Widoki, folklor, czary i uczta dla podniebienia. Jest 12 powodów, dla których warto odwiedzić Bukowinę Tatrzańską.

Po pierwsze widoki

W Bukowinie są miejsca, z których panorama Tatr zapiera dech. Na pewno zalicza się do nich Głodówka, w pobliżu schroniska, skąd przez specjalną lunetę można oglądać Tatry Wysokie i Bielskie. Drugie takie miejsce znajduje się w Karpencinach, obok skrzyżowania z drogą na Brzegi. Jest gdzie pospacerować – ścieżki spacerowe prowadzą m.in. grzbietami wierchów: Olczańskiego, Przeddomiańskiego, Wysokiego, Niskiego i Rusińskiego.

Po drugie czary

W Bukowinie jest kilka miejsc magicznych, związanych z legendami o miejscach, gdzie zbójnicy ukryli skarby. W ich poszukiwaniu można np. udać się do Niebieskiej Doliny. Ci, którzy lubią duchy, koniecznie powinni się wybrać na Prorockę – drogę wiodącą z Wierchu Spiskiego na Przeddomiański. Ponoć nocą ukazuje się tam wędrujące światełko. Bukowina miała nawet swojego czarnoksiężnika. Jaś Kikla, który potrafił przepędzić burzę i przepowiadał przyszłość, mieszkał na Grapie.

Po trzecie teatr

Jeden z najlepszych w Polsce teatrów ludowych. Działa tu nieprzerwanie od 1923 r. Świetna gra aktorów-amatorów, dobre spektakle i duża dawka góralskiego poczucia humoru. W każdą wakacyjną środę o godz. 20 w Domu Ludowym można obejrzeć Molierowskiego „Skąpca” lub „Lykorza mimo włosnej woli” przełożonego na gwarę góralską przez Jana Gutta Mostowego. Obecnie trwają również przygotowania do premiery „Zatraceńca” Józefa Pitoraka, która jest planowana na zimę.

Po czwarte muzyka

Bukowina Tatrzańska to swoiste zagłębie specyficznego stylu wykonawczego muzyki Skalnego Podhala. Świadomość muzycznego myślenia artystów ukształtowało granie Bronisławy Dziadoń, której bezpośrednim mistrzem był słynny Bartłomiej Obrochta. Warto przyjechać do Bukowiny, aby posłuchać najprawdziwszej góralskiej muzyki, innej od tej słyszanej w karczmach (odbiegającej brzmieniem od klasycznej, podhalańskiej, i kreującej złe wyobrażenie o kulturze Skalnego Podhala). W Domu Ludowym w każdy czwartek zespoły regionalne organizują Posiady Góralskie. Na spotkanie może przyjść każdy, by podziwiać góralski taniec, posłuchać muzyki i śpiewu, poznać dawne zwyczaje.

Po piąte Dom Ludowy

Nie tylko wiele się w nim dzieje, ale i sam wart jest obejrzenia. To ponoć największy w Polsce drewniany obiekt. Powstał w latach 1928-1932. Wewnątrz można podziwiać piękne żyrandole, zdobione malunkami na szkle. Na I piętrze znajduje się Izba Regionalna, a w niej m.in. dawne narzędzia gospodarstwa domowego oraz kolekcja nagród przyznanych bukowiańskiemu Teatrowi. Warto zatrzymać się przy wystawie ceramiki (przy wejściu) czy archiwalnych fotografiach.

Po szóste ludzie

Pierwszymi osadnikami byli tu ci, którzy w niedostępne tereny uciekli przez światem. Ludzie hardzi, pracowici, ale i z fantazją. Nie brakowało tu zbójników. I dziś mieszkańcy tej podhalańskiej wsi zachowali wiele cech swoich przodków. Umiłowanie tradycji, góralskiej muzyki, talenty artystyczne. Warto bliżej poznać bukowian, posłuchać ich opowieści, zagłębić się w ich życiową filozofię.

Po siódme Bukowiańskie śpasy

„Bukowiańskie śpasy” to wakacyjny program artystyczny, przygotowany dla dzieci i młodzieży. Jego autorka – Joanna Stachura, studentka etnologii, w każde wakacyjne poniedziałki i środy w godz. 15-17 w Domu Ludowym prowadzi zajęcia, na których dzieci tworzą bibułowe kwiaty, kolaże z góralskich tkanin, ozdobne pompony oraz uczą się góralskiego śpiewu i tańca. Uczniowie rozwiązują także zagadki dotyczące kultury regionu Podtatrza, dzięki czemu poszerzają swoją wiedzę o Podhalu. W programie mogą wziąć udział dzieci z różnych stron Polski, przyjeżdżające na odpoczynek do Bukowiny.

Po ósme ludowi twórcy

Nie bez powodu Bukowina Tatrzańska zwana jest miejscowością artystów. Metaloplastycy, ci, co kroją „portki” góralskie, wyszywają, malują na szkle. Bukowina znana jest z wyrobów opasków, spinek, klamer, kierpców, toreb, zbójnickich noży. Często są to rzemiosła przekazywane z pokolenia na pokolenie. Można w pracowniach podglądać twórców przy pracy, a także nabyć prawdziwe cacka bezpośrednio od artystów. Po adresy najlepiej iść do biura Domu Ludowego.

Po dziewiąte kuchnia

Dawniej turyści jedli to, co na co dzień górale – ziemniaki, słoninę, moskole. Dziś regionalny jadłospis wzbogacił się głównie o mięso, oscypki, miód, które niegdyś spożywano tylko z wyjątkowych okazji. Miejscowe karczmy i restauracje prześcigają się w pomysłach, by zaspokoić podniebienia swoich gości. Należy jednak pamiętać, że zajadając się moskolem z masłem czosnkowym, raczymy się daniem nie do końca tradycyjnym, gdyż aromatyczny maślany dodatek jest już elementem kuchni współczesnej. Smacznie można zjeść także u bukowiańskich gospodyń, które gotują dla swoich gości. Góralki znają kulinarne sekrety, przekazywane z pokolenia na pokolenie. Jeśli dobrze trafimy, możemy się osobiście przekonać, że kapusta zasmażana nigdzie nie smakuje tak dobrze, jak w Bukowinie.

Po dziesiąte Muzyczna Zohylina

Miejsce niezwykłe, gdzie można wybrać się, by zasmakować w nieco innych klimatach. Koniecznie trzeba tam zajrzeć 26-28 sierpnia. Przy schronisku na Głodówce odbędą się III Otwarte Spotkania Artystyczne. To prawdziwa duchowa uczta dla tych, których fascynuje muzyka i poezja gór. Festiwalową scenę ustawiono w pięknym miejscu widokowym, skąd można podziwiać panoramę Tatr Wysokich – m.in.: Wołoszyn, Dolinę Waksmundzką, Żółtą Turnię, Świnicę, Kasprowy Wierch, Giewont. Głównym punktem festiwalu będzie konkurs piosenki różnej i konkurs poetycki. W ostatnią noc imprezy organizatorzy zapraszają na pokaz laserowy. Warto wybrać się tu na spotkania z młodymi artystami, którzy promują sztukę prawdziwą, niekomercyjną.

Po jedenaste zdrowotne wody

Od kilku lat do Bukowiny tłumy ściągają dla geotermalnych wód. Tutejsze termy to dziś jedna z największych atrakcji miejscowości. Do wyboru mamy aż 12 basenów, w tym 6 zewnętrznych. Zjeżdżalnie, jaskinia wodna, basen w kształcie góralskich basów, sauna fińska, łaźnia parowa, kabina na podczerwień i wiele innych atrakcji. Idealne miejsce podczas upałów i chłodów.

Po dwunaste Sabałowe Bajania.

A jeśli chce się poznać Bukowinę w pigułce, to warto przyjechać na Sabałowe Bajania, które rozpoczynają się już w środę 11 sierpnia. To impreza jedyna w swoim rodzaju, dochodzi podczas niej do swoistego zbratania górali i ceprów. Przekonajcie się sami!

Poleca Monika Para

Tygodnik Podhalański 31/2010

(bukowianka)