Gdybym zarabiał tyle, co urzędnik w gminie, nie wyciągałbym ręki po pomoc. Tekst archiwalny, ale niewiele od tego czasu się zmieniło.

Tu, na osiedlu, nie ma nikogo, komu pomoc bardziej by się należała niż mnie, a tymczasem nie ma mnie na liście Romów, dla których gmina stara się o dofinansowanie remontu mieszkania z funduszy rządowych - Eugeniusz Wil z Ostrowska tłumaczy powód prośby o interwencję.

Aż trudno uwierzyć, że w tym jednym niewielkim budynku w sąsiedztwie remizy mieszka 19 osób. Grzyb, wilgoć, dziury w podłodze, przegryzione przez szczury. To pierwszy dom na romskim osiedlu w Ostrowsku. W budynku mieszkają trzy rodziny. Na górze, w dobudowanych klitkach z maleńką kuchnią Eugeniusz Wil z żoną i dziesięciorgiem swoich dzieci. Na dole brat i siostra, każde ze swoją rodziną. Wilowie umiejętnie chowają dziury pod dywanami, a zacieki na ścianach zamalowują lub zasłaniają meblami. W ich mieszkaniu jest czysto i schludnie.

- Rodzina pana Wila jest najliczniejsza spośród kilkunastu rodzin romskich w Ostrowsku - potwierdza Maria Żegleń-Krawiec, szefowa Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ludźmierzu. Zna dobrze ich sytuację, bo od wielu lat ma rodzinę pod swoją pieczą. - To bardzo pozytywny przykład rodziny romskiej - podkreśla. - Pan Eugeniusz garnie się do roboty, ma legalną pracę. Nie ma w tym domu problemu alkoholu, warto im pomagać, i to robimy - dodaje. Dodaje, że widzi, jak ojciec z najstarszym synem jeżdżą codziennie do pracy w Nowym Targu na rowerach, żeby zaoszczędzić na autobusach. Pracują w sortowni śmieci znajdującej się tuż za Waksmundem, na granicy z miastem.

Przyznaje jednak, że w tym roku rodzina nie może otrzymać dofinansowania na remont, bo ma nieuregulowany stan prawny budynku. Do niedawna taka sytuacja była na całym osiedlu. - Teraz, w lecie, to nie widać jeszcze aż tak tego grzyba, ale jak zima przyjdzie, to woda zaczyna ciec po ścianach - opowiada Aneta Wil, która oprowadza nas po mieszkaniu. - Strach elektryczność używać - dodaje. W budynku nie ma centralnego ogrzewania, są 2 piece, jeden w kuchni, drugi w pokoju. Trudno ogrzać dobudowane z pustaków pomieszczenia, więc jakby się nie paliło, w zimie jest przeszywający chłód.

2,5-letnia Gabrysia klei się do mamy. Już tylko ona jest cały dzień w domu, ósemka starszego rodzeństwa chodzi do szkoły, trójka mieszka w internacie. - Gabrysia i Dominik ciągle mi chorują. To astma. Kaszlą, ciągle im robię inhalację - opowiada matka. - Jak wszyscy są w domu, to na wersalce śpi po troje, a nawet czworo dzieci - wtrąca ojciec. - Jako jeden z nielicznych Romów pracuję legalnie, ale z mojej pensji trudno wyżywić rodzinę i jeszcze, żeby było na remonty. Gdybym zarabiał tyle, co urzędnicy w gminie, nie prosiłbym o pomoc - mówi. Zarabia niecałe 1,5 tys. zł, mniej więcej tyle samo wynosi zasiłek rodzinny na 9 dzieci (najstarszy syn już pracuje). Niecałe 3 tys. zł muszą starczyć na wszystko.

- Mieliśmy być pierwsi na liście ze względu na naszą trudną sytuację, zapewniali mnie, a teraz okazuje się, że nas w ogóle nie ma we wniosku - oburza się Eugeniusz. Twierdzi, że urzędnicy go ignorują. - Zadzwoniłam dziś do wicewójta Szeligi, kazał mi oddzwonić za pół godziny. Dzwoniłam jak głupia przez pół dnia, ale już mnie unikał, a to był na zebraniu, a to na szkoleniu - potakuje mężowi żona. Jeszcze niedawno całe osiedle romskie w Ostrowsku miało nieuregulowaną własność.

- Gmina pomogła i każdy mógł za symboliczną złotówkę mieć sytuację wyprostowaną prawnie. Nam akurat wtedy umarli rodzice i nie zdążyliśmy tego załatwić. Teraz sami to załatwiamy przez adwokatów - tłumaczy. Podkreśla, że nie chce, by w gminie reprezentował go sołtys romski z Ostrowska, bo - jak twierdzi - nie reprezentuje jego interesów.Jak podkreśla Marcin Kolasa, gmina od wielu lat wspiera środowiska romskie poprzez działania z zakresu poprawy infrastruktury mieszkaniowej, pomoc społeczną oraz innego rodzaju działania, w tym np. szkolenia.

Pomoc ta realizowana jest zarówno ze środków własnych, jak i przy pomocy rządowego programu integracji społeczności romskiej. - Dzięki tym działaniom udało się w sposób znaczący poprawić warunki mieszkaniowe Romów z Ostrowska i Nowej Białej oraz uregulować większość problemów prawnych związanych z gruntami - podkreśla Marcin Kolasa.

Obecnie gmina Nowy Targ przystąpiła do kolejnej edycji Programu integracji społeczności romskiej na lata 2014-2020. W jego ramach planowana jest m.in. regulacja stanu prawnego tych nieruchomości, których stan prawny nie został jeszcze uregulowany, poprawa stanu lokali mieszkaniowych Romów przez remonty i ewentualny zakup urządzeń, np. kotłów w lokalach o uregulowanym stanie prawnym. W planach są też działania edukacyjne i integracyjne, w tym np. dodatkowe zajęcia z języka polskiego, uruchomienie świetlicy dla dzieci w szkole w Ostrowsku, zatrudnienie asystenta romskiego czy organizacja wyjazdu kolonijnego dla dzieci romskich nad morze.

Zadania te - jak podkreśla Kolasa - realizowane są w ramach programu wieloletniego, więc działania podjęte w tym roku będą kontynuowane w latach następnych. - Wszystkie zadania do realizacji są uzgadniane z przedstawicielami społeczności romskiej, a w szczególności z wójtem romskim. Należy zaznaczyć, że przy jakichkolwiek pracach budowlanych koniecznym warunkiem jest uregulowany stan prawny lokali - tłumaczy wicewójt Kolasa.

W tym roku mają być wykonywane prace budowlane w lokalach romskich łącznie za 130 tys. zł. Realizowane będą także dalsze regulacje gruntów oraz prace projektowe za 62 tys. zł. W zakresie działań edukacyjnych i integracyjnych łączny koszt na ten rok ma wynieść 101.400 zł. - W przypadku nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym podejmujemy w tym roku działania zmierzające do regulacji, a po uregulowaniu będziemy w latach następnych zabiegać o środki rządowe na realizację remontów - zapewnia.

- Lokal pana Eugeniusza faktycznie nie został ujęty do remontu, ponieważ nie ma uregulowanego stanu prawnego. Obecnie zlecamy te prace i po regulacji wystąpimy w latach następnych o środki na remont - zapewnia Marcin Kolasa. Dodaje, że ta wielodzietna rodzina z Ostrowska jest pod stałą opieką Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej i otrzymuje od wielu lat wsparcie w wielu zakresach, w tym również finansowe.

Wicewójt Stanisław Szeliga potwierdza, że jedynym powodem, dla którego pan Wil nie znalazł się w tym roku na liście, jest brak uregulowanej sytuacji własności budynku. Dodaje, że gmina jest w trakcie przygotowywania dokumentacji dla trzech domów romskich, które zostaną rozebrane i w ich miejsce staną zbudowane od podstaw nowe budynki.

- Chcemy im pomóc, ale muszą być właścicielami obiektów, nie ma innej możliwości uzyskania pozwolenia na jakikolwiek większy remont - tłumaczy. Dodaje, że w zeszłym roku odbyło się zebranie Romów w Ostrowsku, na którym wszystkie te kwestie zostały wyjaśnione.

Beata Zalot

Tygodnik Podhalański 25/2014