Jest takie powiedzenie - "muzyka nie zna granic". Okazało się, że nie tylko muzyka, ale również sztuka sceniczna pokonuje barierę językową, kulturową czy geograficzną. Udowodnili to górale, którzy wyjechali do Rzymu, by w Teatrze Capranica pokazać widowisko "Ojciec Święty Jan Paweł II na Podhalu". Niebawem minie 10 lat od tego wydarzenia. Przypomnijmy co wówczas pisaliśmy na ten temat.

Opera góralska, jak się o tym widowisku mówi, autorstwa Franciszka Łojasa Kośli z Poronina jest przedsięwzięciem nietuzinkowym. Reżyserem całości był Józef Pitoń, z którym współpracowali kierownicy poszczególnych grup i prymiści kapel. Od jesieni ubiegłego roku trwały przygotowania do premiery, która odbyła się 12 czerwca tego roku w Zakopanem. W spektaklu wzięło udział ponad 100 wykonawców z całego Podtatrza. Są to przedstawiciele 37 miejscowości - taki był zamysł autora. Natomiast pomysłodawcą stworzenia „wielkiego” widowiska, które upamiętnia życie i dzieło Jana Pawła II przez pryzmat jego pobytów na Podhalu, był ks. Władysław Zarębczan.

Symbolikę opery można dostrzec nie tylko w wymiarze występujących postaci: matka Jagniyska, córka Zosia, sąsiad Józek, młodzi poborowi, babka Justyna, dziadek Wawrzek czy w osobach, które reprezentują pokolenia i cały region. Ma ono też uniwersalne przesłanie - życie ludzkie nie jest komedią - jak pisał Balzac, lecz jest komedią boską - jak pisał Dante. A jednocześnie nasze istnienie na ziemi podporządkowane jest „planom” boskim, których do końca nie ogarniamy. Jest w dziele ludowego poety silnie obecna „nuta patriotyczna” narodu polskiego i wyraźne przesłanie dla świata - dziś potrzebujemy miłości i pokoju. I to było „pontyfikalne zadanie” papieża Polaka.

Trzeba pamiętać, że chociaż w  widowisku biorą udział amatorzy (z wyjątkiem Agnieszki Koniecznej-Kuk), osiągnięto wysoki poziom artystyczny. Choć zdaje się, ważniejsza jest idea wspólnego, artystycznego działania w myśl średniowiecznej maksymy „ad majorem Dei gloriam” (dla większej chwały Bożej), a także „Solidarności” ducha i czynu. I właśnie wyjazd do Rzymu jest tego najlepszym dowodem. Stworzyć „proste” dzieło o niezwykłym człowieku, który wyniesiony jest na ołtarze, a przy tym „ubrać” je w „zwykłą” szatę kultury Podhala i przedstawić w wiecznym mieście - Rzymie. To jest, można rzec - przypadkowe, ale można też powiedzieć - niezwykłe.

Zaproszenie do Włoch wystosowała Ambasador RP przy Stolicy Apostolskiej Hanna Suchocka i wysłała je do starostwa tatrzańskiego, na ręce starosty Andrzeja Gąsienicy Makowskiego. Spektakl uświetnił czas Prezydencji Polskiej w Unii Europejskiej. Na widowni, oprócz Polonii, zasiedli: dostojnicy Watykanu, korpus dyplomatyczny państw europejskich, a także Japonii i Korei, księża i siostry zakonne z rzymskich parafii, przedstawiciele włoskiego świata kultury, dziennikarze i mieszkańcy Rzymu.

Wykonawcy przedstawili wszystkie cztery akty opery (w skróconej wersji) oraz wiązankę tańców góralskich na bis. Narratorem był ks. Władysław Zarębczan. Agnieszka Konieczna-Kuk zaśpiewała arię z opery Belliniego po włosku. Występ opery góralskiej przyjęto owacyjnie, brawami na stojąco. Na koniec wspólnie zaśpiewano „Barkę”.

Wyjazd do Rzymu tak dużej grupy mieszkańców Podtatrza (ponad 200 osób) był pokłonem złożonym błogosławionemu Janowi Pawłowi II. Po występie, 4 listopada rano, zespół i osoby towarzyszące uczestniczyli w Mszy św. koncelebrowanej przez ks. arcybiskupa Edwarda Nowaka w Bazylice św. Piotra. W homilii arcybiskup powiedział m.in. o wielowiekowej obecności Polaków w Rzymie i naszym przywiązaniu do Kościoła. Po mszy nastąpiło procesyjne przejście do grobu Ojca Świętego, gdzie odmówiono modlitwę do błogosławionego Jana Pawła II.

W samo południe Podhalanie nawiedzili Kościół Polski pw. św. Stanisława w centrum Rzymu. Kościół jest najstarszym i najcenniejszym zabytkiem polskim poza krajem, a jego fundatorem był kardynał S. Hozjusz. O historii świątyni i Polakach, którzy tu przybywali, opowiadał ks. abp Szczepan Wesoły. Kilka kamienic od kościoła znajduje się ambasada Polski. Z kolei na dziedzińcu przylegającym do kościoła grupę podjęła dobrym poczęstunkiem pani ambasador RP Hanna Suchocka.

Tego samego dnia uczestnicy „artystycznej” pielgrzymki zwiedzali najciekawsze zabytki stolicy Włoch, m.in. Forum Romanum, Coloseum, Fontannę di Trevi, Schody Hiszpańskie, Panteon (kościół NMP od Męczenników), plac Wenecki, Ołtarz Ojczyzny. 5 listopada wszyscy powiedzieli „arrivederci Roma” i 4 autokary ruszyły w drogę powrotną. Wybrano trasę umożliwiającą nawiedzenie bazyliki NMP w Loreto. Jest to jedno z najstarszych sanktuariów maryjnych w Europie. W bazylice znajduje się Święty Domek z  Nazaretu, przewieziony w XIII w. z Ziemi Świętej do Loreto. Niedaleko, w miejscowości Ankona, jest drugi co do wielkości - po Monte Cassino - cmentarz żołnierzy polskich. Kamiennych krzyży z nazwiskami jest 1080. Są to żołnierze, którzy polegli w walce o wolność ziemi włoskiej w latach1943-1944. Delegacja złożyła kwiaty na ołtarzu polowym, a dzieci zapaliły znicze. Wspólnie odśpiewano hymn polski.

Tekst i fot.: Adam Kitkowski

Tygodnik Podhalański 46/2011