Rzeźbienie uratowało mu w czasie wojny życie. Potem było sposobem na przetrwanie. Do krzyża, który w młodości wyszedł spod dłuta Wincentego Bobaka, w trudnych momentach modliła się rodzina.

- Ileż to razy widziałam mamę klęczącą pod tym krzyżem i modlącą się w skupieniu. Nic wtedy do niej nie docierało. Ten krzyż tata wyrzeźbił jeszcze jako uczeń w Kenarze i przyniósł go potem z Ligasówki do tego domu. Zawsze dla nas był bardzo ważny - twierdzi Genowefa Skubisz, córka pana Wincentego.

- Już wtedy można było rozpoznać rękę taty. To była szkoła Stryjeńskiego - ostre rysy, głębokie - dodaje. -To najstarsza rzecz wyrzeźbiona przez tatę, która się zachowała - podkreśla.

Dom pana Wincentego znajduje się w pobliżu zębiańskiego kościoła. I życie rzeźbiarza toczyło się w cieniu tego sakralnego miejsca. - Do dziś ze wzruszeniem patrzę na rzeźbienia, które kilkadziesiąt lat temu, za ks. Mizery, tata pozostawił w kościele, a mama haftowała obrusy na ołtarz - podkreśla córka.

Artystyczne zamiłowania Wincentego Bobaka wyszły już w dzieciństwie. Spod niewprawnej jeszcze ręki wychodziły małe figurki górali, świętych. - Czasem nawet udało się sprzedać taką rzeźbę i dać mamie na kilo kaszy - opowiada pani Genowefa. - Tata wspominał to zawsze z dumą - dodaje.

A w domu, choć się nie przelewało, nie było też wielkiej biedy. Dzieci było aż dziesięcioro, ale i gazdówka była pokaźna - 10 krów, 2 konie. Pan Wincenty z rodzeństwem wypasał owce na Hali Pisanej, należącej wtedy do rodziny. - Tam pewnie tata miał kontakt z jakimiś artystami, którzy przyjeżdżali do Zakopanego i chodzili po Tatrach - przypuszcza córka pana Wincentego, Genowefa Skubisz.

- Musiały się jego rzeźby podobać panom - dodaje. Na pójście do Kenara namówił go jednak Jasiek Stopka, inny góral, który wcześniej sam skończył artystyczną szkołę w Zakopanem.

Szkołę skończył jeszcze przed wojną. Szybko się ożenił, ale niedługo cieszył się stanem małżeńskim.

Już na początku wojny jako jeniec trafił do obozu w Niemczech. W Zębie została żona w ciąży. Twierdzi, że ocalił go wtedy talent artystyczny.

Depozyt w papierosach wymienił z Francuzami na dłuta. Dzięki tym dłutom szybko wyszedł talent młodego górala. Rzeźbione przez niego orły i figurki świętych podobały się Niemcom. Były sposobem na zdobywanie chleba i konserw.

Od Francuzów za papierosy dostał także dwa złote zegarki. Nimi przekupił urzędników, którzy zamiast wysłać go na roboty, dali mu cenne zaświadczenie o chorobie uniemożliwiającej pracę fizyczną.

Po ponadrocznym pobycie w niemieckim obozie, w 1940 roku, wrócił do kraju, do żony i córeczki, która tymczasem przyszła na świat. Gazdowali w Zębie, zaraz po wojnie pan Wincenty znalazł zatrudnienie w zakopiańskim PTTK jako twórca ludowy. Rzeźbił kasetki, piórniki, okładki do pamiętników.

- Pamiętam go ślęczącego po nocach nad robotą. W dzień trzeba było pracować na gospodarce, jeździć do pola, na rzeźbienie zostawała noc. Mama z kolei haftowała - wspomina pani Genowefa.

Wykonywał też sosręby z charakterystycznymi dla niego motywami. - Ile było w Zębie i okolicy góralskich domów, wszędzie pytali tatę, żeby im wyrzeźbił. Na boisku zawsze u nas było pełno sosrębów - podkreśla córka.

Wykonywał też formy na oscypki, czerpaki. Najbardziej jednak dumny był z pozostawionych po sobie śladów w kościele w Zębie. - Ten wielki, 7-metrowy krzyż, który stoi na cmentarzu, opleciony kosówkami, to tata rzeźbił 50 lat temu, za ks. Ludwika Mizery - podkreśla pani Genowefa.

- Za tego proboszcza tata wyrzeźbił w kościele kasetony na ławkach, boki ławek, słupy podtrzymujące chór i tragarze pod chórem - wymienia córka. - To są jego własne wzory, tak jak na sosrębach, motywy, po których można poznać rękę taty - dodaje.

Od 10 lat nie rzeźbi. - Nie mogę - ręce bolą. To stawy. Już się nie da - mówi ze smutkiem pan Wincenty. - Jeszcze po wylewie rzeźbił - mówi córka, pokazując nad łóżkiem dwie płaskorzeźby z tego właśnie okresu.

- Jak już był na emeryturze, potrafił cały dzień strugać pod wiatą - twierdzi córka. - A teraz posłucha radia, gazetę przez lupkę poczyta, jak się czuje lepiej. Na pole nie wychodzi od zeszłego roku. Ale leżeć też nie lubi - opowiada córka. W kwietniu skończy 94 lata.Rzeźbienie nie było jedyną jego pasją. Przez 50 lat pan Wincenty był komendantem Ochotniczej Straży Pożarnej w Zębie. - A pożarów było wtedy więcej niż dzisiaj. Chałupy było drewniane, przyszło lato, jesień, to paliła się jedna za drugą - dodaje.

- Wody nie było, zbiornik przeciwpożarowy powstał z inicjatywy proboszcza dopiero na początku lat 60. - opowiada.Pan Wincenty przysłuchuje się w skupieniu słowom córki. Sam wtrąca się do rozmowy rzadko. Samo siedzenie go wyraźnie męczy. - Nigdy dużo nie lubił mówić, wolał robić - mówi pani Genowefa.

Beata Zalot