- Jakie niebezpieczeństwa czyhają na nas latem? Czy w podhalańskich lasach możemy się czuć bezpiecznie? - zapytaliśmy Pawła Filareckiego, lekarza rodzinnego w Nowym Targu.

- Czego się latem strzec?

- Lato to wysokie temperatury, nawet tu, na Podhalu, powinniśmy unikać w upalne dni przebywania na słońcu w godzinach południowych (godz. 10-15). Jest to niebezpieczne szczególnie dla osób starszych, np. z chorobami krążenia. Warto też pamiętać, że nawet w cieniu można się odwodnić. Pijmy więc dużo wody. Normalnie człowiek powinien wypić na dobę 1,5 l płynów, w upały - 2-2,5 l.

- Kremy z filtrami są niezbędne?

- Oczywiście, zaczynamy od filtru nr 30, także w naszym klimacie.

- Ochłodę możemy znaleźć w Jeziorze Czorsztyńskim czy w potokach, które nawet w upały są chłodne.

- Przestrzegam jednak przed tym, by osoby rozgrzane wskakiwały do wody – grozi to szokiem termicznym i np. skurczem mięśni, który nawet dla najlepszych pływaków może zakończyć się tragicznie. Nie muszę chyba mówić, że także po alkoholu lepiej trzymać się od wody z daleka.

- A czy w naszych podhalańskich lasach możemy spotkać kleszcza?

- Kleszcze są wszędzie, przenoszą one dwa rodzaje zarazków, mogących spowodować kleszczowe zapalenie opon i boreliozę. Trzeba jednak pamiętać, że nie wszystkie kleszcze przenoszą zarazki. Na szczęście Podhale nie należy do terenów najbardziej zagrożonych pod tym względem.

- A jeśli już zauważymy wbitego w nasze ciało kleszcza, co robić?

- Trzeba jak najszybciej stawonoga usunąć - można to zrobić samemu. Trzeba pamiętać jednak, by usunąć go w całości, tak by nie zakazić miejsca, gdzie nam się wbił. Warto też zapamiętać datę, kiedy się pojawił. Pierwsze objawy boreliozy - tzw. „rumień zakaźny” pojawia się bowiem od 3 do 32 dnia od ukąszenia. To znak, żeby pojawić się u lekarza. Borelioza leczona jest antybiotykami.

- A czy po ukąszeniu przez kleszcza można antybiotyk podać profilaktycznie?

- Absolutnie nie, chociaż pacjenci czasem o to proszą.

- Dlaczego powinniśmy pamiętać datę ukąszenia przez kleszcza?

- Czasem kilka, a nawet kilkanaście miesięcy po ukąszeniu pojawiają się objawy neurologiczne, zapalenie nerwu, stawu, zaburzenia rytmu serca. Informacja o kleszczu, może być kluczowa przy diagnozie. Ten stawonóg może też wywołać kleszczowe zapalenie mózgu. Tu objawy są takie same, jak przy typowym zapaleniu mózgu - ból głowy, wymioty, zaburzenia świadomości. Dlatego informacja o ukąszeniu przez kleszcza jest dla lekarza ważna.

- Czy jakieś inne zwierzęta mogą być w tym regionie niebezpieczne?

- W nasłonecznionym miejscu możemy spotkać żmiję zygzakowatą. Odkąd zaczęło przybywać nieużytków, nieskoszonych łąk, wzrosła też liczba ukąszeń przez tego gada. Wiem, że szczególnie łatwo spotkać żmiję na Spiszu, np. w okolicach Łapsz.

- A jeśli już żmija nas ukąsi, co robić?

- Po ukąszeniu żmii zostają charakterystyczne dwa nakłucia jej zębów w odległości ok. 6 cm. To, na ile takie ukąszenie może być niebezpieczne, zależy od masy naszego ciała, od naszego wieku, od wieku żmii (starsza ma więcej jadu) i od szybkości naszej reakcji. Trzeba się niezwłocznie zgłosić się do lekarza, by podał surowicę. Zaraz po ukąszeniu można założyć opaskę uciskową powyżej miejsca ukąszenia, ale nie za mocno, lub próbować wycisnąć jad. Pamiętajmy, że ukąszenie żmii jest zagrożeniem naszego życia. Dodam, że często spotkanie ze żmiją dla niej kończy się śmiercią. Nie wolno jej zabijać, bo jest pod ochroną. Ostrożnie spacerujmy, patrzmy, gdzie stąpamy i po prostu schodźmy jej z drogi.

- Jakie są objawy po ukąszeniu żmii?

- Zdarza się, że pacjenci nie wiedzą, że ukąsiła ich żmija. Pamiętam jak kiedyś chłopczyk włożył rękę do dziupli i coś go ugryzło. Dopiero w szpitalu okazało się, że to była żmija. Po jej ukąszeniu pojawiają się krwawe wylewy, obrzęki, zasinienia, węzły chłonne są powiększone. Może też pojawić się senność, bóle głowy, wymioty, zimne poty, zaburzenia oddechowe.

- Groźne mogą być także owady...

- Tak, owady błonkoskrzydłe, czyli pszczoły, osy, szerszenie. Niebezpieczne są szczególnie dla alergików, ale też dla wszystkich, jeśli dochodzi do wielokrotnego ukłucia. Jeśli po ukąszeniu zauważymy niepokojące reakcje naszego organizmu, należy podać choremu wapno i natychmiast zgłosić się do lekarza.

- Co roku słyszymy też o zatruciach grzybami.

- Śmiertelne niebezpieczeństwo niesie za sobą spożycie muchomora sromotnikowego, mylonego z kanią. Ten grzyb, niestety, występuje w naszych lasach. Pierwsze objawy zatrucia nim - wymioty, bóle głowy, osłabienie - pojawiają się dopiero po kilkunastu godzinach. Pamiętajmy, że już niewielka ilość zjedzona przez nas jest bardzo niebezpieczna dla życia.

- O czym jeszcze warto pamiętać latem?

- Przy górskich wędrówkach pamiętajmy o czapce na głowie, kremach z filtrami i przede wszystkim właściwym obuwiu powyżej stawu skokowego, czyli nad kostką. Zmorą chirurgów latem są dzieci na rowerkach i rolkach. Pamiętajmy o kaskach i ochraniaczach dla nich.

Rozmawiała Beata Zalot

Tygodnik Podhalański 33/2008