Posiadanie obywatelstwa polskiego i amerykańskiego może wydawać się korzystne, zwłaszcza w kontekście mobilności i dostępu do dwóch systemów prawnych.

Jednak wiąże się to również z poważnymi konsekwencjami podatkowymi, które często bywają lekceważone lub błędnie interpretowane przez osoby żyjące na styku dwóch jurysdykcji. Systemy podatkowe Polski i Stanów Zjednoczonych różnią się fundamentalnie w podejściu do rezydencji podatkowej, zakresu opodatkowania oraz obowiązków sprawozdawczych, co może prowadzić do niezamierzonego naruszenia prawa podatkowego.

W Stanach Zjednoczonych obowiązuje zasada obywatelstwa jako podstawy do opodatkowania. Oznacza to, że każdy obywatel USA, niezależnie od miejsca zamieszkania czy centrum interesów życiowych, jest zobowiązany do corocznego składania deklaracji podatkowej do Internal Revenue Service (IRS) i rozliczania się z globalnych dochodów, nawet jeśli nie uzyskał żadnych przychodów na terytorium USA. Co więcej, obowiązek ten dotyczy również tzw. „accidental Americans”, czyli osób posiadających obywatelstwo USA przez urodzenie i nieutrzymujących żadnych związków z Ameryką. Nawet jeśli nie są zobowiązani do zapłaty podatku, muszą złożyć odpowiednie formularze, a ich brak może skutkować wysokimi karami administracyjnymi.

Ponadto, osoba posiadająca również obywatelstwo polskie i mieszkająca w Polsce może być uznana przez polski urząd skarbowy za rezydenta podatkowego, o ile spełnia jeden z dwóch warunków: posiada w Polsce ośrodek interesów życiowych (np. rodzinę, nieruchomość, miejsce pracy) lub przebywa na terytorium RP ponad 183 dni w roku podatkowym. W takim przypadku podlega ona opodatkowaniu od całości swoich dochodów, niezależnie od tego, czy zostały uzyskane w Polsce, czy za granicą.

Aby uniknąć podwójnego opodatkowania, Polska i USA zawarły umowę o unikaniu podwójnego opodatkowania, obowiązującą od 1976 roku. Umowa ta pozwala na zastosowanie metod unikania podwójnego opodatkowania, takich jak zwolnienie z progresją lub zaliczenie podatku zapłaconego za granicą na poczet zobowiązań w kraju rezydencji. Mimo to nie rozwiązuje ona wszystkich problemów, zwłaszcza w kontekście obowiązków sprawozdawczych. Obywatele USA muszą np. zgłaszać posiadanie zagranicznych kont bankowych (formularz FBAR), a także udziały w zagranicznych spółkach lub funduszach inwestycyjnych (formularze FATCA i inne). Niezłożenie tych deklaracji może prowadzić do kar finansowych sięgających dziesiątek tysięcy dolarów.

Warto również pamiętać, że osoby posiadające podwójne obywatelstwo, które chciałyby zrzec się obywatelstwa USA właśnie ze względów podatkowych, podlegają tzw. „exit tax”, czyli podatkowi od wyjścia. Jest on nakładany na osoby, które spełniają określone kryteria majątkowe lub dochodowe i polega na fikcyjnym opodatkowaniu całości majątku tak, jakby został on sprzedany w dniu utraty obywatelstwa.

Podsumowując, osoba posiadająca obywatelstwo polskie i amerykańskie znajduje się w wyjątkowo złożonej sytuacji podatkowej, która wymaga skrupulatnego monitorowania zobowiązań wobec obu państw. Brak świadomości w tym zakresie może skutkować nie tylko zaległościami podatkowymi, ale również poważnymi sankcjami finansowymi i prawnymi. Z tego względu niezbędna jest stała współpraca ze specjalistą obeznanym w prawie obu jurysdykcji.

Agata Czarnota, 

Polsko-Amerykańska Kancelaria Prawna 

Tel.: +48 882 157 414 (PL), +1 312 380 0934 (USA), 

e-mail: [email protected]