Kanapka to ciągle podstawa wielu naszych posiłków. Z różnego rodzaju pieczywa, z wieloma mniej lub bardziej zdrowymi dodatkami, na zimno i na ciepło. Jemy ją nie tylko na śniadanie czy kolację, ale często i na obiad.

Kanapki rozgościły się nie tylko w polskiej kuchni. Je się je niemal na całym świecie, w mniej lub bardziej dla nas egzotycznych odsłonach. Dziś poznamy kilka z nich.

Włosi na przykład jedzą panino. Panino to zdrobnienie od włoskiego słowa panelu, czyli chleb. Podstawa kanapek panino to najczęściej chlebek ciabatta, również pochodzący z Lombardii chleb Michetta lub, na modłę francuską, bagietka. Chleb tnie się poziomo i wypełnia np. salami, szynką, mortadelą, serem i świeżymi warzywami. W środkowych Włoszech popularna wersja panino wypełniona jest porchettą czyli plastrami wieprzowego mięsa pieczonego z solą, rozmarynem i szałwią. Europejczykom panino kojarzy się głównie z grillowaną kanapką, ale we Włoszech to po prostu kanapka, serwowana tak na ciepło, jak i na zimno. Z Włoch wywodzi się również tramezzino, kanapka o trójkątnym kształcie, zamknięta w dwóch kawałkach białego, miękkiego pieczywa bez skórki. Najpopularniejszymi do niej dodatkami są tuńczyk, oliwki i prosciutto, choć oczywiście w kwestii wypełnienia istnieje duża dowolność. Tramezzino traktuje się bardziej jako przekąskę i można ją kupić w wielu lokalnych barach.

Francuskim specjałem rodem z Nicei jest kanapka pan-bagnat. Jej podstawę stanowi pełnoziarnisty wiejski chleb nazywany pain de campagne, a wypełnia się ją sałatką nicejską, a więc kompozycją warzyw z jajkiem na twardo, anchois lub tuńczykiem, z dodatkiem oliwy z oliwek. Pan-bagnat to w Nicei i okolicach popularne danie w porze lunchu. Francesinha, która z nazwy kojarzyć się może z Francją, to z kolei portugalski „wynalazek” rodem z samego Porto. Każdy, kto tam zawita, powinien jej spróbować, bo to naprawdę niezwykła kanapka. Pomiędzy kawałkami chleba ląduje w niej stek lub pieczeń, szynka, suszona kiełbasa linguiça i świeża kiełbasa, np. chipolata. Ale to nie koniec. Całość suto przykryta jest serem, polana piwnym sosem i serwowana z frytkami. Bomba kaloryczna, jakich mało. Cały myk tej kanapki tkwi w sosie, którego receptura jest ponoć tajna i udoskonalana na własną modłę przez serwujące ją restauracje. Zwłaszcza te w Porto wyspecjalizowały się też w specyficznych do niej dodatkach. Francesinha z pewnością nie nadaje się na śniadanie, bo ze względu na zawartość i sposób serwowania to bardziej sute danie obiadowe.

Porilainen to dla odmiany fińska kanapka z rodowodem z regionu Pori. Pomiędzy dwa tosty wkłada się centymetrowej grubości plaster kiełbasy, krążki cebuli, ogórek sałatkowy, musztardę i ketchup. Patrząc na składniki, pokusić by się można o porównanie do hamburgera. Tym bardziej, że serwuje się ją na ciepło, grillowaną. Nie wszędzie jednak kanapka pieczywem stoi. Dla przykładu w Japonii podstawę typowej kanapki onigiri stanowi ryż. I choć Japończycy jedzą już coraz więcej pieczywa, jednak tradycja to tradycja i onigiri ciągle ma się dobrze. Tym, którym się wydaje, że onigiri jest formą sushi, wyjaśnić trzeba, że z sushi nie ma ona nic wspólnego. Chociażby dlatego, że do wykonania onigiri używa się zwykłego ryżu, a nie ryżu z dodatkiem octu, cukru i soli. Poza tym to całkiem solidny kawałek, z pewnością nie na jeden kęs. Ryż w onigiri uformowany jest zazwyczaj trójkątnie albo owalnie, a jego nadzienie stanowią marynowane śliwki ume, solona ikra mintaja, czyli tarako, jadalne wodorosty kombu, katsuobushi - suszony, sfermentowany i wędzony tuńczyk bonito, oraz solony łosoś. Dlaczego wszystko na słono? Żeby uchronić ryż przed zepsuciem. Tym bardziej że onigiri to popularny prowiant na podróż. Całość zawinięta jest w suszone i sprasowane wodorosty nori. Ponieważ Japończycy przepadają za onigiri, w całej Japonii natknąć się można na wiele sklepów specjalizujących się tylko w tych kanapkach.

Agnieszka Nowelli

Tygodnik Podhalański 48/2014