W Polsce rak szyjki macicy jest drugim co do częstości występowania nowotworem narządów płciowych u kobiet do 45 roku życia. Co roku około 3.500 Polek dowiaduje się, że ma raka szyjki macicy, a połowa z nich umiera.

Jedną z głównych przyczyn zachorowania na raka szyjki macicy jest wirus brodawczaka ludzkiego HPV. Zakażenia HPV są najbardziej powszechną infekcją przenoszoną drogą płciową. Na kontakt z wirusem w ciągu swojego życia narażona jest większość osób aktywnych seksualnie. Chociaż zakażenie HPV ma zwykle charakter przemijający, u części kobiet może przejść w postać przetrwałą. Oprócz zakażenia HPV wymienia się szereg czynników, które istotnie zwiększają ryzyko zachorowania na raka szyjki macicy. Są to: wcze-sne rozpoczęcie współżycia płciowego, duża licz-ba partnerów płciowych oraz wieloletnie palenie papierosów.

Szczepionka

Do stworzenia szczepionki profilaktycznej przeciw zakażeniom HPV wykorzystana została naturalna zdolność wywoływania reakcji odpornościowej organizmu. Do dnia dzisiejszego nie udało się jednak opracować szczepionki, która hamowałaby postęp już istniejącego raka szyjki macicy. Kto powinien się zaszczepić? Szczepionka jest rekomendowana dla dziewczynek przed rozpoczęciem inicjacji seksualnej, a także zalecane dla dziewcząt w wieku 13-18 lat, jeśli nie zostały zaszczepione wcześniej. Czy powinny się szczepić kobiety między 19 a 26 rokiem życia i starsze? Decyzja w tej sprawie powinna zostać podjęta na podstawie rozmowy pacjentki z lekarzem. Jednakże w przypadku szczepienia kobiet, które rozpoczęły już współżycie, le-karz bezwzględnie powinien wykonać wymaz cytologiczny, aby wykluczyć istniejące wcześniej nieprawidłowe zmiany w nabłonku szyjki lub raka. Należy pamiętać, że wszystkie zaszczepione kobiety nadal powinny być poddane regularnej kontroli cytologicznej.

Badanie cytologiczne

Ma na celu wykrycie nieprawidłowych komórek, świadczących o rozpoczynającym się procesie nowotworowym w szyjce macicy. Rozpoczęcie badań cytologicznych zaleca się maksymalnie do trzech lat od rozpoczęcia współżycia, nie później jednak niż w 21 roku życia. Badanie powinno być wykonywane raz w roku, a jeśli wykonuje się cytologię na podłożu płynnym – co 2 lata. Jeżeli 3 kolejne wyniki są prawidłowe, kobiety 30-letnie lub starsze mogą być badane co 2-3 lata. Gdyby każdej kobiecie choć raz w życiu pobrano cytologię, ryzyko śmierci z powodu raka szyjki macicy obniżyłoby się o blisko 40%. Jak przygotować się do badania? Na badanie zgłoś się co najmniej dwa po ostatnim dniu krwawienia miesiączkowego, 48 godzin przed pobraniem wymazu cytologicznego nie używaj żadnych leków dopochwowych, nie wykonuj irygacji. 24 godziny przed pobraniem wymazu cytologicznego zrezygnuj ze współżycia płciowego.

Objawy?

Rak szyjki we wczesnych stopniach zaawansowania nie daje charakterystycznych objawów. Choroba może rozwijać się nawet kilka lat, nie dając żadnych dolegliwości. Pierwszym nieswoistym objawem, związanym z obecnością nowotworowego nabłonka na szyjce macicy, są nieprawidłowe, krwiście podbarwione upławy. Najczęstszą przyczyną wizyty u lekarza jest plamienie lub krwawienie mogące wystąpić po stosunku, po irygacji lub po urazie. W późniejszej fazie choroby mogą pojawić się bóle podbrzusza i okolicy lędźwiowo-krzyżowej. Występowanie bólów łączy się ze stopniowym zajęciem przez proces nowotworowy przymacicz i pojawieniem się przerzutów w węzłach chłonnych. Stopniowy ucisk guza nowotworowego na naczynia może doprowadzić do zaburzeń odpływu chłonki, czego następstwem mogą być masywne, niesymetryczne obrzęki kończyn. Rak szyjki macicy wcześnie rozpoznany, a więc na etapie przedinwazyjnym lub z początkową inwazją, jest całkowicie wyleczalny. W miarę zaawansowania nowotworu rokowanie jest gorsze, a odsetek przeżyć pięcioletnich – coraz niższy.

zebr. aw

Tygodnik Podhalański 47/2008