14 lat temu, razem z ośmioma nowymi krajami UE przystąpilismy do układu z Schengen, znoszącego kontrolę na granicach państw-sygnatariuszy dokumentu. Tak wówczas pisaliśmy o tym co działo się trochę wcześniej na naszej granicy ze Słowacją.

Jak górale szlaban łamali

W krakowskiej telewizji powiedziołek, ze górole idom rombać granicne szlabany. Widocnie na tyk górnyk półkach urzędnicy telewizje oglondali, bo straśnie dosłownie to wzieni. Kilka razy do wójta dzwonili, coby sie górole opamientali. A my to po prostu symbolicnie kcieli cionć - wspomina Bartłomiej Koszarek, radny z Bukowiny Tatrzańskiej. Mija rok, jak górale z obu stron Tatr przecięli szlaban graniczny w Łysej Polanie.

O północy słowaccy  i polscy górale przepiłowali drewniany szlaban na moście w Łysej Polanie. Deski przywieźli stolarze z TANAP-u, dwie ręczne piły też były słowackie. Na granicę zjechało wtedy pół tysiąca ludzi. Telewizja pokazała, jak Milan Modła - wójt Bukowiny Tatrzańskiej - ze śpiewem na ustach uroczyście  wmaszerowuje na most w towarzystwie góralskiej kapeli. Z drugiej strony bieży roześmiany primator Wysokich Tatr - Jan Mokos, Obaj chwytają za wielką, ostrą piłę i rżną pewnie świerkowy szlaban. Deska rozpada się pół. Kto żyw, cepry i górale łapią małe kawałki. Nawet krótkie drzazgi są rozchwytywane w kilka sekund. Fragmenty szlabanu zabierają celnicy, strażnicy graniczni, i radni z Bukowiny. 

Na jednym ze zdjęć pewnemu urzędnikowi biało-czerwona deska wystaje ze spodni, na innym góral w odświętnym stroju macha foto-reporterowi drzazgami przed nosem. Dwie ubawione turystki ściskają kurczowo kawałek szlabanu. Milan Modła chwyta półmetrową deskę i natychmiast przekazuje ją innemu urzędnikowi z gminy. - Ledwo ją wyrwałem, ciężko było, każdy chciał. Mój pracownik szybko ją schował - wspomina dzisiaj. Na Łysej Polanie wójt obiecał dziennikarzom, że fragment szlabanu zawiśnie na honorowym miejscu w urzędzie. Na razie drewniana deska jest w jego gabinecie. - Na najbliższej sesji zdecydujemy, gdzie dokładnie ją powiesić. Być może będzie to specjalna szklana gablotka. W grudniu ubiegłego roku amerykańska telewizja CNN pokazała migawkę z cięcia szlabanu w programie o najważniejszych wydarzeniach 2004 roku. - To było dla mnie ogromne zaskoczenie. Co prawda nagłośniliśmy akcję przez kilka dni, ale nie mogłem uwierzyć, że tyle osób zdecyduje się w tym uczestniczyć - mówi Milan Modła.

O tym, że górale będą ciąć szlaban, dowiedzieli się urzędnicy Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji. To jo byłek głównym sprawcorn syćkiego. Sprawa zawisła o ministerstwo. Krakowskiej telewizji powiedziołek, ze górole idom rombać szlabany. Widocnie na tyk górnyk półkach urzędnicy telewizje oglondali, bo straśnie dosłownie to wzieni. Kilka razy do wójta dzwonili coby sie górole opamientali. A my to po prostu symbolicnie kcieli cionć - śmieje się Bartłomiej Koszarek, radny z Bukowiny Tatrzańskiej. Na pytanie, czy sam ma pamiątkowy fragment szlabanu, odpowiada: - Słuchojze, nei dyć prawie ze mom, bo mi tej dyski nie oddali. Takom pamiontke majom prawie syćka radni. Jo tam wtedy miołek funkcje muzycne i nie zdązyłek se wzionć.

Bartek Solik

Tygodnik Podhalański