STASIUK JEDZIE ZAKOPIANKĄ

Tak się składa, że znam kulisy powstania tego felietonu. Stasiuk przyjechał do Zakopanego 31 stycznia na zaproszenie fundacji „Zakopiańczycy. W poszukiwaniu tożsamości”, żeby poprowadzić spotkanie autorskie z Jackiem Kleyffem w Dworcu Tatrzańskim. Spotkanie poświęcone niedawno wydanej książce Jacka Kleyffa Rozmowa, jak i koncert jego piosenek udały się znakomicie. Andrzej Stasiuk powiedział mi po tym koncercie, że ma już nowy temat na felieton, że wizyta w Zakopanem po kilku latach nieobecności jest dla niego traumatyczna, że poziom brzydoty jest tu porażający. Poniżej obszerny fragment tego tekstu poświęcony opisowi drogi dojazdowej do Zakopanego i ulicy Krupówki. 

     „To się zaczyna wiele kilometrów wcześniej. Coś robi się nie tak z krajobrazem. Polska jest bezwzględna, przymusiła nas do wielu rzeczy i do wielu przyzwyczaiła, ale gdzieś między Szaflarami a Białym Dunajcem ma się poczucie, że się wjeżdża do jeszcze bardziej Polski, do Polski podwójnej, trzykrotnej, Polski hard. Stopień wizualnego obesrania poboczy drogi nr 47 przywodzi na myśl zaplanowaną, celową i precyzyjnie odbytą zbrodnię na pejzażu, mord na cudzie świata, który nam podarowano. Jeśli jest pogoda, to w oddali widać góry, te kilka czy kilkanaście prawdziwie skalistych szczytów, które dostaliśmy od losu czy historii, by móc je podziwiać, by chronić się w cieniu ich piękna. Lecz musimy na nie patrzeć poprzez obskurny majak, przez ten syf nieopisany poustawiany po jednej i po drugiej stronie drogi. Tak sobie wyobraziliśmy wielki świat i tak go zbudowaliśmy: z drutów, ceowników, folii, dykty, farby, blachy i plastiku. I teraz jedziemy przez poronioną jakąś Dolinę Jozafata i krwawią nam źrenice od tej ględźby obleśnej, od tej zachwalanki namolnej, że apartamenta, że koliby, że zbójnickie, że salceson po 6.50, że tam tylko po 5, że pajntbol i srajtpul, że gacie, że ogrodzenia, że jaskinia solna, że jama z gówna, że taki, śmaki, owaki, metr po metrze, płachta za płachtą, sztrajfa za sztrajfą, mamidło za mamidłem, baner taka jego mać w otchłań dostępności, w bezmiar oferty, w nieskończoność satysfakcji oraz spełnienia. 

     A potem wjeżdżamy do miasta, do którego niegdyś pielgrzymowały najlepsze umysły epoki (które zresztą to miasto poniekąd wymyśliły), zostawiamy gdzieś auto i udajemy się na główną ulicę. Ale tam nie ma żadnej ulicy. Jest tylko dalszy ciąg drogi nr 47 tyle, że bez samochodów. Barwnego badziewia jest więcej, bo się stłoczyło, skropliło się i ścieka po ścianach, po szybach, po drzewach, dachach, schodach, płotach, po wszystkim. Nic spod tego trądu już nie widać. Spod „kurczak po 5.60” i spod „muzyka od 20 do 22: i spod „trzecie coś tam gratis”.” 

     Cały felieton zatytułowany „9.99” przeczytać można w „Tygodniku Powszechnym” nr 12 z 24 marca 2013 s. 46. Może za jakiś czas będzie też dostępny na stronie internetowej pisma, nie wiem tego, trzeba sprawdzać na tygodnik.onet.pl. Czemu zamieściłem tu tak obszerny cytat z tego tekstu? Bo podejrzewam, że czytelnicy „Tygodnika Podhalańskiego” i odwiedzający stronę internetową TP, nie czytają masowo „Tygodnika Powszechnego” i zapewne nie znają tego felietonu. Poza tym uważam Andrzeja Stasiuka za nader uważnego i wnikliwego obserwatora rzeczywistości oraz pisarza, który znakomicie potrafi oddać słowem pisanym „kraj-obraz” – obraz otaczającego nas świata. Jest też człowiekiem z zewnątrz, dawno tutaj nie był i nagle coś dostrzegł, coś, co zabolało go tak mocno, że to opisał dobitnymi słowy. A na dodatek wczoraj po południu jechałem „zakopianką” do Nowego Targu i z powrotem i mogę na świeżo potwierdzić obserwacje Andrzeja Stasiuka – to jest koszmar!
     Może niektórzy z nas, mieszkających tu na stałe, już nie dostrzegają całego tego badziewia? A może dostrzegają, ale się przyzwyczaili, odpuścili – „bo przecież nic się nie da zrobić!” Bez wątpienia władza lokalna zaniedbała ten problem, w ogóle się nim nie zajmuje. Ale przecież zaniedbali tę sprawę wszyscy mieszkający wzdłuż „zakopianki”, przecież te reklamy, te bannery, te billboardy stoją na czyjejś ziemi, ktoś – z reguły prywatny właściciel działki – zgodził się, żeby na jego ziemi stały te koszmary. Oczywiście z powodów finansowych, ktoś mu za to zapłacił. A co z legendarnym u górali i Podhalan, rzekomo wręcz wrodzonym, poczuciem piękna i estetyki, opisywanym od blisko dwustu lat? Gdzie się podziało? Wszystko można sprzedać? Wszystko można kupić? Nawet dobry smak i poczucie estetyki? Mam nadzieję, że nie do końca. Ale boję się, że mogę się mylić.