Górale z Batorym w tle, austriacka kolej w Rogoźniku, scenki z życia codziennego sprzed 100 lat - to tylko niektóre zdjęcia, jakie udało się zgromadzić sołtysowi wsi. Pokaźną kolekcję zdjęć uzupełniają archiwalne dokumenty.

Od 2007 r. Kazimierz Zubek, sołtys Rogoźnika, zbiera stare zdjęcia i dokumenty historyczne dotyczące jego miejscowości. Wspomina, że kiedy pierwszy raz zaapelował do mieszkańców, by przynosili materiały, odpowiedź przyszła szybko i aż z Nowego Yorku. Sołtys otrzymał z Ameryki list z 1969 r., napisany przez kard. Karola Wojtyłę do Anny Mroszczak, która wówczas mieszkała w Rogoźniku. Jako pierwsza przekazała dużą sumę na budowę kościoła we wsi i wspólnie z córkami wspierała inicjatywę. Dowiedział się o tym Karol Wojtyła i postanowił pisemnie podziękować za zaangażowanie w budowę kościoła.

- Byłem zaskoczony, że na samym początku ktoś z drugiego końca świata odpowiedział na mój apel. Zafascynowało mnie, że takie dokumenty krążą po świecie i nikt nie wie o ich istnieniu. Ta pani mieszkała w Rogoźniku, ale później wyjechała do USA. Już nie żyje. Rodzina zachowała po niej list - opowiada Kazimierz Zubek. W kolekcji sołtysa jest też zdjęcie obrazu z dedykacją Karola Wojtyły, który przyjechał do Rogoźnika w 1975 r. Obraz należy do ciotki sołtysa.

Dużą część zbiorów stanowią dokumenty sądowe, testamenty. Najstarszy pochodzi z 1793 r. - Część pism trzeba dopiero „rozszyfrować”, bo są nieczytelne, jak te np. z 1883 albo 1856 r. - mówi sołtys. Pokazuje też książeczki wojskowe niektórych mieszkańców Rogoźnika albo rozkład jazdy pociągu z czasów wojny. Zgromadził mapy z okresów, gdy we wsi powstawała elektryczność i gazociąg. W archiwum sołtysa jest też pismo z 1940 r. od komendanta obozu pracy w Niemczech do Anieli Bienias z Rogoźnika. Do niemieckiego obozu trafił jej mąż.

Podróż w przeszłość

Oprócz dokumentów, sołtysowi udało się zebrać do tej pory ok. 500 archiwalnych zdjęć. W kolejce do skanowania czekają już następne. Pokazują, jak wieś wyglądała dawno temu. Fotografie przedstawiają m.in. budowę kościoła w Rogoźniku, starą szkołę. Jedne z najstarszych zdjęć ukazują górali z Rogoźnika w austriackich mundurach. Na fotografiach uwieczniane są scenki z życia codziennego - wesela, komunie, praca w polu, uroczystości. Została też uwieczniona stara austriacka kolej. Dziś po dawnym torowisku prowadzi ścieżka rowerowa.

Są zdjęcia mieszkańców, którzy zginęli w czasie wojen. Sołtys pokazuje np. ostatnie zdjęcie swojego wujka Franciszka Zubka z 1939 r. Wujek wysłał je z dedykacją do bliskich. Został zamordowany w Auschwitz. W zbiorach ma również fotografie z ks. Józefem Tischnerem, który przez jakiś czas mieszkał w Rogoźniku. Większość z tych fotografii nigdy dotąd nie ujrzała światła dziennego. Szczególną uwagę przyciąga np. zdjęcie górali z Rogoźnika przed statkiem Batorym, którym płynęli do Ameryki.

Dla potomnych

Zbieranie zdjęć i dokumentów jest bardzo czasochłonne. - Chciałbym je wszystkie opisać, aby nie pozostały anonimowe. Nie jest to łatwe. W przypadku wielu zdjęć nie wiadomo, w jakich okolicznościach były zrobione i kogo przedstawiają - stwierdza Kazimierz Zubek. Wciąż apeluje do mieszkańców o przynoszenie materiałów. Przypomina, że wszystkie skanuje i zwraca właścicielom. Chciałby, aby na podstawie zebranych materiałów powstała książka o Rogoźniku, ponieważ nigdy dotąd nie została wydana żadna publikacja poświęcona tej miejscowości. - Robię to dla potomnych. Dla dzieci i wnuków, żeby wiedzieli, jak kiedyś wyglądał Rogoźnik, i pamiętali o przeszłości - mówi Kazimierz Zubek.

Monika Para

Tygodnik Podhalański 51/2014