2025-05-19 11:25:25

Tatry

Była małopolska konserwator zabytków krytykuje remont schroniska na Kondratowej

To definitywny koniec polskiej architektury drewnianej - pisze na profilu społecznościowym dr hab. Monika Bogdanowska.

Monika Bogdanowska - małopolska wojewódzka konserwator zabytków w Krakowie w latach 2019-2021 prowadzi Facebooka "Konserwator Zabytków". Na profilu znalazł się obszerny wpis, krytykujący remont schroniska PTTK na Hali Kondratowej.

Poniżej pełny tekst dr hab. Moniki Bogdanowskiej:

DEFINITYWNY KONIEC POLSKIEJ ARCHITEKTURY DREWNIANEJ

Miarą upadku i znakiem końca tradycji budowania z drewna na naszych ziemiach jest – moim zdaniem – nowe schronisko na Hali Kondratowej. Tak myślę, że gdyby, powiedzmy, pięćdziesiąt lat temu powiedzieć góralom, że im w „smiućkich Tatrach” ktoś wybuduje schronisko z pustaka, obłożone listewkami i nakryte gontopodobnym dachem, niejedna ręka zacisnęłaby się na ciupażce.

Tatrzańskie schroniska to osobne architektoniczne i społeczne zjawisko. Kiedyś niedostępne, znane tylko góralom wysokie góry stopniowo zdobywane były przez przybyszów z nizin. Pojawiali się badacze: geolodzy, botanicy, ale też ludzie szukający niezwykłych doznań, kontaktu z dziewiczą przyrodą. Rozwój Zakopanego jako ośrodka turystycznego, doskonałej bazy wypadowej dla górskich wypraw w naturalny sposób przyczynił się do „podboju” niedostępnych wcześniej obszarów, ale też budowy pierwszych, skromniutkich schronisk. Wcześniej, jeszcze po wojnie, funkcje „zohylin” pełniły bacówki. Ludzie ruszający w góry nie mieli wielkich wymagań: odpocząć na ławeczce wystawiając twarz do słońca i opierając się o pachnące starym drewnem ściany, schronić się przed deszczem, czasem też przenocować, gdy wyprawa nieco się wydłużyła. Te stosunkowo niskie oczekiwania z zasadzie się nie zmieniały, a drewniana chata, mniejsza, czy większa, z wielkimi stołami, wspólną sypialnią, a przede wszystkim ciepłym piecem, wspólnym wypoczynkiem i atmosferą tworzoną przez prowadzących schronisko ludzi, były właśnie tym, co tworzyło niezapomnianą atmosferę.

Schronisko na Hali Kondratowej należało właśnie do takich miejsc. Położone u stóp Giewontu miało burzliwą historię, pierwsza chatka przetrwała zaledwie kilka lat, w 1913 została zniszczona przez lawinę, w jej miejsce postawiono w latach 1930-tych bacówkę. „Prawdziwe” schronisko stanęło w latach 40-tych dzięki staraniom Polskiego Towarzystwa Tatrzańskiego, a krótko potem zostało rozbudowane. I to poważnie uszkodziła kamienna lawina, trzydziestotonowy głaz wbił się w narożnik budynku 26 kwietnia 1953 roku. Widać Duch Gór nie życzył sobie w tym miejscu żadnych schronisk, ale ostatecznie odpuścił. Wyremontowany budynek służył turystom przez kolejne dziesięciolecia, cały czas prowadzony przez potomków Stanisława Skupnia olimpijczyka i narciarza. Do czasu. W maju 2022 roku wybuchł pożar, turyści rzucili się na ratunek, uruchomiono hydrant, wynoszono dobytek. Najprawdopodobniej zapaliły się sadze w kominie, a od nich gont. Zniszczenia nie były bardzo duże, ale w roku 2023 schronisko zamknięto. Rozpoczął się, jako to podawano w mediach, remont. Teraz zbliża się czas ponownego otwarcia. No i cóż. Niestety, w sercu Tatr, u stóp Giewontu stoi produkt współczesnej chemii budowlanej. Choć odtworzono formę, to do budowy wykorzystano materiały współczesne, szkodliwe dla środowiska w produkcji i utylizacji, w zasadzie nie poddające się recyclingowi. Na zdjęciach widzimy bloczki silikatowe, żelbet, wełnę mineralną, blachodachówkę gontopodobną, całość dla niepoznaki obito drewnianymi listwami.

Dlaczego tak? Bo zgodnie z współczesnymi normami budowlanymi obowiązującymi z jakichś (jakich?) przyczyn w naszym kraju budowa drewnianego domu zgodnie wypraktykowanymi setkami lat metodami jest ZAKAZANA. Nie ma bali, których grubość może spełnić współczynniki izolacyjności ścian (dwu i trzykrotnie grubszych niż stosowane w krajach północy i na Alasce), nie ma materiału innego niż syntetyczny, który zdaniem strażaków zapewni niepalność (choć wiemy, że niepalne materiały topią się, wydzielając toksyczne gazy), nie ma innego materiału do uszczelnień jak piany poliuretanowe. Nowy budynek wzniesiono w technice stosowanej od Pomorza po Podhale, nie wykorzystano okazji dla podtrzymania tradycyjnej techniki, do postawienia pomnika góralszczyznie. Zamiast pachnącego świeżym drewnem dzieła podhalańskiego, górskiego budownictwa mamy produkt „schroniskopodobny”.

Dlatego właśnie uważam, że jest to znak ostatecznego końca trwającej tysiące lat tradycji, z której nasze ziemie do niedawna słynęły w Europie: tradycji drewnianego budownictwa.

Reklama

Komentarze Facebook

Powyższe komentarze są prywatnymi opiniami użytkowników portalu społecznościowego Facebook.
Redakcja 24tp.pl nie wpływa na treść oraz nie odpowiada za wpisy dokonane przez użytkowników portalu Facebook.

Dodaj komentarz

Reklama

Jano 2025-05-20 12:46:43

Ten nowy dach jest bardziej odporny na pożary. Nie zgadzam się z panią konserwator. Trzeba iść trochę z postępem, a sama bryła głównego budynku od frontu się praktycznie nie zmieniła.

Taki sobie czytelnik 2025-05-19 23:37:28

W sumie to dość ważny problem wyszedł na jaw.
Pseudoekologiczne unijne brednie o klimacie i "matce ziemi" nie mają nic wspólnego z prawdziwą autentyczną ekologią i oznaczają po prostu dewastację środowiska i krajobrazu!
Jutro nie pozwolą wam domu z bali zbudować, jak niemiecka firma nie będzie miała z tego korzyści.

wg 2025-05-19 22:59:38

Niby schronisko i niby turyści.

czopek 2025-05-19 18:24:10

Najlepiej nam wychodzi płacz nad rozlanym mlekiem. Chlebak, jak sama nazwa wskazuje służy do noszenia granatów, a schronisko do tzw. przeżyć mistycznych.

kliniec 2025-05-19 17:30:48

Bylismy tam w lutym i już wtedy zwróciłem uwagę na dziwnie znajomy dach, ale nie podejrzewałem, że powstał wyrób góralskopodobny. Zakopane dzisiejsze jest naćkane ohydnymi makabryłami (vide: Nosalowy Dwór) i imitacjami góralszczyzny z materiałów z Castoramy. I dołącza do tego architektonicznego kiczu to piękne schronisko, które - jak czytałem wcześniej w romaitych komunikatach - miało być tylko rozbudowane - chodziło o część gastronomiczną. Tymczasem cichaczem przerobiono dawny piekny budynek w kolejny zakopiański pensjonacik. Chodzę po Tatrach mniej więcej od 1972 i zachowuję w pamięci tamte schroniska, tamtą atmosferę, tamte widoki, i mogę tylko współczuć dzisiejszym turystom, którym podstawia się prymitywne podróbki na miejsce autentyków.

Bartolini 2025-05-19 16:33:55

Tak zwanego postępu Pani konserwator nie zatrzyma. Nie koniecznie on jest zdroworozsądkowy, ale jest kreowany przez tak zwane rządzące elity.Te elity mogą być w błędzie choć są przekonane o swej nieomylności. Dlatego współczesny postęp może zaprowadzić nas na manowce.

zbyrcok 2025-05-19 16:06:46

Pani tylko tyle powiem pani ... cacy było jak było się na stołku kiedyś ... cacy było ?? ... cacy ?? ...

teraz to i ja bym chciał świata ... doskonałego ... zgodnego z ...prawem i ze sprawiedliwością ...

była zima była ... ale już jej niema .. chłodem powiewa chociaż wiosnę !! mamy ...

ale za parę dni gorąc będzie i zapomnimy o wiejącym chłodzie ... dał se przypomnieć o sobie ten
"zimowy"powiew zeszłej już zimy... i zeszłej już pani konserwator ... baj , baj ...

Teodorslysz 2025-05-19 15:13:48

Z drugiej strony jest drewno specjalnie impregnowane p.poz. ale to też chemia i z tradycją ma nie wiele wspólnego.

Teodorslysz 2025-05-19 15:10:38

A gdyby .... wybuchł pożar i zginęłoby 11 osób w tym rodzina Pani konserwator, 4 dzieci i kilka innych osób. Ciekaw jestem co wtedy Pani konserwator by pisała?

kinia świnia 2025-05-19 14:04:28

Straszne to i smutne...

Olo 2025-05-19 13:36:16

Pseudo konserwatorzy chciliby żeby dalej były budy rozlatujące się i nazywają to zabytkami gdzie ludzie wtedy z biedy budowali byle tanio

jurek 2025-05-19 13:34:09

Zastanawiam się Wszyscy chcą przepisów unijnych a stare schronisko nie spełniało żadnych norm w tym p poż. Na etapie projektu wszyscy musieli wyrazić zgodę na takie rozwiązanie w tym straż pożarna Tam był czas na decyzje Jakoś nikt nie protestował jak znikał największy drewniany dach na Domu Turysty Najbardziej protestują ci co mieszkają w willach z betonu i szkła A chcą górali zamknąć w rezerwatach by cieszyć sie swoją estetyczną wyższością

Romano 2025-05-19 13:11:39

Super komentarz, jestem tego samego zdania. Szkoda że nie miał kto tego zablokować na etapie projektu :(

krzysiekzG. 2025-05-19 12:46:16

Cóż.Biedne?Tatry.Ofiara małej powierzchni i MAKSYMALNEJ popularności. DO ZAJECHANIA,ZADEPTANIA i ...... ZAPOMNIENIA.Mimo,że TPN,to jednak BIZNES i KASA są dla wiekszości ważniejsze.Bądzmy nowocześni - zlikwidujmy TPN . Tatry zadeptane ,żajechane, zasr...e będą nieatrakcyjne i po 200 latach opuszczenia przez "turystów" i byznesmenów, znów będą ostoją natury.

Tdz 2025-05-19 12:41:31

Krytykować każdy umie. Cepry chcą żeby górale mieszkali w szalasach z lat 50 i wcześniejszych, a jak natafia na kwaterę/pokoj/hotel o niskiej jakości to są zdziwieni że nie ma wifi, nie ma ciepłej wody itd... przecież sami tego chcą... nie rozumiem takich ludzi...

Derulo 2025-05-19 12:34:44

Ludzie nie chodzą na boso,
To koniec człowieka jakiego znamy..

Taki sobie czytelnik 2025-05-19 12:16:29

To bardzo ciekawy paradoks. Te wszystkie unijne "normy" oraz twórczość naszych lokalnych pajaców od "termoizolacji" które teoretycznie mają być ekologiczne, tak naprawdę są niszczące dla środowiska.

DDP 2025-05-19 11:41:40

I zgadzam się w 100% z tym artykułem zabrano Ducha Gór z jednego z najbardziej klimatycznych schronisk w Tatrach !!!!! Brawo dla Pani

Galerie

Kabaretowo-teatralne ferie w Poroninie za nami

Nowe elementy ekspozycji stałej w Muzeum Tatrzańskim

Strategia rozwoju Zakopanego

IV Bal Charytatywny PSONI Zakopane 2026

Gala rozdania Marek Tatrzańskich za rok 2025

Czas się kończy, przyjdźcie koniecznie obejrzeć prace Władysława Trebuni-Tutki

Poetyckie spotkania w Białym Dunajcu

Morze i góry spotykają się w Zakopanem

Andrzej Krzeptowski Bohac w Czerwonym Dworze

EABS w zakopiańskim Kombinacie

Kolekcja w Okszy otwarta dla publiczności

Dziadkowie, wnukowie, radość

Światło serca w Czerwonym Dworze

Muzyczne pasje Władysława Trebuni-Tutki

Szumny i Bogu Miłe w Kościele Św. Krzyża

Nowe muzeum pod Giewontem

Basia Giewont z Zakopanego walczy o Eurowizję

Akademia Lotnika pod Giewontem

Rzeźby Berbeki i obrazy Zaborowskiego w Witkacym

Szkolnie i kolędowo

Zaglądamy do Czerwonego Dworu

Jedla z koncertem w Atmie

Żółty żonkil nadzieją dla hospicjum

Złote, srebrne i brązowe medale dla karateków

Wychowanie fizyczne na nartach

Kraków - Zakopane - 50 lat elektryfikacji linii kolejowej

Powiatowa Gala Stypendialna w Teatrze Witkacego

Górskie serki i pasterskie dzwonki

Fenomen szopki krakowskiej

Nagrodzeni zasłużeni dla Kościeliska

Zobacz pozostałe galerie

Ogłoszenia zobacz więcej dodaj ogłoszenie

USŁUGI | budowlane
MALOWANIE, SZPACHLOWANIE, DROBNE REMONTY. 787 036 888.
USŁUGI | inne
WYCINKA, PRZYCINKA DRZEW W TRUDNYCH WARUNKACH - 691 317 098.
NIERUCHOMOŚCI | sprzedaż
ZAKOPANE - STYLOWY DOM (zadbany, urządzony), na działce 3000 m, widok na góry - 607 506 428.
NIERUCHOMOŚCI | wynajem
Do wynajęcia MIESZKANIE 80 m2 - Szaflary. 660 876 537.
PRACA | dam
Przyjmę DO OPIEKI NAD STARSZĄ OSOBĄ. 665 602 766.
USŁUGI | budowlane
BUDOWY DOMÓW OD PODSTAW, STANY SUROWE OTWARTE, DACHY, ELEWACJE. 608729122.
BIZNES
Wydzierżawię działkę w Ludźmierzu przy trasie Nowy Targ-Czarny Dunajec lub przyjmę reklamę. 608 729 122.
PRACA | dam
Przyjmę MURARZY. Praca Polska, Niemcy. 608729122.
PRACA | dam
ZLECĘ PRACE PORZĄDKOWE, REMONTOWO-BUDOWLANE W KOŚCIELISKU, OD ZARAZ. 608 806 408
NIERUCHOMOŚCI | wynajem
ZAKOPANE - KOŚCIELISKO DO WYNAJĘCIA KOMFORTOWE, WYPOSAŻONE MIESZKANIA 35-38m2. 608 806 408
NIERUCHOMOŚCI | wynajem
Emerytka szuka DOMU Z OGRODEM do wynajęcia - Nowy Targ i okolice. 575 450 977.
PRACA | dam
Hotel **** w Zakopanem zatrudni KUCHARZA a la Carte tel. + 48 792 276 261
NIERUCHOMOŚCI | wynajem
DO WYNAJĘCIA MIESZKANIE 38 m2 i 50 m2 W CENTRUM NOWEGO TARGU, UL. KRZYWA, STANDARD DO ZAMIESZKANIA, NOWE, ŚWIEŻE. 608 806 408
USŁUGI | budowlane
REMONTY I WYKOŃCZENIA od A do Z. 572624414.
USŁUGI | budowlane
BUDOWY DOMÓW OD PODSTAW ORAZ WIĘŹBY DACHOWE WRAZ Z POKRYCIEM. 572624414.
PRACA | dam
PIEKARNIA W ZAKOPANEM ZATRUDNI KIEROWCĘ. Mile widziane doświadczenie. Praca na stałe. 602 759 709
PRACA | dam
Zatrudnię SPRZEDAWCZYNIĘ DO SKLEPU SPOŻYWCZEGO W ZAKOPANEM. 606 115 465.
PRACA | dam
Restauracja Siwy Dym w Rabce-Zdrój zatrudni: KUCHARZA KUCHNI ZIMNEJ ORAZ GORĄCEJ. Praca na stałe lub dorywczo. CV na: rabka@siwydym.pl Informacje pod numerem 887 080 004
PRACA | dam
KANTOR ZATRUDNI KASJERA WALUTOWEGO. CV proszę przesyłać na adres: kantorzakopanepraca@gmail.com
USŁUGI | budowlane
MALOWANIE DACHÓW I ELEWACJI. 602 882 325.
KUPNO
KUPIĘ STARY POROZBIÓRKOWY SOSRĘB. Proszę wysłać zdjęcie na numer 605 306 244.
USŁUGI | budowlane
OGRODZENIA, www.hajdukowie.pl. 692 069 284.
SPRZEDAŻ | różne
DREWNO KOMINKOWE. 501 577 105.