Aktywny wypoczynek na łonie przyrody z dobrymi przyjaciółmi to dla większości ludzi warunki kojarzone z prawdziwym relaksem i zadowoleniem. Jak powinien wyglądać idealny urlop?

Podczas urlopu chodzi o to, aby odpocząć wewnętrznie, czyli przestać wykonywać i myśleć o czynnościach, które mamy na co dzień. Zwykle jest tak, że im bardziej emocjonujące są te czynności, tym bardziej powracają do nas w naszych myślach. I – paradoksalnie – im te emocje są mniej przyjemne, tym częściej myślimy na dany temat. Wielu ludzi po kilku dniach luzu zaczyna czuć, że rzeczywiście wypoczywa. Są jednak i takie osoby, które już w pierwszym dniu czują, że odpoczęły, choć dla innych tydzień to zdecydowanie za mało. Wypoczywać trzeba umieć: mieć świadomość, że nie stanie się nic złego, gdy nie będzie nas w pracy kilka dni. Pozwolić sobie na beztroskę i umieć kierować uwagę na to, co daje nam przyjemność, radość i zadowolenie.

Trzeba wiedzieć, że aktywny wypoczynek jest zdecydowanie bardziej relaksujący. Nie znaczy to, że mamy cały dzień od rana do nocy zapełniać różnymi czynnościami. Aktywny oznacza raczej to, że mamy możliwość robić rzeczy, które naprawdę lubimy. Dla niektórych jest to łowienie ryb, a dla innych żagle, jeszcze dla innych wspinaczka, wymurowanie w ogrodzie tego, co od dawna na to czekało itd. Dla ludzi bardzo aktywnych być może bardziej wskazane jest po prostu lenistwo, leżenie brzuchem do góry z trawką w zębach lub bujanie się w hamaku z fascynującą książką. Dla osób spędzających większość czasu przy biurku wskazane jest raczej typowe aktywne wypoczywanie.

Jaką rolę odgrywa w przypadku odpoczynku sen? Istnieje kilka teorii na temat przyczyn snu. Niektórzy twierdzą, że śpimy, aby odpocząć, inni, że służy to regeneracji pewnych substancji, które wykorzystuje mózg podczas świadomego działania, jeszcze inni, że jest to spadek po naszych przodkach, którzy w ten sposób oszczędzali energię. Jest także teoria, która mówi, że sen służyć miał ochronie – podczas nocy lepiej, jeśli ludzie zaszyli się w bezpiecznym miejscu i nie byli aktywni, ponieważ w nocy poluje wiele drapieżników, a my nie jesteśmy przystosowani do nocnej aktywności, więc bylibyśmy łatwym łupem. Jeszcze inna teoria mówi, że sen to moment, w którym mózg „trawi dane”, które zebrał na jawie, układając je w pamięci. Wszystkie te teorie mają pewne poparcie w badaniach (prócz przedostatniej), choć nie rozstrzygnięto dotąd, jaka jest naprawdę funkcja snu.

Brak snu. Jakiekolwiek byłyby rzeczywiste przyczyny snu, wiadomo, jakie są skutki jego niedoboru (a badania pokazują, że dwie osoby na trzy śpią mniej, niż powinny – czyli mniej niż 8 godzin na dobę). Brak snu powoduje trudności w uczeniu się (lub zupełną niemożność nabywania nowych informacji), przemęczenie, upośledzenie funkcji układu odpornościowego (co prowadzić może np. do infekcji, zachorowań itp.), jest silnym stresem, obniża nastrój, wywołuje zniecierpliwienie, irytację w obliczu drobnych niepowodzeń czy frustracji (np. korek lub kolejka), upośledzenie funkcjonowania pamięci, trudności w koncentracji etc. Można powiedzieć, że bez odpowiedniej dawki snu nie ma wypoczynku. Zwykle śpimy za mało z powodu przeładowanych kalendarzy i dziesięciogodzinnego (często) dnia pracy, za co płaci nasz organizm w ten sposób, że skracamy mu jego naturalną dawkę snu. Są jednak i takie osoby, które śpią zbyt wiele, co w psychologii traktuje się jako np. mechanizm obronny, który pozwala „uciec od życia”.

Psycholog Marcin Florkowski – doktor psychologii społecznej oraz psychologii osobowości.

Diagnosta i terapeuta w Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej

Tygodnik Podhalański 33/2008