Szaflary: Nepomucen sam się obroni

Maria Majewska nie kryje oburzenia wycinką trzech drzew przy zabytkowej kapliczce św. Jana Nepomucena w Szaflarach. Ze sterty dokumentów wyciąga pismo z 1970 roku podpisane przez Zofię Zwolińską, z prośbą o \"przyjęcie godności społecznego opiekuna PTTK w celu opiekowania się jesionem\". Adresatem prośby był ojciec pani Marii, ale on przekazał ten obowiązek swej wówczas osiemnastoletniej córce. Kobieta opiekowała się kapliczką i rosnącym przy niej jesionem oraz dwoma modrzewiami przez czterdzieści lat. Gdy przyszli pilarze, próbowała zaalarmować wszelkie instytucje – od konserwatora zabytków po policję. Ci ostatni zapowiedzieli jedynie, że sprawdzą, czy jest zezwolenie. Ale formalny dokument był.

– Czy to były chore drzewa? Absolutnie nie! Komu więc przeszkadzały? Tylko strażakom, którzy rozbudowywali remizę – tłumaczy zdenerwowana szaflarzanka.

Pani Maria nie upilnowała jesionu. Wcześniej nie upilnowała też samego Nepomuka. W nocy z 5 na 6 września ubiegłego roku wandale wywalili z kapliczki zabytkową figurę świętego. Kobieta znalazła ją wraz z policjantami dopiero rano w nieodległych krzakach. Postępowanie zakończyło się umorzeniem z powodu niewykrycia sprawców. Choć miejscowi ponoć wiedzą, kto podniósł świętokradczą rękę. I są przekonani, że wcześniej czy później ta ręka uschnie, bo Nepomucen jest pamiętliwy.

Po kradzieży drewniany Nepomuk stoi w domu Majewskich. Przykryty jest wilgotną szmatką, by drewno się nie rozeschło. Kiedyś przed kapliczką zatrzymywały się kondukty pogrzebowe – tu czekali na nadejście księdza. Być może i w czasie wojny ktoś schował tam niejeden karabin, bo wydrążona z tyłu figury dziura idealnie się do tego nadawała. Wandale nie dali mu rady – jedyne uszkodzenie to połamanie kilku palców ręki świętego. Ludzie mówią, że ktoś za to poniesie karę. Ale wygląda na to, że prędzej z ręki boskiej, niż ludzkiej.

– Nie wydam tej figury, póki kapliczka nie zostanie zabezpieczona. Tu powinna być jakaś szyba kuloodporna, powinno być oświetlenie. Przecież po imprezach w remizie strach tędy przechodzić! Ten zabytek pozostawiony jest na pastwę losu – żali się opiekunka.

Stanisław Ślimak, wójt Szaflar, choć – jak podkreśla – ceni zaangażowanie Marii Majewskiej, to nie zamierza dodatkowo obiektu zabezpieczać. – Kapliczki nie mogą być poobijane siatką czy deskami ani ogradzane wysokim parkanem. Nie można się poddawać wandalom. Powiedziałbym, że to nasz święty i ta sprawa jest dla nas sprawą honorową – zapewnia.

Pozostawiając kapliczkę opiece sił nadprzyrodzonych, wójt tłumaczy, że usunięcie drzew było podyktowane właśnie troską o zabytek. Korzenie rosnących blisko drzew miały zagrażać stabilności obiektu. Choć gmina ma odpowiednie zezwolenie wydziału ochrony środowiska nowotarskiego starostwa, wójt przekonuje, że i tak odwlekał decyzję o wycince. – Zgodę mamy od 2006 roku. Próbowałem strażaków odciągnąć od tego, ale nawet prof. Szala, znany rzeźbiarz i członek naszej OSP, ostrzegał mnie, że kapliczka się przewróci. Teraz była ostatnia szansa, bo potem zacznie się okres lęgowy i znów trzeba by czekać do zimy, by te drzewa wyciąć.

Maria Majewska codziennie dogląda swego Nepomuka. Rzeźba ma pochodzić z XIX wieku. Jej zdaniem, wstawianie takiego zabytku do niezabezpieczonej kapliczki grozi tym, że figurka znów zniknie. Tym razem zamiast miejscowego wandala może zrobić to złodziej, który będzie chciał sprzedać ją jakiemuś kolekcjonerowi i ślad po Nepomuku mógłby zaginąć. I Majewska nie będzie miała czego pilnować, a miejscowi będą mogli tylko wyczekiwać, komu ręka uschnie.

Józef Figura