Reklama

2022-11-11 08:00:01

Powiat nowotarski

Czego nie wiesz o torfowiskach

Każdy hektar zdrowego, żywego torfowiska w naszej strefie klimatycznej pochłania rocznie z atmosfery około 1100 kg dwutlenku węgla. To magazyn węgla, złoże torfu, zbiornik retencyjny i fascynujący ekosystem.

Taki unikatowy skarb mamy w naszym terenie. Mogli się o tym przekonać dziennikarze z całej Polski, którzy uczestniczyli w wizycie studyjnej w Nowym Targu. Zamoczyli stopy w mokradłach Boru na Czerwonem, w kolejnym dniu zwiedzili orawskie torfowisko Puścizna Wielka z pokładu kolejki wąskotorowej.

Torfowisko to miejsce, gdzie odkłada się torf – utwór organiczny, powstający niemal wyłącznie ze szczątków roślin w środowisku wysyconym wodą i w warunkach beztlenowych. Złoże torfu przyrasta bardzo powoli – ok. 1 mm na rok. Istniejące dziś torfowiska to ogromne magazyny węgla uwięzionego w szczątkach roślinnych przez całe tysiąclecia. Jak szacują naukowcy, w naszej strefie klimatycznej hektar zdrowego, żywego torfowiska rocznie akumuluje ok. 300 kilogramów węgla w związkach organicznych, powstających w procesie fotosyntezy. W tym celu musi pochłonąć z atmosfery aż 1100 kg dwutlenku węgla.

Bezcenna gąbka

 Torfowiska są bezcenne także dlatego, że są jak gąbka – pochłaniają wodę w okresie ulew i powodzi, a oddają ją stopniowo w czasie suszy. Są więc naturalnymi zbiornikami retencyjnymi, regulującymi stosunki wodne. Gdyby nowotarski Bór na Czerwonem nie był przez dziesiątki lat eksploatowany, niepotrzebna byłaby zapora w Czorsztynie. Dziś, kiedy coraz bardziej doskwierają nam okresy suszy, ta ich właściwość jest szczególnie ważna.

Ale torfowiska to nie tylko magazyny węgla, złoża torfu czy zbiorniki retencyjne. To także fascynujące ekosystemy z niezwykłym światem roślin i zwierząt.

Porośnięte są przede wszystkim przez mchy torfowce, które magazynują ogromne ilości wody – ponad 10-krotność swojej suchej masy. To dlatego torfowisko jest ogromną „gąbką".  Dziennikarze uczestniczący w wizycie studyjnej mogli podziwiać także inne, rzadkie rośliny. Wśród nich owadożerną rosiczkę czy żurawinę, dla której torfowiska to naturalne miejsce występowania.

Dawniej torf stanowił cenne źródło energii. Na Podhalu i Orawie zdarzało się, że ludzie palili nim w piecach jeszcze w latach 70. ubiegłego wieku. Dziś wykorzystywany jest w ogrodnictwie. Naukowcy biją na alarm, podkreślając, że torf powinien być traktowany jako zasób nieodnawialny. Niestety, torfowiska to jedne z najszybciej zanikających ekosystemów naszej strefy klimatycznej. Wiele z nich było też regularnie odwadnianych.

Cudze chwalicie, swego nie znacie

Tymczasem z uwagi na swoje wybitne walory przyrodnicze oraz rolę, jaką pełnią dla człowieka, zasługują na szczególną ochronę. W Kotlinie Orawsko-Nowotarskiej znajduje się największy w południowej Polsce kompleks torfowisk wysokich, które należą do rzadkości. Rozwinęły się na podłożu bardzo słabo przepuszczalnej gliny o grubości około 2 m, która została najprawdopodobniej utworzona podczas ostatniego zlodowacenia. Dla ich rozwoju bardzo ważne były panujące tu sprzyjające warunki klimatyczne: stosunkowo chłodne sezony wegetacyjne, wysokie sumy opadów rocznych i niewielkie parowanie.

Dziś Torfowiska Orawsko-Nowotarskie chronione są w ramach europejskiej sieci Natura 2000. Ostoja Natura 2000 „Torfowiska Orawsko-Nowotarskie” ma powierzchnię ponad 8 tys. hektarów. Rośnie tu kosodrzewina, która z reguły występuje na większych wysokościach, a także prawdopodobnie sosna błotna, będąca mieszańcem kosodrzewiny z sosną zwyczajną. Sztandarowym gatunkiem wśród zwierząt tego regionu jest cietrzew, silnie zagrożony wyginięciem ptak, kojarzony ze spektakularnymi godami zwanymi tokowiskami. Można tu też spotkać rzadkie w skali Europy motyle – szlaczkonia torfowca czy modraszka bagniczka, a także bardzo rzadko występujące w innych terenach Polski pajęczaki. Zaglądają też niedźwiedzie i wilki.

Eksploatacja torfu rozpoczęła się na naszym terenie już pod koniec średniowiecza. Na obszarze Kotliny Orawsko-Nowotarskiej znajdowało się co najmniej 30 torfowisk wysokich i towarzyszących im torfowisk niskich. Zajmowały one ok. 260 km kw., czyli 26 tys. hektarów. Obecnie torfowiska wysokie i niskie zajmują teren czterokrotnie mniejszy. Zachowało się 19 kopuł lub ich fragmentów o łącznej powierzchni ok. 1300 ha.

Pod ochroną tylko Bór na Czerwonem

Mimo ochrony w ramach sieci Natura 2000 na części naszych torfowisk widać postępującą degradację. Powodem jest osuszanie torfowisk przez człowieka, wydobycie torfu, zarastanie kopuł torfowisk roślinnością krzewiastą i drzewiastą, zalesianie tych terenów czy pożary.

Tylko jedna kopuła Torfowisk Orawsko-Nowotarskich – Bór na Czerwonem – objęta jest ochroną w formie rezerwatu przyrody, ustanowionego już w 1925 r. W 2017 r. został też wpisany na listę obiektów objętych konwencją ramsarską, której celem jest ochrona i utrzymanie w niezmienionym stanie obszarów określanych jako „wodno-błotne”. W skład rezerwatu wchodzi torfowisko wysokie, z dobrze wykształconą kopułą torfowiska oraz występujące w jego otoczeniu bagienne i wilgotne zbiorowiska leśne – charakterystyczne dla Kotliny Orawsko-Nowotarskiej. Bór na Czerwonem jest domem dla gatunków roślin i zwierząt charakterystycznych dla ekosystemów borów bagiennych i torfowisk, w tym rzadkich i zagrożonych. Żyje tu 10 gatunków płazów, 2 gatunki gadów, 98 gatunków ptaków i 25 gatunków ssaków. Szczególnie cenne są płazy – traszka karpacka i kumak górski. W rezerwacie występuje również 269 gatunków grzybów. Wraz z przyległym kompleksem leśnym rezerwat znajduje się w strefie karpackiego korytarza ekologicznego, łączącego Babią Górę i Tatry z Gorcami i Pieninami.

 Co można zrobić?

 Jak przekonują naukowcy, żeby chronić Bór na Czerwonem, jak najszybciej trzeba poprawić nawodnienie tego terenu m.in. przez tworzenie zastawek, które zatrzymują wodę. Kolejnym zadaniem, które dla niewtajemniczonych w temat miłośników przyrody może być zaskoczeniem, jest odtworzenie bezleśnego charakteru torfowisk, co wiąże się z wycięciem wielu drzew.  

Wizyta studyjna to jeden z elementów trwającego już od dwóch lat projektu „Karpaty Łączą – ochrona Torfowisk Orawsko-Nowotarskich”, dofinansowanego z funduszy Islandii, Liechtensteinu i Norwegii w ramach Mechanizmu Finansowego EOG 2014-2021 oraz ze środków Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Krakowie. Projekt realizowany jest przez UNEP/GRID-Warszawa w partnerstwie z Fundacją Przyroda i Człowiek oraz Asplan Viak z Norwegii. Ważną jego częścią są trwające już badania prowadzone przez grupę naukowców różnych specjalności. Dzięki ich pracy Bór na Czerwonem będzie najlepiej przebadanym torfowiskiem w Polsce, a to z kolei pozwoli lepiej chronić ten unikatowy teren.
Beata Zalot

Zostań Patronem Tygodnika Podhalańskiego.

Reklama
Komentarze Facebook
Dodaj komentarz
Wysłanie komentarza oznacza akceptację regulaminu komentowania na łamach 24tp.pl
Dunajcanka 2022-11-11 10:29:16
W Czarnym Dunajcu pojawiły się bobry na torfowiskach i robią genialną robotę budując tamy i spiętrzając wodę na wiosnę słychać było nad tymi zbiornikami kumaki górskie i pojawiły się sznury skrzeku . Uwielbiam tam spacerować i słuchać klangoru żurawi.
Nieceprok 2022-11-11 08:38:01
Najpierw spotkanie na podhalance o potocznie nielubianych bagnach, i ich kolosalny wolyw na klimat - ale nie w świadomości ludzkiej - brawa profesorowi za to, a teraz przypomnienie o naszym skarbie - Torfowisku Nowotarskim! Również niedocenianym i odwadnianym od wielu lat.
  • SPRZEDAŻ | zwierzęta
    Dwa WAŁACHY 6.500 zł/sztuka. 790 759 407.
  • SPRZEDAŻ | budowlane
    WIĘŹBY DACHOWE, DESKI SZALUNKOWE, ŁATY, PODBITKI, BOAZERIA, LEGARY, DESKI ELEWACYJNE. WYKONUJEMY WIATY, ZADASZENIA. 790 759 407.
  • NIERUCHOMOŚCI | sprzedaż
    DZIAŁKA BUDOWLANA 10 arów, wraz z DOMEM do remontu, 250.000 zł. 790 759 407.
  • USŁUGI | inne
    WYCINKA, PRZYCINKA DRZEW W TRUDNYCH WARUNKACH - 691 317 098.
  • PRACA | dam
    Górska Grupa Hotelowa - Firma wynajmująca apartamenty zatrudni OSOBY DO DZIAŁU TECHNICZNEGO. Praca na terenie Zakopanego i Kościeliska. Oferujemy stabilne zatrudnienie i atrakcyjne wynagrodzenie. Osoby zainteresowane prosimy o przesłanie CV na adres a.rysula@gorskagrupa.pl lub telefon +48 882 071 976
  • PRACA | dam
    Biuro księgowe AUDITPLUS zatrudni: głównego księgowego, specjalistów ds. księgowości i referentów. Praca w Zakopanem, 8-16, pełen etat. Zapraszamy. Zgłoszenia: praca@auditplus.pl.
  • PRACA | dam
    Hotel "Foluszowy Potok" Zakopane, ul. Zamoyskiego 42 zatrudni do restauracji hotelowej: KELNERA/-KĘ. Zapewniamy stabilną, całoroczną pracę w restauracji hotelowej. Kontakt wyłącznie telefoniczny: 660 41 00 46
  • PRACA | dam
    Sprzątanie apartamentów. Przyjmę kobietę do pracy do sprzątania apartamentów w okolicy ul. Strążyskiej w Zakopanem (wskazane auto w celu dojazdu do pracy). Praca na stałe, 3-4 dni w tygodniu (w weekendy również) w godz.9-15.. 609097999
    Tel.: 609097999
  • SPRZEDAŻ | zwierzęta
    ŚWINIE WŁASNEGO CHOWU. 788 679 465.
  • PRACA | dam
    Potrzebna osoba na tłusty czwartek 11/12.02 do smażenia i zawijania pączków, dobrze płatne 694357379.
  • PRACA | dam
    PRZYJMĘ W KOŚCIELISKU DO PRAC BIUROWO-RECEPCYJNYCH. 608 806 408
  • PRACA | dam
    ZLECĘ PRACE PORZĄDKOWE, REMONTOWO-BUDOWLANE W KOŚCIELISKU, OD ZARAZ. 608 806 408
  • PRACA | dam
    NAWIĄŻĘ WSPÓŁPRACĘ DO WYKOŃCZENIA TRZECH DOMÓW w ZAKOPANEM (MUROWANIE, INSTALACJE, SUCHE TYNKI, ŁAZIENKI). 608 806 408
  • PRACA | dam
    Poszukuję osoby do sezonowego, prowadzenia gospodarstwa domowego w Zakopanem. Życiorys zawodowy proszę przesyłać na adres e-mail. rozanob@interia.pl
  • USŁUGI | budowlane
    MALOWANIE DACHÓW I ELEWACJI. 602 882 325.
  • KUPNO
    KUPIĘ STARY POROZBIÓRKOWY SOSRĘB. Proszę wysłać zdjęcie na numer 605 306 244.
  • NIERUCHOMOŚCI | wynajem
    DO WYNAJĘCIA DOM W WITOWIE, w którym do roku 2025 znajdował się Ośrodek Zdrowia. 698 508 796.
  • ANTYKI
    Do sprzedania ZABYTKOWY PRZEDWOJENNY KREDENS GÓRALSKI ZAKOPIAŃSKIEJ SZKOŁY PRZEMYSŁU DRZEWNEGO w idealnym stanie, z lat trzydziestych, sprawdzony przez kustosza Muzeum Tatrzańskiego. Również CZĘŚĆ KOLEKCJI PRZEDWOJENNEGO MALARSTWA o tematyce góralskiej, znanych polskich malarzy aukcyjnych, takich jak Gąsienica Szostak, Augustynowicz, Jarocki, Moszyński, Gałek, Ćwikliński, Dzieliński, Skowroński. Tel. 601 51 35 33
  • USŁUGI | inne
    ODŚNIEŻANIE DACHÓW. TECHNIKI LINOWE. TEL: 695 092 678
  • PRACA | dam
    Restauracja Siwy Dym w Rabce-Zdrój zatrudni: KUCHARZA, KUCHARZA WYDAWKOWEGO, BARMANA, PRACOWNIKA GOSPODARCZEGO. Praca na stałe lub dorywczo, CV na: rabka@siwydym.pl, informacje pod numerem: 887 080 004
  • PRACA | dam
    Piekarnia w Zakopanem zatrudni PIEKARZA. Praca stała, dobre warunki. 604 102 804, 602 285 793.
  • USŁUGI | budowlane
    OGRODZENIA, www.hajdukowie.pl. 692 069 284.
  • SPRZEDAŻ | różne
    DREWNO KOMINKOWE. 501 577 105.
2026-02-08 10:00 Na ciężką codzienność mają radość, wsparcie i pomoc. Całkiem gratis 2026-02-08 09:00 Dziś rocznica śmierci wybitnego kompozytora, dyrygenta, taternika 2026-02-08 08:00 Wieczór poezji w Białym Dunajcu. Nowy tomik Hani Malaciny-Karpiel (WIDEO) 2026-02-07 22:45 Setki młodych ludzi bawią się na Długiej Polanie w Nowym Targu (ZDJĘCIA, WIDEO) 2 2026-02-07 21:21 Pogoda pokrzyżowała plany Kumoterek 2026-02-07 21:00 Na nartach przez połoniny 2026-02-07 20:00 Tego typu sklepów przybywa na Krupówkach jak grzybów po deszczu 3 2026-02-07 19:45 Świetny skok Anny Twardosz w pierwszej serii skoków na Igrzyskach Olimpijskich 2026-02-07 19:00 Bukowina Tatrzańska w rytmie tradycji. Trwa 54. Góralski Karnawał 2026-02-07 18:00 Mieszkaniec Kiczor w 5. edycji telewizyjnego programu 2026-02-07 17:36 Lawina zeszła Żlebem Grosza w słowackich Tatrach Wysokich 2026-02-07 17:00 Konkurs Muzyk Podhalańskich oraz Śpiewaków Ludowych. Zgłoszenia 2026-02-07 15:59 Takiej sytuacji na Krupówkach jeszcze nie było. Straż Miejska zabezpieczyła skrzata 9 2026-02-07 15:00 Powiat nie odśnieżył a oberwała sołtyska 2026-02-07 14:30 Niedzielna akcja krwiodawstwa w Białym Dunajcu. PCK zaprasza do oddawania krwi 2026-02-07 14:00 Deszczowe Krupówki i dwie romskie orkiestry (WIDEO) 5 2026-02-07 13:00 Mieszkańcy powiatu tatrzańskiego dostają nietypowe powiadomienia z alertem RCB 2 2026-02-07 12:00 Anonim pyta, wójt odpowiada 2026-02-07 11:00 W niedzielę wielka szansa na medal. Trzymajmy kciuki za naszych snowboardzistów 3 2026-02-07 10:00 W Tatrach panują trudne warunki turystyczne. Dodatkowym utrudnieniem jest niski pułap chmur 2026-02-07 09:00 Straż Gminna w Kościelisku ukarała sprawcę spalania odpadów (WIDEO) 2 2026-02-07 08:00 Kościelisko żegna Józefa Gąsienicę Sobczaka. Olimpijczyka i mistrza góralskiego tańca 2026-02-06 21:49 Przerwa w dostawie wody w Białym Dunajcu. Utrudnienia od sobotniego poranka 2026-02-06 21:00 Zdewastowane zimowe oznakowanie szlaku na Babiej Górze 2 2026-02-06 20:38 Kudłaty, zaniedbany pies błąka się po Szlaku Papieskim w Zębie 1 2026-02-06 20:00 Sarna znaleziona na ulicy Sienkiewicza. Nie udało się jej uratować 2 2026-02-06 19:15 Pijany i bez prawa jazdy prowadził samochód bez badań technicznych 2026-02-06 19:00 Odwilż na całego. Kierowcy - nie ochlapujcie pieszych 2026-02-06 18:34 Policja poszukuje Zbigniewa Ziobry. Jest oficjalny list gończy 49 2026-02-06 18:01 Wójt kontra hejterzy 1 2026-02-06 17:00 Ten mostek to jedna rdza. Urząd uspokaja i remontuje 3 2026-02-06 16:12 Dwie osoby zginęły pod lawiną w Tatrach Wysokich 2 2026-02-06 16:00 Ferie na biegówkach. Bezpłatny kurs narciarstwa biegowego dla dzieci i młodzieży 2026-02-06 15:35 Poszukiwany wpadł na Krupówkach na własne życzenie 2 2026-02-06 15:26 Samotny pies czeka na właściciela w Kirach. Apel o pilny kontakt 2026-02-06 15:00 Bezpłatna pomoc blisko domu. Ruszył projekt wsparcia zdrowia psychicznego na Podhalu 2026-02-06 14:30 Szukamy informacji o Bogdanie Dębskim, przed laty szefował zakopiańskiej "Solidarności" 3 2026-02-06 14:00 Marne warunki na stokach Jasnej. Mgła i opady zniechęcają narciarzy 2026-02-06 13:10 39-latek, który wczoraj zabił swoją macochę przyznał się do winy 2026-02-06 13:00 Wielogodzinna akcja ratunkowa w Tatrach (WIDEO) 2 2026-02-06 12:00 Co robić w weekend w Zakopanem? 1 2026-02-06 11:25 Nocny pożar sadzy w Czerwiennem 1 2026-02-06 11:00 Dziś najlepiej ukryć się w Dziurze, gdzie skarby miał chować słynny zbójnik (WIDEO) 1 2026-02-06 10:30 Nie żegnaj się z tym światem. Mamy dla Was bilety 2026-02-06 10:00 Nasi na Igrzyskach Olimpijskich 2 2026-02-06 09:00 Historia Żydów to historia zapisana w mieście 7 2026-02-06 08:00 Przed nami weekend pod znakiem chmur i odwilży z opadami 2026-02-05 21:00 Trwają zapisy na Puchar Zakopanego Dzieci i Młodzieży w narciarstwie alpejskim 2026-02-05 20:35 To było zabójstwo. Mężczyzna w piątek usłyszy zarzuty? 3 2026-02-05 20:10 Ogólnopolski Bieg Gąsieniców. UWAGA! Zmiana terminu
NAJPOPULARNIEJSZE ARTYKUŁY
NAJCZĘŚCIEJ KOMENTOWANE
OSTATNIE KOMENTARZE
2026-02-08 09:24 1. @pat,idiota, wystarczy, że czarzasty nigdy nie posiadał czerwonej książeczki PZPR dlatego został Marszałkiem Sejmu 2026-02-08 08:50 2. @Ggg twoja bezdenna głupota jest porażająca zapewne wynika ona z ciągłego karmienia swoich zmysłów propagandą europejskiego sukcesu,putin pęka ze śmiechu widząc jak Europa sama się unicestwia, natomiast ten satrapa c chyli czoła przed Stanami zjednoczonymi widząc że jest to jedyna realna siła militarna która może zagrozić Rosji 2026-02-08 08:28 3. Dla arabusów słodycze, dla naszych sklepy z gorzałą. Każdemu wedle potrzeb - oczywiście nie licząc normalnych turystów i mieszkańców. 2026-02-08 08:24 4. Kapele Romskie przeszkadzają bo są Romskie, ale jak się idzie Krupówkami to głośną, kocią muzykę puszczają również restauracje. Przechodząc koło Wierchów słychać bardzo głośną reklamę czegoś z wosku - podobno muzeum! Tego też się słuchać nie da. 2026-02-08 08:19 5. Polskie lawactwo pewnie nie lubi naszych zawodników z powodu przeżegnywania się znakiem krzyża bo to takie nie modne i zacofane , oni to tylko sikają na Orlenie bo już paliwa nie kupują 2026-02-08 08:19 6. Wielka Beata to była 10 lat temu. Najpierw "pokora i ciężka praca", potem "wystarczy nie kraść" a na koniec "mi się to po prostu należało". 2026-02-08 08:05 7. Tragedia. Poziom i stan umysłu tych ludzi jest porażajacy. nowy targ znowu ma się czym pochwalić, na miare swojego poziomu. A Burmistrz nowego targu otwierąl impreze? A czemu? Krzysiu nie zaprosił? 2026-02-08 04:27 8. A na zakończenie naszej trudnej znajomości z wszystkimi tutaj. Proponuję od jutra "polskim patriotom" nauczyć języka polskiego albo wziąć korepetycje po feriach. Bo to wstyd kaleczyć. Miło było was poznać. Serio. Wszystkich. Redaktorstwu dziękuję za wszystko przez ostatnie lata, wyrozumiałość i świetną książkę. Ojciec mi umarł, miał 88 lat, w ubiegłym tygodniu był pogrzeb. Wszystkim dziękuję. 2026-02-08 04:19 9. Dostałam kilka dni temu. I już wiem dlaczego wasze dzieci dostaną ADHD, jak nie będzie prądu i laptopa. Jak nie będzie gazu, pomp i jak będzie tylko minus 5 w apartamencie w górach. Nie wiecie. gdzie jest strumyk z wodą nawet w zimie, nie wiecie jak się rozpala w piecu szczypkami. Wiedzą wasze dzieci i wy jak uciec z pożaru na 8 piętrze bloku w Nowym Targu? Jak się skichać bez ładowarki do telefonu? Kto ma telefon stacjonarny? Kto ma piec na drewno albo kominek? Kto ma dostęp do wody oprócz studni głębinowej albo wodociągu, który przestanie działać? Macie metro i schrony na Podhalu? Nic nie macie a pyszczycie. Powodzenia. 2026-02-08 04:02 10. Dzień dobry'@Zawodowy i @Amator. Bardzo dziękuję za cenne rady, ale prawdziwi POLSCY patrioci powinni umieć pisać po polsku a górale po wiadomo jakiemu. Poza tym co tacy zawodowi robią tutaj teraz zamiast prukrać w kabinie na trasie?
WARUNKI W GÓRACH
POGODA W WYBRANYCH MIASTACH REGIONU
Reklama