Są takie miejsca na Podhalu, gdzie nawet w weekend majowy nie ma tłumów.

Nie ma co liczyć na samotne podziwianie przyrody w Dolinie Kościeliskiej czy na Hali Gąsienicowej. Kolejki nie można ominąć wspinając się też na Trzy Korony w Pieninach czy na Sokolicę. W Zakopanem w majowy weekend czeka się w kolejce do ubikacji, na miejsce w restauracji, a spacer po Krupówkach to jak udział w pochodzie. Są na szczęście jeszcze miejsca, gdzie nawet w takie dni można zaszyć się i kontemplować przyrodę bez towarzystwa. Blisko Zakopanego takim miejscem jest Dolina Lejowa oraz Wielki Kopieniec. Reglowa dolina, przylegająca do Polany Biały Potok (rejon Witowa), łatwo dostępna jest od strony Zajazdu „U Józefa” (w którym łysi otrzymują rabat na posiłki), gdzie po 20-minutowym spacerze Drogą pod Reglami dochodzimy do potoku Lejowego oraz pnącej się nad nim pionowej skałki (często okupowanej przez amatorów wspinaczki skalnej). Wędrówka ocienionym dnem doliny wzdłuż górskiego potoku może być świetną propozycją na 2-3-godzinny spacer w upalny dzień. Dla bardziej ambitnych uroki wędrowania górskim szlakiem otwiera Wielki Kopieniec (1328 m n.p.m.), stanowiący idealny punkt widokowy do obejrzenia zachodu słońca, a także przyjrzenia się przepięknej panoramie Orlej Perci – najtrudniejszego tatrzańskiego szlaku. Najdogodniejsze dojście na Wielki Kopieniec jest z Cyrhli, która oprócz widoków na Tatry i Podhale oferuje „coś na ząb” w słynnej karczmie „7 kotów”. Orientacyjny czas spaceru: 4 godz.

Bumerang z Obłazowej

Zmotoryzowanym polecamy wyprawę nieco dalej – na ciągle niedoceniany Spisz. Po drodze koniecznie trzeba zahaczyć o malowniczy przełom Białki w okolicach Nowej Białej (z Zakopanego droga przez Bukowinę i Białkę Tatrzańską). Nad brzegiem lodowatego potoku, pomiędzy urokliwymi wapiennymi skałami Obłazowej i Kramnicy, lubią wypoczywać głównie mieszkańcy Podhala. W pobliskiej jaskini Obłazowa archeolodzy dokonali odkryć o randze międzynarodowej. Badania wykazały, że 30 tys. lat temu znajdowało się tam prehistoryczne miejsce kultu. Z tego okresu pochodzą znalezione tam przedmioty – najstarszy na świecie bumerang wykonany z ciosu mamuta, narzędzia górnicze i wiele innych cennych przedmiotów, a także szczątki ludzkie – najstarsze, jakie znaleziono w Polsce.

Niedoceniany Spisz

Kilka kilometrów dalej – we Frydmanie zachowały się unikatowe piwnice po madziarskich winach, o których często nie wiedzą nawet mieszkańcy pobliskich wsi. Powstały na początku XIX wieku. Magazynowano w nich węgierskie wino. Sześć podziemnych stumetrowych korytarzy na 2 poziomach robi wrażenie. Niestety, znajdują się na prywatnej posesji, więc o możliwość obejrzenia z bliska trzeba poprosić właściciela. We Frydmanie warto obejrzeć kościółek z przełomu XIII i XIV wieku, do którego w drodze z Wiednia miał wstępować Jan III Sobieski, a także kasztel, również należący do prywatnych osób. Niedaleko stąd do Kacwina, wsi trochę na uboczu. Warto tu pojechać ze względu na największe w okolicy wodospady i jedyne w Polsce „sypańce”, których jednak trzeba się trochę naszukać. Takie spichlerze o unikalnej konstrukcji dawniej były przy każdym domostwie, dziś zachowało się już tylko kilka. Wewnątrz ściany były – podobnie jak w chałupach – drewniane, a z wierzchu obsypywane grubą warstwą gliny. A że do Kacwina zbacza się z Niedzicy, to można także zahaczyć o urokliwy zamek niedzicki, gdzie jednak w taki weekend jak ten trzeba liczyć się z tłumami. Wracając, można ochłodzić się nad Jeziorem Czorsztyńskim, obejrzeć słynny kościółek w Dębnie, a może jadąc drogą na Nowy Targ dołożyć kilka kilometrów i odbić w bok, by zachwycić się mało popularnym, a równie pięknym kościółkiem drewnianym w Harklowej. Zresztą na wycieczkę szlakiem drewnianej architektury sakralnej warto poświęcić oddzielny dzień (bo są jeszcze warte obejrzenia zabytkowe kościółki w Grywałdzie, Łopusznej, Nowym Targu czy w Trybszu z najstarszą namalowaną panoramą Tatr).

Gorce prawie bezludne

Ci, którzy w czasie długiego weekendu szukają oddechu od zgiełku wielkiego miasta, powinni szukać wygodnego zjazdu z „zakopianki” prowadzącego do Rabki lub Mszany Dolnej, a dalej do którejś z urokliwych wiosek na północnych skłonach Gorców. Upragniony spokój można znaleźć bez trudu w wyżej położonych przysiółkach Poręby Wielkiej, w Koninie, Koninkach, Jasionowie. W góry prowadzi stamtąd mnóstwo ciekawych szlaków i ścieżek edukacyjnych. Wiele z nich można przemierzać konno i na rowerze. Co najważniejsze – mamy sporą szansę, by górską wycieczkę kontemplować w samotności. W Gorce zawitała już wiosna, tylko w wyższych położeniach można jeszcze napotkać resztki rozmiękłego śniegu. Samotności warto poszukiwać też na górującym nad Rabką ogromnym masywie Lubonia Wielkiego. Z zakwaterowaniem w którymś z uzdrowiskowych pensjonatów nie powinno być kłopotów. Na wierzchołek Lubonia prowadzi mnóstwo oficjalnych i tych nieoznakowanych ścieżek. Każdy znajdzie tu coś dla ciebie. Zajadli „ekstremiści” mogą pokonać urwistą Perć Borkowskiego. Niedzielni turyści powinni spróbować swych sił na „spacerowym” zielnym szlaku prowadzącym od Zarytego. Wysiłek się opłaci. Na szczycie wzniesienia czekają na strudzonych wędrowców tajemnicze kręgi i drewniane rzeźby słowiańskich bożków, wzniesione przez prawdziwych wyznawców pradawnej rodzimej wiary.

Pieniny z dreszczykiem

By wejść na szczyt Trzech Koron lub Sokolicy, w sezonie trzeba odstać w kolejce, ale już wyprawa Pasmem Radziejowej na Dzwonkówkę gwarantuje nie tylko piękne widoki, ale i błogi spokój. Po drodze mija się cmentarz samobójców. Na niewielkim wzniesieniu ukrytym w lesie przed laty górale porzucali „potępionych”. Dlatego inna nazwa Dzwonkówki to Wisielce. Wyprawę na Dzwonkówkę trzeba rozpocząć w Jaworkach. Pod Przełęczą Obidza najlepiej zrezygnować z dotychczasowego szlaku i skierować się w stronę Wielkiego Rogacza. Po pokonaniu stromego podejścia wyłania się niezwykła panorama Pienin, Tatr i Gorców. Stamtąd już na Radziejową, a później Złomisty Wierch. W schronisku PTTK na Prehybie można zatrzymać się na krótki odpoczynek – warto tam spróbować pysznej szarlotki. Po odpoczynku - wierzchołek Skałki, Przysłop i Dzwonkówka, a stamtąd żółtym szlakiem powrót do Szczawnicy. Wyprawa Pasmem Radziejowej zajmuje praktycznie cały dzień. Krótsza opcja: Szczawnica Centrum – Bryjarka – Bereśnik – Dzwonkówka – to trasa na ponad dwie godziny marszu.

Kopalnia srebra w Szczawnicy

A jak już Szczawnica, to może odwiedziny w kopalni srebra? Powyżej ujścia Palkowskiego Potoku do Grajcarka znajduje się Wodna Bania – pozostałość po dawnej sztolni, z którą wiąże się wiele legend. Sztolnia w Małych Pieninach ma dwa chodniki; górny o długości ok. 11 m i dolny o długości ok. 50 m. Na dnie dolnego chodnika znajdują się dwie studnie wypełnione wodą. Bezpieczniej jest nie zwiedzać ich samotnie.) Ze Szczawnicy warto wybrać się spacerem na Słowację. Najpopularniejsze jest przejście rowerowo-piesze Drogą Pienińską do Leśnicy, a stamtąd np. do Czerwonego Klasztoru. Mniej popularna jest trasa z Jaworek do Litmanowej lub Stráňany czy ze Szlachtowej na Velký Lipnik.

W słowackie Tatry

Oddzielny temat to słowackie Tatry Zachodnie, ciągle jeszcze obfitujące w miejsca dzikie i bezludne. Jedną ze spokojniejszych słowackich dolin jest Dolina Juraniowa. Szlak prowadzący z Oravic – często odwiedzanych przez Polaków ze względu na baseny z gorącymi źródłami, wiedzie przez malowniczy wąwóz skalny Cieśniawy. W XVIII wieku w dolinie tej wypas owiec prowadzili górale z Witowa. Sama nazwa pochodzi od słowackiego nazwiska Juran, które występowało w pobliskiej wsi Liesek. Dla urozmaicenia wędrówki można wejść na Umarłą Przełęcz i zejść do Doliny Bobrowieckiej, która wyprowadza z powrotem do Oravic. Po takiej eskapadzie z pewnością będzie smakował przysmak słowackiej kuchni – vyprażany syr popity znakomitym Złotym Bażantem.

Panorama dla leniwych

Ci, którzy lubią zachwycać się pięknem gór, ale nie lubią wysiłku – polecamy samochodową przejażdżkę szlakiem ciekawych panoram na Tatry. Takie wspaniałe miejsca widokowe znajdziemy w Gliczarowie, na Głodówce w Bukowinie Tatrzańskiej (przy drodze do przejścia granicznego w Łysej Polanie), na Furmanowej, Płazówce czy przy drodze pomiędzy Rzepiskami a Łapszanką. A jak już Łapszanka, to może spacer stamtąd do Osturni, malowniczej łemkowskiej wioski po słowackiej stronie, z interesującą starą zabudową. Naprawdę jest w czym wybierać, nie warto weekendu spędzać na Krupówkach.

Beata Zalot, współpraca: AnD, Q, mk

Tygodnik Podhalanski 18/2007