Bez patentu żeglarza, startując z Dunajca, zdobył Wisłę. W przygodzie życia 62-latkowi ze Szczawnicy towarzyszył o 10 lat starszy przyjaciel.

Wypłynąć jachtem żaglowym z ujścia Dunajca do Gdańska? Wydaje się niemożliwe, a jednak... Mailowa informacja budzi niedowierzanie. Taką trasę do tej pory pokonywały jedynie kajaki lub tratwy o malutkim zanurzeniu. Tymczasem na 17-dniowy rejs i ok. 830 km miał się porwać 62-letni Henryk Szczepaniak ze Szczawnicy razem z sądeczaninem Andrzejem Górszczykiem. „Ostatni odnotowany taki rejs był 12 lat temu, lecz wówczas płynęło czworo młodych ludzi” - podkreśla w wysłanej informacji pan Andrzej, znany z legendarnego kabaretu „Lach”. „Byłbym wdzięczny, gdyby Wasze Pismo zamieściło chociażby malutką wzmiankę o dzielnym góralu - żeglarzu, który w Szczawnicy jest niezwykle skromną, ale barwną postacią.

Szczawnica, ulica Maćka zza Ławy. W ogrodzie pracuje pan Henryk. Podczas jego nieobecności trawa mocno poszybowała w górę, teraz trzeba ją ściąć kosą. Mężczyzna na chwilę odrywa się od pracy, by potwierdzić informację z elektronicznej poczty. Faktycznie, wypłynęli z Opatowa nad Wisłą, miejscowości położonej w połowie drogi między Koszycami a Nowym Korczynem. - To nie było szaleństwo, a raczej większe wyzwanie, choć może ze względu na nasz wiek niektórzy tak właśnie uważali - rozpoczyna historię Henryk Szczepaniak. - Wisła jest bardzo wymagającą i dziką rzeką. Kamiński, ten słynny podróżnik, zdobył ją 3 lata temu, ale porwał się wówczas kajakiem w asyście innych osób i mówił, że to trudna wyprawa, a my wypłynęliśmy jachtem.

Na wodzie łupinka? Nie tak zupełnie do końca. Kupiony przez podróżników jacht typu FAM, pamiętający lata 70., o powierzchni żagla 14 m kw., był dokładnie przemyślany. Miał mieć małe zanurzenie i dobrą sterowność nawet na wiosłach. Znalezisko z internetu przeszło przed rejsem metamorfozę. Na taką wyprawę podróżnicy zabrali spory ekwipunek. Oprócz jedzenia i picia w ich wyposażeniu znalazła się także flisacka śpryska, niezwykle pomocna, gdy łódka wpływa na mieliznę. - Na wodzie jest się praktycznie samemu. Przez przeszło 800 km na Wiśle spotkaliśmy tylko jednego kajakarza - wspomina mężczyzna. - Co z tego, że w górnej Wiśle szlak wodny jest dobrze oznakowany, skoro zupełnie się nie sprawdza, bo po jego wytyczeniu - jak rozmawialiśmy z osobami, które dobrze znają Wisłę, bo pobierają z niej piasek - w ciągu kilku tygodni to, co jest wyznaczone, się zmienia.

Wisła jest ogromnie wymagająca. Nie płynie się nią prosto, ale od brzegu do brzegu - tak jak prowadzi główny nurt rzeki. Każde, nawet malutkie zakole zmienia położenie jachtu. - Trzeba nauczyć się czytać Wisłę i bezwzględnie się do niej dostosować. Nie ma innej opcji, żadne umiejętności czy też kanony sztuki żeglarskiej nie wchodzą w grę. Na Wiśle trzeba sobie radzić samemu - dodaje góral. - Podczas wyprawy czuliśmy się jak na rzekach w Rosji, gdzie są zupełne pustkowia. Czasem podczas rejsu spotykaliśmy wędkarza, był on dla nas znakiem, że przepływamy koło kolejnej wsi. Wysokie i praktycznie niedostępne brzegi, obwałowania z kamieni - to było wokół nas. Trzeba przepłynąć sporo kilometrów, by móc dobić do brzegu - opowiada szczawniczanin.

Podróżnicy, wybierając się w  rejs, nie zakładali powrotu. Najtrudniejsze momenty na wodzie były dla nich próbą charakteru. Głównym problemem na Wiśle były mielizny. Przytrafiły się kilkanaście razy. By z nich wybrnąć, potrzebna była taktyka i siła mięśni. - Nie zawsze warto pchać łódkę do przodu, czasem lepiej wrócić - tłumaczy podróżnik. Następne utrudnienia pojawiały się przy kolejnych przepłyniętych kilometrach. Pierwszym był stopień wodny elektrowni zlokalizowanej w województwie świętokrzyskim, nad Wisłą, w pobliżu Połańca. - Na dnie jest zapora. Gdy jest wysoki stan wody, jest to praktycznie niezauważalne, przy niskim pojawia się problem. Najlepiej wcześniej zadzwonić do głównego dystrybutora elektrowni i zapytać, czy można przypłynąć, czy też nie. Na szczęście nam się trafił wysoki stan wody. Trzeba było tylko podnieść ster i silnik w górę - opowiada szczawniczanin.

Kolejna niepewność pojawiła się w Warszawie. Remont mostu Łazienkowskiego, a z nim zakaz ruchu. Jacht zatrzymał się na dzień. - Trzeba iść do kierownika budowy i załatwić sobie przejście, bo prace przy moście trwają dzień i noc. Na 2 godziny przed wypłynięciem poinformowaliśmy pracowników firmy, że ruszamy. Na chwilę przerwali pracę, a wtedy jacht mógł przejść - tłumaczy mężczyzna. Włocławek i następna zapora. Śluza nieczynna praktycznie od 3 lat, sporadycznie uruchamiana. I tę przeszkodę podróżnikom udało się pokonać. - Nie wiedzieliśmy o tym wszystkim wypływając. Wszelkie opisy w internecie sugerowały, że wszystko jest ok. i nie ma żadnych problemów, tymczasem rzeczywistość okazywała się zupełnie inna - dodaje. Ostatnie zaskoczenie czekało żeglarzy na końcu podróży. Miejsce, gdzie Martwa Wisła łączy się z Morzem Bałtyckim, nie było łatwe do pokonania. Most pontonowy, 6 w skali Beauforta i 1,5-metrowe fale. W tej chwili ważna była logistyka. Mimo pierwszych obaw udało się. Cel został osiągnięty.

- Jesteśmy z siebie bardzo dumni, że daliśmy radę. Większość osób, którym mówiliśmy, że płyniemy, nie wierzyła, że uda nam się dobić do Gdańska, a jednak... - kończy historię pan Henryk. - Dziesięć lat temu Andrzej Grószczyk zaraził mnie żeglarstwem, nauczył mnie wszystkiego. Dzięki niemu pływam, choć nie mam patentu żeglarskiego. To wspaniała pasja, którą chcę przekazać wnuczkom - dodaje góral. Plany na przyszłość? Kierunek Szczecin, rzeka Narew? Niewykluczone.

Aneta Dusik

Tygodnik Podhalański 26/2014