Z żylakami życie nie jest proste. I nie chodzi tylko o nie najlepszy efekt wizualny. Żylaki po prostu są niebezpieczne. Warto więc dowiedzieć się, jak się tworzą, jak im zapobiegać i jak leczyć.

W naszym ciele trwa ciągły ruch. W rytmie pracy serca krew pod dużym ciśnieniem tętnicami rozsyłana jest po organizmie. Wraca do serca żyłami, z tym, że wolniej, bo ruch ten odbywa się do góry. Żylaki kończyn dolnych pojawiają się wówczas, gdy krew nie powraca do serca właściwie. Wszystkie duże naczynia żylne w kończynach dolnych mają zastawki, które dzięki pracy mięśni nóg są otwierane, aby umożliwić przepływ krwi do serca, i zamykane w celu blokowania przepływu krwi z powrotem do stóp. Nieprawidłowy przepływ przepełnia i rozpiera ściany żył, zwłaszcza tych przebiegających powierzchniowo pod skórą, co prowadzi do powstania wybrzuszenia widocznego jako żylak. Alarmujące powinno być już pojawienie się na nogach „pajączków” oraz uczucie zmęczonych, ciężkich, opuchniętych po całym dniu nóg. Zazwyczaj nie kojarzymy tego stanu z powstawaniem żylaków, a jednak. Może to trwać latami, a efektem będą żylaki. Te zaś, nieleczone, prowadzą do ciężkich powikłań. Smutna prawda jest taka, że z żylakami częściej zmagają się kobiety niż mężczyźni, choć i ich ten problem nie omija.

Wrogowie

Tych niestety w walce o zdrowe nogi mamy wielu. Częste przyczyny to obciążenie dziedziczne, ciąża lub wiek. Powstawaniu żylaków sprzyja również siedzący bądź stojący tryb życia, zaburzenia hormonalne i stosowanie doustnej antykoncepcji, szczególnie w połączeniu z nikotyną. Poza tym brak ruchu, nadwaga, częste gorące kąpiele, nadużywanie sauny i kąpieli słonecznych, uprawianie sportów obciążających nogi, chodzenie na wysokich obcasach, a nawet noszenie skarpetek i tym podobnych z uciskającymi ściągaczami.

Misja zapobiegawcza

Co zatem robić, żeby ustrzec się żylaków. Zniwelować listę wrogów albo zminimalizować ich szkodliwe działanie. Jeśli pracujesz na stojąco, często zmieniaj pozycję, przenoś ciężar ciała z nogi na nogę. Gdy długo pracujesz siedząc, dla odmiany nie zakładaj nogi na nogę. Poćwicz stopy. Zrób sobie przerwę, przespaceruj się. Parę przysiadów również nie zaszkodzi. Po pracy przyda się trochę ruchu, niekoniecznie mocno wysiłkowego - idealny będzie spacer, rower, pływanie bądź taniec. Rzuć palenie, szczególnie jeśli nie możesz odstawić antykoncepcji bądź terapii hormonalnej. Jeśli przy doustnej antykoncepcji nogi ci puchną i robią się ciężkie - skonsultuj się z lekarzem i zmień tabletki. Noś wygodne obuwie o szerokich noskach. Odpoczywaj z nogami uniesionymi do góry. Ogranicz gorące kąpiele, saunę czy leżenie plackiem na słońcu. Jeśli masz nadwagę - pomyśl o zdrowej diecie.

Gdy jest już za późno, czyli jak leczyć żylaki

Metod jest kilka. I tu najlepiej skonsultować się z lekarzem, bo dobranie odpowiedniej zależne będzie od stopnia zaawansowania żylaków. W początkowej fazie może wystarczyć leczenie farmakologiczne, czyli przyjmowanie doustnie preparatów poprawiających kondycję żył, smarowanie nóg żelami na bazie kasztanowca, arniki czy rutyny bądź noszenie odpowiednich rajstop uciskowych, które poprawiają krążenie. Nie ma jednak „złotych środków” pozwalających wystarczająco wzmocnić ściany żył lub naprawić uszkodzone zastawki żylne. Jedyne sposoby leczenia to zamknięcie lub usunięcie zmienionej żylakowato żyły powierzchownej. Wykorzystuje się tu wiele metod różniących się ilością blizn, długością hospitalizaji i czasem zdrowienia po zabiegu. Obok klasycznej chirurgii, czyli całkowitego bądź częściowego usunięciu chorego pnia żylnego (stripping), stosowana jest chirurgia mało inwazyjna, opierająca się na metodach wewnątrznaczyniowych, w tym ostrzykiwanie żylaków środkiem, który powoduje zamknięcie żyły (skleroterapia) oraz zamknięcie żył laserem. Leczenie laserowe polega na wprowadzeniu do zmienionego naczynia żylnego włókna laserowego, które przy odpowiednio dobranej długości fali zamyka żyły. Zabieg taki wykonuje się w znieczuleniu miejscowym, z pojedynczego nakłucia. Chory powraca do normalnej aktywności od razu po zabiegu. Wielokrotnie dobry efekt można osiągnąć dopiero poprzez połączenie różnych technik leczenia.

Agnieszka Nowelli

Tygodnik Podhalański 8/2015