Ile jeszcze musi zginąć osób na progach rzecznych Białego Dunajca, by pojawiły się tam znaki ostrzegawcze? - pisaliśmy 12 lat temu. Co się zmieniło? Ku przestrodze, przed sezonem, przypominamy tamten tekst.

We wtorek zmarł 21-latek, który topił się w nurtach Białego Dunajca w Nowym Targu. Trzy dni wcześniej zginęła tu 56-letnia kajakarka z Węgier, a jej partner jest w ciężkim stanie. Młody mężczyzna kąpał się pod progiem w rejonie nowo otwartej kładki. W pewnym momencie stracił grunt pod nogami, a wir zaczął go wciągać. Ratownikom udało się przywrócić akcję serca młodego człowieka, jednak jego stan był krytyczny. Nie udało się go uratować. Zmarł w szpitalu jeszcze tego samego dnia. W niedzielę 1 sierpnia w tym samym miejscu doszło do tragedii węgierskich kajakarzy. – W tym miejscu są straszne wiry. Proszę zobaczyć, jak się tam kotłuje woda – pokazuje kobieta, która zauważyła w niedzielę tonących Węgrów i wezwała pomoc. – Wyszłam na spacer z psem nad Dunajec. Zobaczyłam pod progiem w wodzie przewrócony kajak i kajakarzy walczących w wodzie – opowiada. Według jej relacji w pierwszym kajaku byli kobieta i mężczyzna. – To oni się przewrócili i zaczęli topić. Mieli kapoki, tak jak trzeba, ale niewiele im to pomogło. Na pomoc pospieszyli im mężczyźni z drugiego kajaka, gdy nadchodziłam, próbowali ich wyciągnąć z wody. A potem reanimowali na pobliskich kamieniach – opowiada. To działo się około godz. 18.20. Policja, straż i karetka przyjechały natychmiast. 42-letniemu mężczyźnie, który został wyciągnięty z wody pierwszy, udało się przywrócić funkcje życiowe. Trafił na oddział intensywnej terapii nowotarskiego szpitala. Jego stan jest jednak bardzo ciężki. Reanimacja 56-letniej kobiety na wysepce w rzece zakończyła się jakieś 20 minut przed godz. 20. Nie udało jej się uratować. – To była niezorganizowana kilkunastoosobowa wycieczka Węgrów. Wynajęli sobie domek w Nowym Targu. Kajak wywrócił się na progu regulacyjnym rzeki – powiedział nam Mariusz Więch, rzecznik prasowy nowotarskiej komendy policji. Progi na Białym Dunajcu w Nowym Targu mają swoją niechlubną statystykę. 10 lat temu zginęły tu 3 osoby – uczestnicy zorganizowanego obozu. Tydzień po nich pod progiem Dunajca topili się Niemcy, których udało się na szczęście uratować. W lipcu 2002 roku na progu przewróciły się 3 kajaki Czechów. Dwie kobiety zaczęły się topić, wyciągnęli je dopiero strażacy. Dzień później utonął w tym miejscu strażak, którego wir wciągnął podczas ćwiczeń na rzece. Już 8 lat temu Tygodnik Podhalański apelował, by przy progach pojawiły się oznakowania, które być może uratowałyby czyjeś życie. Na pewno byłyby ostrzeżeniem dla kajakarzy. Takie znaki są np. na rzekach w Czechach.

Dlaczego takie miejsca pod progiem są niebezpieczne? To, co popularnie nazywamy wirem, to tzw. „odwój” – tworzy go woda, która pokonuje uskok dna prostopadły do kierunku nurtu. Woda spadająca z progu odbija się od dna i przy samym dnie wypływa w dół rzeki. Zaraz za progiem tworzy się puste miejsce, w które napływa woda, tworząc na powierzchni ciąg w kierunku przeciwnym do biegu rzeki. Ta właśnie wzburzona, wracająca woda może skręcić kajak bokiem do nurtu, ściągnąć pod spadającą z progu wodę i przewrócić. Jest to strefa silnie napowietrzonej wody, która zanurza się, odpływa na pewną odległość, a następnie powraca w kierunku przeszkody. Osoby, które znajdą się w takim miejscu, mają niewielkie szanse na uratowanie się. Starają się odpłynąć od wody spływającej z progu, odwój ściąga je jednak z powrotem. Do tego dochodzi trudność pływania w silnie napowietrzonej wodzie, co powoduje utratę sił i oddechu. – Najlepiej unikać takich miejsc – radzi Andrzej Starczowski, doświadczony ratownik. – Takie progi na uregulowanej rzece sprawiają wrażenie bezpiecznych. Woda płynie wolno, jest płytka. Tymczasem jest to bardzo złudne – podkreśla. – Dlatego lepiej w takich miejscach nie kapać się. Kajakarze powinni przed progiem wysiąść i przenieść kajak – radzi. Gdy kajak już wpadnie do odwoju, trzeba jak najszybciej z niego wysiąść – wtedy szanse na uratowanie są większe. – Jedyne, co można zrobić, gdy człowiek wpadnie w odwój, to szukać dna i próbować odbić się pod innym kątem, niż pracujący wir – mówi Andrzej Starczewski. – Nowa kładka kosztowała miliony, a pod nią w Dunajcu topią się ludzie, bo w 40-tysięcznym mieście nie ma innego miejsca, by popływać. Nie ma basenu. To skandal – dodaje.

– Wyszłam na spacer z psem nad Dunajec. Zobaczyłam pod progiem w wodzie przewrócony kajak i kajakarzy walczących w wodzie – opowiada. Według jej relacji w pierwszym kajaku byli kobieta i mężczyzna. – To oni się przewrócili i zaczęli topić. Mieli kapoki, tak jak trzeba, ale niewiele im to pomogło. Na pomoc pospieszyli im mężczyźni z drugiego kajaka, gdy nadchodziłam, próbowali ich wyciągnąć z wody. A potem reanimowali na pobliskich kamieniach – opowiada. To działo się około godz. 18.20. Policja, straż i karetka przyjechały natychmiast. 42-letniemu mężczyźnie, który został wyciągnięty z wody pierwszy, udało się przywrócić funkcje życiowe. Trafił na oddział intensywnej terapii nowotarskiego szpitala. Jego stan jest jednak bardzo ciężki. Reanimacja 56-letniej kobiety na wysepce w rzece zakończyła się jakieś 20 minut przed godz. 20. Nie udało jej się uratować. – To była niezorganizowana kilkunastoosobowa wycieczka Węgrów. Wynajęli sobie domek w Nowym Targu. Kajak wywrócił się na progu regulacyjnym rzeki – powiedział nam Mariusz Więch, rzecznik prasowy nowotarskiej komendy policji. Progi na Białym Dunajcu w Nowym Targu mają swoją niechlubną statystykę. 10 lat temu zginęły tu 3 osoby – uczestnicy zorganizowanego obozu. Tydzień po nich pod progiem Dunajca topili się Niemcy, których udało się na szczęście uratować. W lipcu 2002 roku na progu przewróciły się 3 kajaki Czechów. Dwie kobiety zaczęły się topić, wyciągnęli je dopiero strażacy. Dzień później utonął w tym miejscu strażak, którego wir wciągnął podczas ćwiczeń na rzece. Dlaczego takie miejsca pod progiem są niebezpieczne? Woda, pokonując uskok dna, prostopadły do kierunku nurtu, tworzy tzw. „odwój”. Woda spadająca z progu odbija się od dna i przy samym dnie wypływa w dół rzeki. Zaraz za progiem tworzy się puste miejsce, w które napływa woda, tworząc na powierzchni ciąg w kierunku przeciwnym do biegu rzeki. Ta właśnie wzburzona, wracająca woda może skręcić kajak bokiem do nurtu, ściągnąć pod spadającą z progu wodę i przewrócić. Jest to strefa silnie napowietrzonej wody, która zanurza się, odpływa na pewną odległość, a następnie powraca w kierunku przeszkody. Osoby, który znajdą się w takim miejscu, mają niewielkie szanse na uratowanie się. Starają się odpłynąć od wody spływającej z progu, odwój ściąga je jednak z powrotem. Do tego dochodzi trudność pływania w silnie napowietrzonej wodzie, co powoduje utratę sił i oddechu.

Beata Zalot

Tygodnik Podhalański 31/2010