Polecamy
Dołącz do naszych Patronów. Zobacz, że warto. Dziękujemy bardzo. Kliknij 24tp.pl/wspieraj

Reklama

2023-09-27 21:00:02

Reklama

Jaworki

Biała Woda - zapomniana wieś na szlaku kultury wołoskiej

To tytuł unikatowego filmu, który będzie do obejrzenia już na początku października. Dokument opowiada o historii, kulturze i wyjątkowych walorach przyrodniczych i krajobrazowych Białej Wody.

"Wszystky my jednaky! Nas Pan Boh dal pry wszystkich, to je jedno, czy budut katolicy, czy budut Rusnacy - grekokatolicy, czy jaky budut mi to je jedno" – mówi  Rusnaczka z Małych Pienin, uczestniczka projektu „Biała Woda – zapomniana wieś na szlaku kultury wołoskiej”.

Praca nad filmem trwała kilka miesięcy. Biała Woda to jedna z czterech wsi wchodzących do 1950 roku w skład tzw. Rusi Szlachtowskiej. Jak podkreślają twórcy, film jest dedykowany byłym i już nielicznie zamieszkującym ten region Rusnakom. Jest odpowiedzią na rosnącą w ciągu kilku ostatnich lat potrzebę ożywiania pamięci o historii i kulturze tego mikroregionu Pienin, jego byłych mieszkańcach, a także powrotu do rodzimych korzeni. Rusnacy czują potrzebę wracania do swoich korzeni, które zostały rozbite podczas wysiedleń w 1947 i1950 roku.

W ramach projektu odbyły się dokumentacje archiwalne, nagrania wywiadów z dawnymi mieszkańcami wsi, którzy posługują się  jeszcze rodzimą gwarą a także z naukowcami badającymi ten obszar. Odbyły się też rekonstrukcje historyczne z próbami odtworzenia unikalnej na skalę Karpat tradycji muzycznej, która sięga swoimi korzeniami do tradycji wołosko-bałkańskich.

Rezultaty tych działań będzie można zobaczyć wkrótce podczas dwóch odsłon filmu, z których druga będzie mieć charakter otwarty. Odbędzie się 8 października o godz. 10. 30 w budynku Straży Pożarnej w Jaworkach (wstęp wolny).

Natomiast 7 października o godz. 3. 30  w kościele pod wezwaniem św. Jana Chrzciciela w Jaworkach (dawna cerkiew) będzie można uczestniczyć w liturgii w obrządku grekokatolickim.

Twórcą scenariusza jest Krzysztof Krzyżanowski , pionier filmów etnicznych poświęconych Rusinom karpackim. Za realizację odpowiedzialna była dr Justyna Cząstka-Kłapyta, badaczka kultury, w tym muzyki łuku Karpat.

 Projekt jest kontynuacją poszukiwań śladów tradycji i niepisanej historii w źródłach i relacjach byłych mieszkańców tej niegdyś unikatowej na skalę Karpat osadzie, które częściowo pozwolił odsłonić projekt „Muzyka bez Granic” realizowany przez Fundację Dobra Wola. Patronat nad projektem pełni Fundacja Zapomniany Świat z Jaworek.

Organizatorami projektu są: grupa nieformalna karpackiej inicjatywy lokalnej – Justyna i Piotr Kłapytowie oraz Anna Mikołajczyk-Szarek, PTTK Szczawnica oraz Muzeum Pienińskie im. Józefa Szalayaw Szlachtowej.

Karpacka inicjatywa lokalna finansowana ze środków Rządowego Programu Fundusz Inicjatyw Obywatelskich NOWEFIO na lata 2021–2030 za pośrednictwem Stowarzyszenia „Pro Carpathia”.

"Biała Woda położona jest na jednym z najciekawszych w Karpatach obszarze pogranicza różnych kultur,etnosów i grup etnograficznych. Do czasu wysiedleń górali Ruskich z tzw. Rusi Szlachtowskiej na zachodnie tereny Polski - Dolnego Śląska i Pomorza Zachodniego na tym niewielkim obszarze złożonym z czterech wsi (Szlachtowa, Jaworki, Czarna Woda, Biała Woda) mieliśmy niezwykłą mozaikę językową,muzyczną, religijną i kulturową, którą dziś współtworzą jeszcze Rusini zamieszkujący obszar Małych Pienin po słowackiej stronie. Jest to jedna z dawnych miejscowości lokowanych na prawie wołoskim z początkiem XVI wieku" - przypominają Justyna i Piotr Kłapytowie

Jej zasiedlenie przez Rusinów karpackich związane jest z fazą osadnictwa wołoskiego podczas kryzysu klimatycznego Małej Epoki Lodowej. W tej fazie osadnictwa wciąż zaznaczał się silny model kultury z wyraźnymi wpływami elementów pochodzenia bałkańskiego. Świadczyło o tym m.in. wyznanie grekokatolickie, typ gospodarki szałaśniczej, strój, budownictwo, wierzenia, obrzędy i muzyka, a w szczególności potrzeba i umiejętność śpiewania na głosy z wrodzonym słuchem harmonicznym. Taki śpiew charakterystyczny  jest dla wszystkich grup wołoskich obecnie zamieszkujących tereny Bałkanów i Rumunii (Farszeroci).

Biała Woda stanowi współcześnie rezerwat przyrody, a od lat 80. XX wieku najważniejszy obszar tzw. wypasu kulturowego na Podtatrzu.To obszar położony w miejscu krzyżowania się różnych wiosennych i jesiennych szlaków pasterskich (z Beskidu Niskiego i Bieszczadów na Podhale). BiałaWoda z pozostałymi osadami byłej Rusi Szlachtowskiej stanowiła najdalej na zachód w Polsce wysunięty skrawek osadnictwa etnicznie wołosko-ruskiego.

Więcej informacji o projekcie na stronie facebookowej projektu: Biała Woda – zapomnian awieś na szlaku kultury wołoskiej

opr.bz
Fot. Justyna Cząstka-Kłapyta

Zostań Patronem Tygodnika Podhalańskiego.

1
2
Komentarze Facebook
Dodaj komentarz
Wysłanie komentarza oznacza akceptację regulaminu komentowania na łamach 24tp.pl
Edward 2023-09-27 22:00:17
Gorzej, jak upomną się o majątki zabrane po 1950.
2024-06-22 21:30 Władze powiatu tatrzańskiego chcą zlikwidować ostatni bezpłatny parking pod Giewontem 6 2024-06-22 21:00 Czwarta lekcja z kolekcji, czyli rzeczy pierwsze wystawione w willi Oksza 2024-06-22 20:17 Prace na Ludźmierskiej przedłużają się. Jak długo będziemy stać w korku? 2024-06-22 19:29 Kilka strażackich interwencji w powiecie tatrzańskim 1 2024-06-22 18:45 Niebezpieczna sytuacja na szlaku na Rysy (WIDEO) 2024-06-22 18:00 Wielu chętnych do funkcji szefa Powiatowego Zarządu Dróg 4 2024-06-22 17:16 Zapomniany gigant polskiej secesji 2024-06-22 16:30 Tatrzański Park Narodowy zamyka popularny szlak 1 2024-06-22 15:44 W Rabce powstanie kolejny supermarket 2 2024-06-22 15:00 Muzyka radości w Jatkach (WIDEO) 2024-06-22 14:10 Arcybiskup Marek Jędraszewski rezygnuje 7 2024-06-22 13:21 Zakopiańscy policjanci apelują do opiekunów wycieczek 1 2024-06-22 12:43 Poważny wypadek w Skawie (ZDJĘCIA) 1 2024-06-22 12:00 Kluszkowce robią wrażenie (WIDEO) 3 2024-06-22 11:29 Wyborczy zaułek 2024-06-22 11:00 Burze z ulewnym deszczem przechodzą przez Podhale i Orawę (WIDEO) 1 2024-06-22 10:07 Samochód zjechał z drogi i uderzył w znak 3 2024-06-22 10:00 Niecodzienny gość na Bogdańskiego w Zakopanem 2024-06-22 08:59 Nadciągają burze i opady deszczu 2024-06-22 08:01 Restauracja z Kościeliska z prestiżowym wyróżnieniem 7 2024-06-21 21:40 Młodzi druhowie pozbierali śmieci na babiogórskim szlaku 2024-06-21 21:00 Przyjaciel mnie oszukał 16 2024-06-21 20:00 Kamil choć woli kopać, to w przełajach jest wicemistrzem Polski. Grunwald dla niego okazał się szczęśliwy 2024-06-21 19:30 Przed nami filmowe lato pod gwiazdami 2024-06-21 19:00 Podhalański Szpital Specjalistyczny z nowym wicedyrektorem 1 2024-06-21 18:01 Ciepły dzień w Tatrach. Tak rano było pod samym szczytem Giewontu (WIDEO) 2024-06-21 17:30 Ruszyła zbiórka na pogrzelców z Nowego Targu 2024-06-21 17:01 Leśnicy wzięli się za crosowców 6 2024-06-21 16:30 Ostrzeżenia meteo. Zebrał się Wojewódzki Zespół Zarządzania Kryzysowego 1 2024-06-21 16:00 Dzień Taty we włoskim stylu, co się działo w "Kmicicu" (WIDEO) 2024-06-21 15:35 Duży pożar w Pcimiu. Mogą być utrudnienia na zakopiance 2024-06-21 15:00 Ulica Piłsudskiego zamknięta. Auta zawracają na podwórkach 6 2024-06-21 14:00 Retro weekend w Rabce -Zdroju 3 2024-06-21 13:00 Koniec roku szkolnego; początek wakacji (WIDEO i ZDJĘCIA) 1 2024-06-21 12:29 Doradca kredytowy Gdańsk - w czym może pomóc? 2024-06-21 12:00 Co robić w weekend w Zakopanem? 2024-06-21 11:21 Świadectwo charakterystyki energetycznej 2024-06-21 11:00 Policjanci z pomocą zdążyli w ostatniej chwili. Przeszukali kilkadziesiąt hoteli i pensjonatów 2024-06-21 11:00 Odbudowa rabczańskiego szpitala się opóźni 6 2024-06-21 10:33 Posiedzenie Jury 53. Ogólnopolskiego Konkursu Poetyckiego na wiersz o tematyce górskiej im. Tadeusza Staicha 2024-06-21 10:30 Mroczny zbiór opowiadań pióra mistrzów gatunku Dark Academia. Mamy dla Was książki 2024-06-21 10:00 Szkieletor zniknie - ruszyła budowa Galerii Podhalańskiej. Kiedy zakupy? 7 2024-06-21 09:30 Poruszający "Mój syn Ezra". Mamy dla Was bilety 2024-06-21 09:04 Ostrzeżenia najwyższego stopnia przed burzami 2024-06-21 08:00 Kąpiel na własne ryzyko 5 2024-06-20 21:30 Sport uczy pokory, ale marzenia się spełniają (WIDEO) 2024-06-20 20:30 Są trasy biegowe, jest i wystawa. Olimpijczycy z Kościeliska (WIDEO) 2024-06-20 19:38 Oksza z Cepculkami zaprasza do ogrodów na Święto ulicy Zamoyskiego 1 2024-06-20 19:23 Wizyta kontrolna u dentysty - jak często? 2024-06-20 19:19 Blachy stalowe - informacje w pigułce
NAJPOPULARNIEJSZE ARTYKUŁY
NAJCZĘŚCIEJ KOMENTOWANE
OSTATNIE KOMENTARZE
2024-06-22 23:05 1. Oczywiście płatny będzie tylko dla mieszkańców w tygodniu. Bo w święta i weekendy dla turystów musi być nadal za darmo. Dziękujemy za troskę pasożyty. 2024-06-22 23:04 2. Będzie coraz gorzej ,wnet za powietrze trzeba będzie płacić że oddychamy,że żyjemy co to za czasy. 2024-06-22 22:41 3. Pazerność tych ludzi nie zna granic. 2024-06-22 22:32 4. Czemu w programie wyborczym tego nie umieściliście ? 2024-06-22 21:52 5. "Chcemy dbać o dochody powiatu tatrzańskiego." To weźcie się do roboty pasożyty jedne. Jak potraficie tylko płatne parkingi robić to zatrudnijcie się na parkingowych w prywatnej firmie. Może przez tydzień was nie wywalą z roboty. Dziady sakramenckie. 2024-06-22 21:49 6. Takich włodarzy to ze świecą szukać. Dobrze że nie wyjechali na zmywak za granicę tylko zostali by nami rządzić. 2024-06-22 20:57 7. Ten co zwiał po wyborach że stanowiska i zaszył się w Szczawnicy, to ma dalej te dwa zarzuty prokuratorskie ? Dziennikarska dociekliwość jest nam tego winna bo nie wiemy kto nami rządzi. 2024-06-22 20:54 8. Szukacie winnego z imienia ? No coz, sa ich cale peczki. To wyborcy , wdzac ta karygodna niegospodarnosc albo raczej scieme, wynagrodzili te miernoty swoimi glosami na nastepne 4 lata. To felietonowe ego posmiewisko nie znalazlo sie u steru tej wtopy bez glosow mieszkancow. Ps. Swietna robota pytajniku ! Ale to dopiero pierwszy krok. 2024-06-22 20:44 9. Maliniak narobił uprawnień dla całego regionu to jest z kogo wybierać... a fachowcy w Anglii na zmywaku ,Polska tylko dla cwaniakow 2024-06-22 20:44 10. To za te ślimaki w oscypku i trufle w buncu,z moskolami po parysku,z lampką Kawaliera de Bordeaux.
2024-06-10 21:44 1. Super impreza, moje gratulacje. Szkoda tylko że osoba która Wam tyle pomogła została przez was pominięta. Nawet nie usłyszałem od Was dla Pana M G słowa dziękujemy. 2024-05-19 18:55 2. Czyli zaczyna się jazda " bez trzymanki"_ kilku Radnych jest z poprzedniego wyboru ( nic nie robili ) nowi dużo obiecują. Nie wiadomo jakich zastępców będzie miał Burmistrz ( Pani od żółtych wstążek) odpadła...... 2024-04-22 15:13 3. Tutaj można się wiele dowiedzieć o naszym świecie i przyszłości. Super! 2024-04-21 22:36 4. Dlaczego nie piszecie o hejcie jaki sąsiedzi wyrzygują na organizatorów tej inwestycji? Grupa sąsiadów brnie w zaparte, skargi, blokady, pisma, w żaden sposób nieuzasadnione. Może nagłośnienie ich zachowania przywróci im poczucie przyzwoitości i serdeczności wobec osób którym los nie oszczedził kalectwa? 2024-04-05 23:21 5. O myszka znowu się lansuje, a miała zawiesić kampanię wyborczą. Najlepsze są jej plakaty wyborcze - poza z założonymi rękami obrazuje jej ostanie dwie kadencje na stanowisku zastępcy burmistrza: "siedziałam dwie kadencje z założonymi rękami i nic nie robiłam i staram się teraz o wasz głos drodzy mieszkańcy aby sobie dalej tak posiedzieć tylko za lepszą kasę" 2024-04-05 23:11 6. O myszka znowu się lansuje, a miała zawiesić kampanię wyborczą. Najlepsze są jej plakaty wyborcze - poza z założonymi rękami obrazuje jej ostanie dwie kadencje na stanowisku zastępcy burmistrza: "siedziałam dwie kadencje z założonymi rękami i nic nie robiłam i staram się teraz o wasz głos drodzy mieszkańcy aby sobie dalej tak posiedzieć tylko za lepszą kasę" 2024-04-05 07:05 7. BRAWO WY !!! 2024-03-29 17:19 8. Ja się pytam jaką partię ten pan reprezentuje?Nazwa komitetu nic nie mówi. 2024-03-14 18:58 9. I to jest miś a nie jakosi cepersko podróba! 2024-03-09 17:01 10. Deportowac drugiego na anktartyde.
WARUNKI W GÓRACH
POGODA W WYBRANYCH MIASTACH REGIONU
Reklama
Polecamy

FILMY TP

Pożegnania


REKLAMA


Dołącz do nas - facebook