Po latach od czasu, gdy mieszkańcy Zakopanego stanęli do obrony drzew wzdłuż ulicy Zamoyskiego, znów pojawiły się zakusy na ich wycinkę. (W nowym TP piszemy o szczegółach tej sprawy) Te piękne drzewa mają kilkadziesiąt i więcej lat. 21 lat temu ówczesne władze miały już pomysł na wycięcie większości z nich. Pretekstem była sieć geotermalna, która miała być położona wzdłuż ulicy. Po protestach mieszkańców od tego pomysł odstąpiono. Drzewa przetrwały. Znowu musimy działać. Przypominamy dziś tekst z 2000 roku opisujący tę sprawę. Wtedy wygraliśmy.

Uratujmy te drzewa

61 ze 110 drzew rosnących przy ulicy Zamoyskiego w Zakopanem może zostać już wkrótce wyciętych. W tym miejscu położony zostanie rurociąg geotermalny. Taką trasę wyznaczył Zarząd Miasta. Mieszkańcy przygotowują protest. Konserwator przyrody zarzuca bezprawie.

Blisko kilometrowa ulica Zamoyskiego jest jedną z najładniejszych w Zakopanem. Nie dość, że jest szeroka i przestrzenna, to jeszcze znakomicie nadaje się do spacerów, chodnik oddzielony jest od jezdni pasem zieleni, wysadzonym starymi, szlachetnymi drzewami. Niektóre z nich mają blisko sto lat, czyli tyle, ile sama ulica, wytyczona w roku 1898 w miejscu starej drogi w góry. Jesiony, jawory, lipy, wiązy, klony, kasztany. Ich gałęzie zamykają się nad chodnikiem zielonym tunelem, który jesienią przybiera złotorude barwy, a zimą wdziewa czapy śniegu. Ponad wszystkim widać góry, bo drzewa posadzone są tak, że ich nie zasłaniają. Ulicę wieńczy dawny park Chałubińskich, który już wkrótce wpisany zostanie do rejestru zabytków przyrody. Oficjalnie o planach wycięcia drzew dowiedzieliśmy się na sesji Rady Miasta. Chociaż postanowił o tym Zarząd, burmistrz, który tradycyjnie zdaje radnym relacje z pracy między sesjami, nic o tym nie wspomniał. Nie musiał, to prawda, ale gdy o drzewa spytała radna Małgorzata Cichocka, też nie dostała odpowiedzi. Ma ją otrzymać na piśmie, chociaż decyzja Zarządu jest jasna i prosta - ciąć! Prezes PEC „Geotermia Podhalańska”, Piotr Długosz, potwierdza informację o wycięciu drzew. Nowy ciepłociąg pójdzie z ulicy Witkiewcza, ulicą Curzydły i na wysokości bloków, nieco poniżej Makuszyńskiego wypadnie na Zamoyskiego. W tym miejscu skręci w górę i trawnikiem dojdzie powyżej kościoła, gdzie znowu skręci w kierunku ulicy Zwierzynieckiej na Parcelach, dochodząc w rejon COS-u. Na całym tym odcinku wycięte zostaną drzewa - 61 ze 110 rosnących przy Zamoyskiego. Gdy ciepłociąg zostanie położony, Geotermia ma zasadzić nowe drzewa o niskich koronach. Zdaniem prezesa, ciepło promieniujące z rurociągu będzie na tyle odizolowane, że nowym drzewom nie zaszkodzi, a korzenie wrastające w ziemię też dla inwestycji żadnego niebezpieczeństwa nie stwarzają. Zasadzenie nowych drzew ma stanowić rekompensatę za wycięcie starych. To znaczy, że Zarząd odstąpił od pobrania ustawowej opłaty od inwestora za „korzystanie ze środowiska” - ponad 2 milionów złotych!

Kwestia podejścia

Wojewódzki Konserwator Przyrody, dr Bożena Kotańska, nie kryje zdziwienia, gdy informuję ją o planach Zarządu. Do niej ta informacja jeszcze nie dotarła, a powinna. Gmina jest zarządcą drogi, drzewa rosną w pasie drogowym, i na ich usunięcie musi wydać pozwolenie konserwator. - Jeżeli drzewa zostaną wycięte, skieruję sprawę do kolegium samorządowego - twierdzi. A wtedy kary pójdą w miliony złotych. Zdaniem konserwatora posadzenie drzew na ciepłociągu jest mało logiczne. - Samorząd sam daje o sobie świadectwo - mówi. - Zieleń jest znakomitym filtrem, zabezpieczeniem, wyrównuje bilans tlenowy. W takim mieście jak Zakopane jest też niewątpliwym atutem. Nie przemawia do niej argument o liściach i braku światła. Korony drzew można pielęgnować, a sprzątanie... No cóż. - To kwestia podejścia - podsumowuje. - Trzeba wyważyć podejmowanie decyzji, zastanowić się, jak daleko odchodzimy od tego, kim jesteśmy, przypomnieć sobie o Dekalogu... Jedna ekologia nie może być lepsza od drugiej. Są też argumenty praktyczne. Pomijając kwestię promieniowania ciepła, korzenie zawsze będą zagrażać rurociągowi. Nie można wykluczać awarii i co wtedy - kolejna wycinka. A może tych drzew nie będzie aż tyle, by przeszkadzały?

Wyciąć liściaste

Trudno nie pamiętać, jak w ubiegłym roku burmistrz Krzysztof Owczarek przekonywał radnych o konieczności wycięcia w Zakopanem drzew liściastych, z którymi są same kłopoty i zastąpienia ich iglastymi, podobno typowymi dla tego terenu. Jeżeli dalej pójdziemy tym tokiem rozumowania, nie zdziwi nas, że pod piłę mają pójść drzewa na ulicy Grunwaldzkiej (zdecydowano o tym na tym samym posiedzeniu Zarządu), ani że to nie Geotermia naciska na wycinkę. Jej przedstawiciel na posiedzeniu Komisji Komunalnej chciał kłaść rurociąg na Zamoyskiego w pasie jezdni. Burmistrz Krzysztof Owczarek miał na to odpowiedzieć, że jezdnia jest w zbyt dobrym stanie. Czy niechęć do drzew liściastych naszego Zarządu Miasta jest tak duża, że inicjuje on ich wycięcie i rezygnuje z należnych opłat, chociaż Ustawa o ochronie przyrody nic nie mówi o zwolnieniach, nawet w przypadku nasadzenia nowego drzewostanu?

Ostatnia deska ratunku

Nie ma jeszcze decyzji administracyjnej o wycięciu drzew. Nie wiedzą o nim w wydziale ochrony środowiska urzędu, ale - zgodnie z ustawą - decyzję wydaje burmistrz i sprawa wcale nie musi do wydziału trafić. Czas jednak płynie, przetarg na przeprowadzenie ciepłociągu ma być rozstrzygnięty wkrótce i - jak zapowiada prezes Długosz - inwestycja rozpocznie się jeszcze jesienią. Dlatego po Zakopanem już krąży obywatelska lista z protestem przeciwko wycinaniu drzew. Czy Zarząd Miasta weźmie pod uwagę zdanie opinii publicznej?

Szanowanie tradycji

Rządzący Zakopanem niezwykle często powołują się na tradycję. Rodzi się jednak wątpliwość co do szczerości tych inwokacji. Niemal we wszystkich kulturach drzewa otaczane są szacunkiem. Nie inna pod tym względem jest kultura chrześcijańska. To tu drzewo jest symbolem krzyża i odkupienia, ale nie tylko. Jest ono także obrazem porządku boskiego, gwarancją odnowy, sprawiedliwości, pokoju i miłości. Stosowanie tradycji w praktyce nie jest łatwe, więc może nie warto się na nią zbyt pochopnie powoływać.

Anna Zadziorko

Tygodnik Podhalański 41/2000