Podchodziła do konsulatu po wizę kilkanaście razy. Żeby zobaczyć się w USA ze swoim mężem, udawała zakonnicę. Dziś już czasy inne, ale warto pamiętać jak przez lata wyglądała nasza walka o każdy wyjazd za Wielką Wodą.

Ewę, góralkę z Podhala, spotykam w centrum Chicago. Jest w USA od kilkunastu lat. O wizę starała się ok. 15 razy. Jej mąż wyjechał do Ameryki zaraz po ślubie. Miał zarobić na pieczarkarnię i szybko wrócić. Została z małym dzieckiem i z drugim w ciąży. - Nie widzieliśmy się 12 lat - opowiada. Ewa bardzo tęskniła za mężem, chciała go odwiedzić chociaż na chwilę. Bała się, że ich małżeństwo nie przetrwa. Dzieci znały ojca tylko z fotografii.

Za każdym razem w konsulacie otrzymywała odmowę.

- Nie chciałam tam zostawać, nie starałam się nawet o wizy dla dzieci, chciałam tylko zobaczyć się z mężem - wspomina. Po kolejnej odmowie, zdesperowana, kupiła paszport z wizą za 5 tys. dolarów. - To było na nazwisko zakonnicy. Miałam się zachowywać jak zakonnica, ale byłam w świeckim stroju - opowiada. Nerwów było dużo, ale udało się. W USA spędziła rok. Efektem tej wizyty były narodziny bliźniaków. Wróciła jednak do dzieci w Polsce. Mąż został w Ameryce i nadal posyłał dudki na utrzymanie rodziny, remonty domu. - Dopiero po latach dowiedziałam się, że dlatego tyle razy dostawałam odmowę w konsulacie, bo mąż w tym samym czasie starał się o pobyt stały w USA - mówi. - W końcu pracodawca, który lubił męża i cenił jako pracownika, złożył dla niego papiery o pobyt stały. To było tzw. „sponsorstwo pracy”. I tak w końcu po latach mogłam z dziećmi wyjechać na stałe do USA - mówi. - Ale trzeba było tu, w Chicago, wszystko zaczynać od zera - mówi. Dziś mieszkają już we własnym domu, mają z mężem dobrą pracę. Starsze dzieci studiują, bliźniaki chodzą do szkoły. - Nikt nie wierzył, że nasze małżeństwo przetrwa, zazwyczaj takie rozłąki kończą się rozwodami - podkreśla. - Początki wspólnego życia w Ameryce nie były łatwe. On w Ameryce, w wielkim świecie, żył inaczej, ja na wsi w Polsce zupełnie inaczej. Przetrwaliśmy, bo dla niego i dla mnie rodzina była na pierwszym miejscu - mówi. Ewa nie ukrywa, że tęskni za Polską, przylatuje z dziećmi do kraju, pokazuje Ojczyznę. Liczy, że któreś z nich wróci do domu, który został na Podhalu.

Chciałabym tylko zobaczyć synów

Anna została wdową, gdy miała 25 lat. Mąż zginął w wypadku motocyklowym. - W grudniu wprowadziliśmy się do niewykończonego domu, a latem zginął - opowiada. Została z dwójką małych dzieci. Utrzymywała się z niewielkiego gospodarstwa. Robiła swetry, które sprzedawała na nowotarskim jarmarku. Wstawała po północy i szła do miasta na nogach. - To było w latach 70., w rolnictwie nie było żadnych rent, więc po śmierci męża nie miałam od państwa pomocy. Ciężko było - wspomina. - Moi synowie mieli skromne dzieciństwo, praktycznie bez zabawek. Jak się szło na odpust, nawet na cukierki dla nich nie miałam - mówi. Dlatego, kiedy chłopcy zaczęli myśleć o wyjeździe do Ameryki, nie miała nic przeciwko temu. Wiedziała, że to dla nich szansa na lepsze życie. Najpierw poleciał młodszy z synów. Miał wtedy 24 lata. Nawet nie starał się o legalny wyjazd. Wyjechał na cudzy paszport. Kosztowało go to aż 8 tys. dolarów. Długo spłacał ten dług, chociaż pracę dostał od razu. Trzy lata później - w ten sam sposób - do Chicago wyjechał drugi z synów. To było pod koniec lat 90. Od tego czasu nie widziała się z synami. W ciągu tych 20 lat założyli tam rodziny, każdy ma swój dom. Pani Anna systematycznie odwiedza konsulat amerykański w Krakowie i składa wnioski o wizę. Mówi, że była co najmniej 10 razy, ostatnio w tym roku. Jest już na emeryturze. - Nie pcham się do Ameryki, żeby tam pracować. Życia też tam sobie nie wyobrażam. Starych drzew się nie przesadza - mówi. - Ale chciałabym bardzo zobaczyć, jak żyją synowie, poznać wnuka, którego znam tylko ze zdjęć - mówi. - Nie wiem, dlaczego władze amerykańskie tak bardzo boją się mojego tam wyjazdu - zastanawia się.

Ameryka nie jest już rajem dla Polaków

- Dziś Ameryka to już nie jest raj dla Polaków - śmieje się Zofia, która przed laty dostała się do USA także nielegalnie. Przez Kanadę, w ciężarówce z podwójnymi ścianami. Dziś jest już tu legalnie. Założyła rodzinę, ma dobrą pracę. Systematycznie odwiedza kraj. Co roku jest u niej ktoś z rodziny z Podhala. - I mama, i siostry bez problemu dostały wizy. Przylatują na 2-3 tygodnie, mama czasem na dłużej, bo jest już na emeryturze - opowiada. - Siostrom pokazałam trochę Ameryki, lubią tu też robić zakupy, ale żadna nie wyobraża sobie tutaj życia - podkreśla. - Marzę, żeby tata choć raz mnie odwiedził, ale nie chce - dodaje.

Przyjaźń po amerykańsku

O zniesieniu wiz dla Polaków przez Amerykę mówi się już od lat. Polska jest jednym z najważniejszych sojuszników USA i zasługuje na ruch bezwizowy. Senator Kirk, który jest zwolennikiem zniesienia wiz dla Polaków, przekonywał w kongresie amerykańskim, że takie rozwiązanie korzystnie wpłynęłoby na amerykańską branżę turystyczną. - Z danych Departamentu Stanu wynika, że po włączeniu Polski do programu ruchu bezwizowego tylko do Chicago przyjeżdżałoby rocznie 67 tys. Polaków - przekonywał swoich kolegów. Są tacy, którzy uważają, że zliberalizowanie polityki wizowej korzystnie wpłynęłoby na amerykańską gospodarkę, doprowadzając do utworzenia nowych miejsc pracy w branży turystycznej. Sami Polacy nie szukają już pracy w USA, większość wybiera kraje w Europie. Z Anglii czy Szwecji bliżej do rodziny w Polsce, a zarobki nie są mniejsze. O to, dlaczego władze USA nie zniosły jeszcze wiz dla Polaków, zapytaliśmy Briana George`a, konsula ds. prasy i kultury Konsulatu Generalnego USA w Krakowie. - Nadal obserwujemy wśród Polaków duże zainteresowanie podróżą do Stanów Zjednoczonych w celach turystycznych i biznesowych. Więcej niż 9 z 10 (około 94%) petentów dostaje wizę na krótką podróż biznesową czy turystyczną - podkreśla. Dodaje, że zazwyczaj wizy biznesowo-turystyczne wydawane Polakom są ważne na 10 lat. - To ułatwia sytuację polskich podróżnych, pozwalając na wielokrotne wyjazdy do USA o charakterze biznesowym lub turystycznym - zaznacza. Jednocześnie zapewnia, że Polska jest cenionym sojusznikiem i partnerem Stanów Zjednoczonych. - Podróże do obu krajów wzmacniają więzy przyjaźni pomiędzy naszymi narodami, skutkując także ważnymi korzyściami ekonomicznymi - zauważa Brian George. - Kryteria Programu Bezwizowego są takie same dla wszystkich krajów. Aktualnie wskaźnik przyznania wiz Polakom, choć bardzo wysoki, nie jest wystarczający, by Polska zakwalifikowała się do wejścia do Programu Bezwizowego. Administracja prezydenta Obamy wspiera legislację, która dawałaby Rządowi USA możliwość przyjęcia krajów takich jak Polska do Programu Bezwizowego - słyszymy na koniec odpowiedź na nasze pytanie.

Imiona bohaterek reportażu zostały zmienione

Beata Zalot

Tygodnik Podhalański 21/2015