Leopold Winnicki, pierwszy burmistrz poszerzył Krupówki, rozbudował wodociąg, zmodernizował elektrownię. Za jego kadencji Zakopane uzyskało prawa miejskie.

Leopold Winnicki (1887-1935) z powodu choroby płuc przeniósł się ze Lwowa do Zakopanego. Było to na przełomie 1909 i 1910 r., w czasie studiów na Wydziale Architektury CK Szkoły Politechnicznej we Lwowie. Już wtedy włączył się w działalność społeczną pod Giewontem. Z czasem postanowił osiedlić się tutaj na stałe. Działał w zakopiańskim kole PPS-u, ale tylko do objęcia stanowiska burmistrza, nie chcąc, aby względy partyjne wpłynęły na jego pracę. W styczniu 1929 roku Winnicki został naczelnikiem gminy zakopiańskiej, a po nadaniu praw miejskich Zakopanemu w 1933 roku - burmistrzem i pełnił tę funkcję przez następne 2 lata. Za jego rządów Zakopane przeżyło okres intensywnego rozwoju. Troskliwie zajmował się sprawami komunalnymi, finansowymi, sportowymi i kulturalnymi. Świadczą o tym księgi pamiątkowe zachowane w rodzinnym domu „Bajka”, które otrzymał w prezencie od swoich podwładnych. Nie każdy włodarz może się takimi pochwalić. To równocześnie kroniki dziejów ówczesnego Zakopanego. - Wujek spłacił długi i w okresie największego kryzysu wykonał wiele inwestycji publicznych - zapewnia Anna Maciejasz-Kamińska, siostrzenica jego żony.

Stare długi

Przed objęciem urzędu burmistrza przez Winnickiego długi, jakie miała gmina, stawiały ją na skraju bankructwa. Gdy nowy włodarz pojechał do Warszawy starać się o kredyty, spotkał się z opinią, że Zakopane jest najgorszym samorządem, któremu nie można udzielać pożyczek. Złą sytuację dodatkowo pogarszała walka między gminą a Klimatyką oraz nagonka prasowa na Zakopane. Na samym początku kierowania zakopiańskim urzędem Leopold Winnicki przedłożył Tymczasowemu Zarządowi Powiatowemu w Nowym Targu program działania, który niemal w całości zrealizował. Przewidywał, że fundusze na zaplanowane inwestycje będą pochodziły „z własnych środków gminy, ze środków Fundacji Kórnickich, z kosztów adjacentów, ze środków specjalnego podatku drogowego, z subwencji Ministerstwa Oświaty i z długoterminowej pożyczki inwestycyjnej”. Już w ciągu półtora roku działalności Leopolda Winnickiego spłacono dużą część starych długów, o czym czytamy w zachowanym sprawozdaniu: „Spłacono starych długów na około 600.000 zł; uzyskano zwolnienie z zajętych przed kilku laty z racji niepłaconych rat i % od pożyczek dodatków od podatków; zwolniono z pod sekwestru majątek ruchomy Gminy (auta, konie, maszyny do pisania, urządzenie biurowe); przez wniesienie apelacji uzyskano kasacje zapadłego za czasów urzędowania poprzedników zaocznego wyroku z powodu niepłacenia rat i % od pożyczki wodociągowej zaciągniętej w dawnej Galicyjskiej Kasie Oszczędności we Lwowie, a przez zawarcie ugody uratowano dla Gminy i Uzdrowiska ok. 400.000 zł; wycofano z obiegu weksle, często dawniej protestowane i uregulowane wszystkie płatności, a ustalone terminy płatności są ściśle dotrzymywane - przez co podniesiono prestige gospodarczy Gminy”.

Korty, stadiony i dworzec

W krótkim czasie zarządzania Zakopanem przez Winnickiego ujęto nowe źródła w Jaworzynce, wybudowano 2 km głównego rurociągu zasilającego Zakopane i rozszerzono sieć na Walową Górę, Gładkie, Wilcznik i Pod Okopy. Koszty tych inwestycji wyniosły 500.000 zł. Rozbudowano elektrownię i o 100% zwiększono jej wydajność. Oświetlono kilka ulic, m.in. Łukaszówki. Krupówki poszerzono do 8 m, wyłożono je kostką zalewaną asfaltem i wykonano chodniki. Poprawiono w całości lub częściowo wszystkie ulice i drogi. Wybudowano kilka nowych mostów i szereg kładek, a także wyremontowano istniejące już mosty. Uruchomiono dworzec autobusowy i okrężną linię autobusową do Poronina. Przeprowadzono remont wszystkich szkół, otwarto czytelnię publiczną, w Ogrodzie Miejskim zbudowano kort tenisowy i specjalne boisko dla dzieci. „Kort jest stale zajęty od godz. 7 rano do 8 wieczór. Wobec tak dużej frekwencji - prawdopodobnie na przyszły sezon letni zrobiony zostanie drugi kort tenisowy” - zapowiedziano w sprawozdaniu. Wybudowano nowe kino „Sokół”. Dla straży pożarnej zakupiono „2 beczkowozy samochodowe służące również do kropienia ulic, motopompę, samochód rekwizytowy, powiększono załogę Straży Pożarnej, przez co zwiększono bardzo poważnie bezpieczeństwo ogniowe Zakopanego”. Leopold Winnicki był jednym z inicjatorów powstania prężnie działającego przez kilka lat Związku Przyjaciół Zakopanego. Dzięki tej organizacji w 1930 r. przez jeden sezon Zakopane dysponowało własną orkiestrą symfoniczną pod batutą Adama Furmańskiego, a jej siedziba mieściła się w sali „Morskiego Oka”. Wyłoniony z ZPZ Komitet Imprez Sportowych doprowadził do budowy na Równi Krupowej 2 stadionów sportowych, gdzie zimą organizowano Międzynarodowe Zawody Hippiczne, wyścigi motocyklowe i mecze hokejowe, a latem spektakle Opery Górskiej. W tym samym sprawozdaniu czytamy też, że „od roku pracuje przy pomiarach Zakopanego, będących podstawą do wykonania planu regulacyjnego - 6 inżynierów. Miejski Urząd budowlany z całą bezwzględnością stosuje przy udzielaniu konsensów za budowy - przepisy ustawy budowlanej i ogólnego planu regulacyjnego Zakopanego, dochodząc przez to bardzo często do poważnych konfliktów z obywatelami. Stosowana bezwzględność w sprawach budowlanych uniemożliwi dotychczasowe chaotyczne zabudowanie Zakopanego”.

Nowa ulica Orkana

Przez kolejne lata służenia Zakopanemu Leopold Winnicki nadal je rozwijał i kontynuował prace inwestycyjne. Gmina zyskała opinię jednego z najlepszych samorządów na terenie województwa krakowskiego. „Szczególnie dużo zrobiliśmy w dziedzinie elektryfikacji Zakopanego, która dla Uzdrowiska jest sprawą pierwszorzędnego znaczenia” - zapewniała rada gminy. Na przestrzeni 4 lat oświetlono ulice Kościuszki, Sienkiewicza, Witkiewicza, Chałubińskiego, Rynek oraz skrzyżowania wszystkich ulic. Ogólny koszt tej elektryfikacji wyniósł ponad 920.000 zł. Do kilku dzielnic Zakopanego doprowadzono wodociągi. Unowocześniono ulicę Kościuszki, przekształcono Drogę pod Reglami w aleję spacerową, wybudowano nową ulicę Orkana i przy niej szkołę powszechną. Zmodernizowano rzeźnię i chłodnię oraz łazienki miejskie. Jaszczurówka staraniem zarządu gminy została przyłączona do Zakopanego. Utworzono sąd grodzki. ówczesny burmistrz rozpoczął też budowę kanalizacji, którą kontynuował jego następca. Podczas wielkiej powodzi w 1934 r. burmistrz szybko doprowadził do usunięcia szkód, a także za jego sprawą dokonano ponownej regulacji potoku Bystra. Jego przyjaciel Kornel Makuszyński w felietonie „Potop w Zakopanem” napisał: „Wielkimi literami wypisuję nazwisko burmistrza - Leopolda Winnickiego. Przez trzy dni i trzy noce nie zmrużył oka ten dzielny człowiek. Z szybkością burzliwej wody rzucał się z jednego zagrożonego miejsca na drugie, ratował, radził i dowodził. Nie mógł dziś gadać ze mną o katastrofie, bo głos stracił. Dla wszystkich nieszczęście już się skończyło, dla niego zaczęło się dopiero: teraz musi obliczyć szkody, obejrzeć każdy krok katastrofy i budować na nowo to, co woda pożarła. Zbudowane to było w pocie czoła. Z całego serca żal mi tego człowieka i z całego serca go podziwiam. Pisząc o tym, spełniam jedynie uczciwy obowiązek. On i jego cały sztab godni są tego, aby wszyscy o nich wiedzieli”. Leopold Winnicki był tym, który doprowadził - po 40 latach - do likwidacji szkodliwego dualizmu władzy w Zakopanem, którą sprawowały Rada Gminna i Komisja Klimatyczna. Dzięki temu zostały też obniżone koszty administracji, powstał jednolity program działalności.

Jolanta Flach

Tygodnik Podhalański 42/2014