Dobrze, że przynajmniej Tygodnik Podhalański dobrze gazduje i co roku dostarcza sianko na nasze góralskie stoły. Takie czasy!

Spożywając coraz to wymyślniejsze potrawy wigilijne, warto wspomnieć czasy prawdziwego kryzysu (który na Podhalu trwał prawie do końca komuny), kiedy na stole nie było dwunastu potraw tylko: zupa grzybowa, kapusta z grulami, grule z karpielami, groch z kapustą, rzezańce z makiem lub ze śliwkami, kompot z suszonych jabłek i śliwek. Jarsko, prosto i zdrowo. Może i czasem trochę po tej kapuście z grochem pucyło, ale to dobry pretekst, żeby wyjść przewietrzyć się na pole. Nie tylko w celach ozdrowieńczych...

Zaroz po wiecerzy we Świętom Wilijom

Sła Hanka do sopy przysłuchać sie świniom

Kielo razy świnia chrząknie - telo ona cekać bedzie

Coby jom jaki chłopiec wzion

Zaś Marysia niesie sajty narąbane

Jak bedzie do pory to chłopca dostanie

Zosia zaś na polu ceko, z której strony pies zasceko

Stąd kawaler ku niej przydzie

Gaździno poziero do góry na gwiozdy

Jak ich mnogo świeci - bedom kury niesły

Gazda cały zadumany, cy tyz niebo zachmurane

Na dobry urodzaj wrózy

A na pasterkę wszyscy lecieli, aż miło! W kościele śpiewali tak, co jaze  hucało! Pierwszy dzień świąt spędzano w gronie najbliższych domowników, a dopiero od św. Szczepana odwiedzano krewnych i znajomych. Wtedy dopiero zaczynali chodzić kolędnicy, ale dziś czasy przedsiębiorczości - zaczynają już w Wigilię. I ja w tym roku się wybieram:

Cego by wom zycyć na te Godnie Święta

Fto dziś fciołby chować owce i jagnięta?

Nie dziwne wom przecie spyrka cy kiełbaska

Kogo jesce ciesy bacówka, juhaska?

Ni mo fto oscypka zrobić prawdziwego

Z cymze se pódziymy do Narodzonego?

Fto se Mu dziś zagro nute podhalańskom?

Fto powito śpiywym i gwarom góralskom?

Choć dziś pusty sałas, zagrodzone hole

Fto zbocy obycoj jak nie my górole?

Fto zachowo zwyki kiedy nie my sami?

Pódźmy do Jezuska - inksi pódom s`nami!

Krzysztof Trebunia Tutka