Zazdrość może uchronić miłość przed rozpadem, ale może też zatruć całe życie. Sprawdź, w jaki sposób ty ją przeżywasz.

Podobno zazdrość zawsze idzie w parze z miłością, jednak zazdrośnicy często, zamiast chronić miłość, niszczą ją.

Chora miłość

Michał: „Patrycja powiedziała, że jeśli naprawdę się kochamy, to nie powinniśmy chodzić na żadne imprezy osobno. Przystałem na to – wszędzie chodzimy razem, żeby druga strona nie była zazdrosna.” To objawy toksycznej zazdrości, która jest nastawiona na ograniczenie wolności partnera. Taka zazdrość jest „na zapas” – między Michałem i Patrycją nic złego się jeszcze nie stało, a mimo to oboje boją się potencjalnych rywali. W ten sposób zniszczą swój związek. Ograniczanie autonomii partnera i zgadzanie się na takie ograniczanie prowadzi bowiem prędzej czy później do rozwijania się uczucia zniewolenia u jednej osoby oraz zmęczenia ciągłą kontrolą i niepokojem u drugiej. Na dłuższą metę zazdrośnik otrzymuje więc to, czego się najbardziej obawiał – jego związek się rozpada, partner odchodzi.

Źródło chorej zazdrości

Toksyczna zazdrość wynika z problemów osobowościowych – niskiej oceny siebie. Ogólna samoocena zazdrośników może być nawet wysoka (np. cenią siebie jako pracowników), ale boją się jednocześnie, że w roli partnera źle się sprawdzają. Zwykle jest tak, że osoba, która czuje się mniej atrakcyjna, jest też bardziej zazdrosna w taki chory sposób. Niektóre badania potwierdzają związek między zazdrością a poczuciem nieadekwatności siebie jako kochanka. Na przykład małżonkowie, którzy z powodu zazdrości są agresywni wobec swoich partnerek, mają też kompleksy seksualne i żywią uczucie, że nie sprawdzają się w łóżku.

Zdrowa zazdrość

Agnieszka: „Na początku byliśmy fajną parą, zależało nam na sobie. Potem jakoś się to rozmyło, znikła ta namiętność, która nas wcześniej łączyła. Przyszedł taki etap w moim życiu, że zaczęłam myśleć, że marnuję życie przy Romku, że go już nie kocham. Chciałam go zostawić. I wtedy koleżanka mi pomogła. Powiedziała: „Jak zobaczysz, że on związał się jakąś inną laską, młodszą od ciebie, że mieszka z nią i jest szczęśliwy, zeżre cię zazdrość.” Poczułam, że ona ma rację. Zrozumiałam, że wcale nie chcę Romka stracić, chcę tylko coś między nami poprawić…” Jeśli zazdrość pojawia się jako reakcja na realną możliwość utraty bliskiej osoby i ważnego związku z partnerem, to jest naturalnym i zdrowym odruchem emocjonalnym. Można ją nazwać zdrową, jeśli motywuje też do większego dbania o partnera i starań utrzymania go przy sobie.

Jak odróżnić chorą i zdrową zazdrość?

Chora zazdrość: pojawia się bez realnego zagrożenia odejściem ze strony partnera; polega na ograniczaniu autonomii partnera; idzie w parze z przekonaniem: „nie dam rady bez niej/niego żyć”; ujawnia się dążeniem do obniżenia atrakcyjności ewentualnych rywali (np. kobieta rozpuszcza nieprawdziwe informacje o potencjalnych konkurentkach); ujawnia się dążeniem do obniżenia atrakcyjności partnera (np. mężczyzna zastrasza żonę, grozi jej, podkreśla jej wady, wyśmiewa ją: „Nikt cię nie zechce” itp.). Zdrowa zazdrość: pojawia się w reakcji na realną możliwość utraty związku (np. partner daje sygnały, że chce odejść); motywuje do dbania o kondycję związku (np. konstruktywnego rozwiązania konfliktów, ujawniania miłości); idzie w parze z przekonaniem: „chcę z nią/nim żyć”; motywuje do dbania o zadowolenie partnera; motywuje do podnoszenia własnej atrakcyjności – poprawienia swoich wad, wyglądu, stawania się „idealnym partnerem”.

Dr Marcin Florkowski

Tygodnik Podhalański 39/2009